"Đường 9 đoạn" được Trung Quốc vẽ ra khi nào và vì sao nó không có giá trị pháp lý?

Tòa án trọng tài Quốc tế ở Hague (Hà Lan) đã lên kế hoạch công bố một quyết định mang tính bước ngoặt vào hôm nay đối với tranh chấp giữa Philippines và Trung Quốc trên Biển Đông. Dưới đây là những điểm quan trọng nhất.

Vụ kiện này như thế nào?

Năm 2013, Philippines đã đệ đơn khiếu nại sau khi Trung Quốc chiếm một rạn san hô có diện tích khoảng 225km từ bờ biển Philippines. Manila tố cáo Bắc Kinh vi phạm luật pháp quốc tế, cụ thể: Cản trở hoạt động ngư nghiệp, gây nguy hiểm cho tàu thuyền và không bảo vệ môi trường biển quanh rạn san hô còn được gọi là Bãi Cạn.

Tuy nhiên, Philippines cũng muốn tiến xa hơn, đề nghị một tòa án quốc tế bác bỏ tuyên bố “chủ quyền” của Trung Quốc đối vùng biển trong cái gọi là “đường 9 đoạn” xuất hiện trên bản đồ Trung Quốc. Đường 9 đoạn (lưỡi bò) lấn hơn 90% Biển Động- một khu vực có diện tích bằng Mexico rất quan trọng đối với giao thương toàn cầu và giàu tài nguyên thiên nhiên, bao gồm dầu mỏ.

Đường 9 đoạn (đỏ) vô giá trị về mặt pháp lý của Trung Quốc

Manila cũng tố cáo Bắc Kinh vi phạm luật pháp quốc tế vì nạo vét cát để xây dựng đảo nhân tạo bên ngoài một số rạn san hô trên Biển Đông, bao gồm 1 đảo mà quốc gia Đông Nam Á tuyên bố nằm trong vùng biển của mình.

Căn cứ Luật pháp Quốc tế đối với vụ kiện này như thế nào?

Philippines đệ đơn khiếu nại căn cứ theo Công ước về Luật Biển của Liên hợp quốc đưa ra những quy tắc về việc sử dụng đại dương trên toàn thế giới. Hiệp ước có hiệu từ năm 1994 và được thông qua bởi Trung Quốc, Philippines và Liên minh châu Âu cũng như 165 quốc gia khác trong đó có Việt Nam.

Hiệp ước cho biết một quốc có chủ quyền đối với vùng biển mở rộng đến 12 hải lý tính từ bờ biển và quyền kiểm soát đối với hoạt động kinh tế trong thềm lục địa lên đến 200 hải lý cũng tính từ bờ biển bao gồm đánh bắt hải sản, thăm dò, khai thác dầu khí và xây dựng đảo nhân tạo.

Hiệp ước cũng nêu những quy tắc chi tiết để xác định những vùng, chẳng hạn như, phải làm gì khi vùng biển của 2 quốc gia chồng lấn lên nhau và cách giải quyết tranh chấp.

"Đường 9 đoạn" do Trung Quốc đơn phương lập ra bao gồm vùng biển ngoài những khu vực này, và Bắc Kinh dẫn ra cái gọi là “bằng chứng lịch sử” để hỗ trợ cho tuyên bố đó.

Một đảo nhân tạo được Trung Quốc xây dựng trái phép trên Biển Đông

Hiệp ước cũng bao gồm ngoại lệ cho quyền lịch sử, tuy nhiên Philippines cho biết tuyên bố của Trung Quốc đối với Biển Đông không đủ điều kiện.

Chính quyền Tổng thống Mỹ Barack Obama ủng hộ Philippines về vấn đề này, cho biết quyền lịch sử chỉ có thể áp dụng cho vịnh hoặc vùng nước ven biển khác. Tuy nhiên, Mỹ chưa phê chuẩn hiệp ước.

Trung Quốc nói gì về vụ kiện?

Trung Quốc đã tẩy chay tòa trọng tài quốc tế được thành lập để xét xử vụ kiện.

Bắc Kinh tuyên bố hội đồng gồm 5 thẩm phán và một số chuyên gia pháp lý không có thẩm quyền vì chủ quyền đối với rạn san hô, đảo đá và đảo trên Biển Đông có sự tranh chấp.

