"Đường 9 đoạn" được Trung Quốc vẽ ra khi nào và vì sao nó không có giá trị pháp lý?

Tòa án trọng tài Quốc tế ở Hague (Hà Lan) đã lên kế hoạch công bố một quyết định mang tính bước ngoặt vào hôm nay đối với tranh chấp giữa Philippines và Trung Quốc trên Biển Đông. Dưới đây là những điểm quan trọng nhất.

Vụ kiện này như thế nào?

Năm 2013, Philippines đã đệ đơn khiếu nại sau khi Trung Quốc chiếm một rạn san hô có diện tích khoảng 225km từ bờ biển Philippines. Manila tố cáo Bắc Kinh vi phạm luật pháp quốc tế, cụ thể: Cản trở hoạt động ngư nghiệp, gây nguy hiểm cho tàu thuyền và không bảo vệ môi trường biển quanh rạn san hô còn được gọi là Bãi Cạn.

Tuy nhiên, Philippines cũng muốn tiến xa hơn, đề nghị một tòa án quốc tế bác bỏ tuyên bố “chủ quyền” của Trung Quốc đối vùng biển trong cái gọi là “đường 9 đoạn” xuất hiện trên bản đồ Trung Quốc. Đường 9 đoạn (lưỡi bò) lấn hơn 90% Biển Động- một khu vực có diện tích bằng Mexico rất quan trọng đối với giao thương toàn cầu và giàu tài nguyên thiên nhiên, bao gồm dầu mỏ.

Đường 9 đoạn (đỏ) vô giá trị về mặt pháp lý của Trung Quốc

Manila cũng tố cáo Bắc Kinh vi phạm luật pháp quốc tế vì nạo vét cát để xây dựng đảo nhân tạo bên ngoài một số rạn san hô trên Biển Đông, bao gồm 1 đảo mà quốc gia Đông Nam Á tuyên bố nằm trong vùng biển của mình.

Căn cứ Luật pháp Quốc tế đối với vụ kiện này như thế nào?

Philippines đệ đơn khiếu nại căn cứ theo Công ước về Luật Biển của Liên hợp quốc đưa ra những quy tắc về việc sử dụng đại dương trên toàn thế giới. Hiệp ước có hiệu từ năm 1994 và được thông qua bởi Trung Quốc, Philippines và Liên minh châu Âu cũng như 165 quốc gia khác trong đó có Việt Nam.

Hiệp ước cho biết một quốc có chủ quyền đối với vùng biển mở rộng đến 12 hải lý tính từ bờ biển và quyền kiểm soát đối với hoạt động kinh tế trong thềm lục địa lên đến 200 hải lý cũng tính từ bờ biển bao gồm đánh bắt hải sản, thăm dò, khai thác dầu khí và xây dựng đảo nhân tạo.

Hiệp ước cũng nêu những quy tắc chi tiết để xác định những vùng, chẳng hạn như, phải làm gì khi vùng biển của 2 quốc gia chồng lấn lên nhau và cách giải quyết tranh chấp.

"Đường 9 đoạn" do Trung Quốc đơn phương lập ra bao gồm vùng biển ngoài những khu vực này, và Bắc Kinh dẫn ra cái gọi là “bằng chứng lịch sử” để hỗ trợ cho tuyên bố đó.

Một đảo nhân tạo được Trung Quốc xây dựng trái phép trên Biển Đông

Hiệp ước cũng bao gồm ngoại lệ cho quyền lịch sử, tuy nhiên Philippines cho biết tuyên bố của Trung Quốc đối với Biển Đông không đủ điều kiện.

Chính quyền Tổng thống Mỹ Barack Obama ủng hộ Philippines về vấn đề này, cho biết quyền lịch sử chỉ có thể áp dụng cho vịnh hoặc vùng nước ven biển khác. Tuy nhiên, Mỹ chưa phê chuẩn hiệp ước.

Trung Quốc nói gì về vụ kiện?

Trung Quốc đã tẩy chay tòa trọng tài quốc tế được thành lập để xét xử vụ kiện.

Bắc Kinh tuyên bố hội đồng gồm 5 thẩm phán và một số chuyên gia pháp lý không có thẩm quyền vì chủ quyền đối với rạn san hô, đảo đá và đảo trên Biển Đông có sự tranh chấp.

Họ đưa ra lập luận như sau: Nếu bạn không biết hạt đất, hạt cát thuộc về những quốc gia nào, bạn không thể sử dụng hiệp ước này để vẽ ra vùng lãnh thổ và kinh tế trong vùng biển quanh những quốc gia đó. Và tòa án này không thể quyết định những hạt cát, hạt đất đó thuộc về ai, bởi vì Luật Biển chỉ giải quyết tranh chấp hàng hải, chứ không phải tranh chấp lãnh thổ.

Trung Quốc cũng cho biết đã đạt được một thỏa thuận với Philippines vào năm ngoái để giải quyết tranh chấp thông qua đàm phán. Thỏa thuận đó ngăn Manila kiện Bắc Kinh.

Vì sao vụ kiện này quan trọng?

Phán quyết vào thứ Ba tuần tới sẽ là lần đầu tiên Tòa trọng tài Quốc tế ra phán quyết đối với bất kỳ dạng tranh chấp tương tự. Quyết định có thể tạo ra một tiền lệ hoặc thiết lập những nguyên tắc cơ sở để giảm bớt căng thẳng. 

Nó cũng có thể làm thay đổi động cơ chinh trị trong khu vực, kiềm chế một số quốc gia đang làm cho tình hình phức tạp thêm.

Hội đồng thẩm phán Tòa án Trọng tài Quốc tế

Kể từ khi bị kiện, Trung Quốc đã tiến hành hoạt động nạo vét lớn để chuyển đối những