Họ đưa ra lập luận như sau: Nếu bạn không biết hạt đất, hạt cát thuộc về những quốc gia nào, bạn không thể sử dụng hiệp ước này để vẽ ra vùng lãnh thổ và kinh tế trong vùng biển quanh những quốc gia đó. Và tòa án này không thể quyết định những hạt cát, hạt đất đó thuộc về ai, bởi vì Luật Biển chỉ giải quyết tranh chấp hàng hải, chứ không phải tranh chấp lãnh thổ.

Trung Quốc cũng cho biết đã đạt được một thỏa thuận với Philippines vào năm ngoái để giải quyết tranh chấp thông qua đàm phán. Thỏa thuận đó ngăn Manila kiện Bắc Kinh.

Vì sao vụ kiện này quan trọng?

Phán quyết vào thứ Ba tuần tới sẽ là lần đầu tiên Tòa trọng tài Quốc tế ra phán quyết đối với bất kỳ dạng tranh chấp tương tự. Quyết định có thể tạo ra một tiền lệ hoặc thiết lập những nguyên tắc cơ sở để giảm bớt căng thẳng. 

Nó cũng có thể làm thay đổi động cơ chinh trị trong khu vực, kiềm chế một số quốc gia đang làm cho tình hình phức tạp thêm.

Hội đồng thẩm phán Tòa án Trọng tài Quốc tế

Kể từ khi bị kiện, Trung Quốc đã tiến hành hoạt động nạo vét lớn để chuyển đối những rạn san hô thành đảo nhân tạo vấp phải sự phản đối của cộng đồng quốc tế và ASEAN. Tòa trọng tài có thể tuyên bố những công trình đó bất hợp pháp hoặc có thể để câu hỏi chưa được giải quyết.

Dù kết quả ra sao, phản ứng của Trung Quốc đối với phán quyết sẽ được xem như một phép thử đối với quốc gia “tiếp bước” Philippines.

Điều gì sẽ xảy ra nếu tòa ra phán quyết chống lại Trung Quốc?

Chính phủ Trung Quốc tuyên bố sẽ không “chấp nhận, công nhận và thi hành” quyết định.

Trong khi phán quyết sẽ ràng buộc, tòa án không có quyền thực thi nó và không ai hy vọng Trung Quốc sẽ tự nguyện dỡ những đạo nhân tạo và trả lại cát cho lòng đại dương.

Nhưng Mỹ, một cường quốc quân sự có thể sử dụng quyết định này để biện minh cho hoạt động tuần tra hải quân, tạo lập đồng minh mới và ủng hộ những đồng minh cũ, đặc biệt tập hợp dư luận quốc tế chống lại hành vi của Bắc Kinh.

Cái gọi là "Đường 9 đoạn" được “vẽ” ra khi nào và vì sao nó không có giá trị pháp lý?

Có hình chữ U, đường 9 đoạn là cốt lõi tuyên bố của Trung Quốc đồng thời là tâm điểm của tranh chấp/tranh cãi.

Nó lần đầu tiên xuất hiện trên một bản đồ được vẽ ra bởi chính quyền Trung Hoa Dân quốc (Tưởng Giới Thạch) năm 1947 và sau đó được chính quyền Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa “thừa kế” vào năm 1949. 

Tuy nhiên, không phải Trung Hoa Dân quốc hay Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc có quyền kiểm soát toàn bộ khu vực, bình luận này được nêu trên Báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng có trụ sở tòa soạn tại Hong Kong, Trung Quốc vào ngày 10-7.

Cộng đồng quốc tế đang rất mong đợi phán quyết của Tòa trọng tài

Tờ báo nổi tiếng Hong Kong nêu rõ: “Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền đối với lãnh thổ bên trong đường 9 đoạn và trong một số trường hợp riêng lẻ có nhắc đến nó để đòi “quyền lịch sử biển” mơ hồ. Tuy nhiên, Trung Quốc chưa bao giờ có thể làm rõ ý nghĩa pháp đường đó trong điều kiện pháp lý hoặc những quyền lợi mong muốn trong đó.

Manila cho biết "đường 9 đoạn" vượt quá giới hạn địa lý và quy định thuộc quyền hàng hải theo Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS), chẳng hạn như vùng lãnh hải, Đặc quyền kinh tế (EEZ) và như vậy đường 9 đoạn của Bắc Kinh không có giá trị pháp lý.

Trúc Phạm

Các tin khác

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng đan xen, từ xung đột vũ trang, lạm phát gia tăng đến những bất định do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, các nhà lãnh đạo Liên hợp quốc (LHQ) và đại diện chính phủ nhiều nước nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì ưu tiên đối với vấn đề khí hậu.

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.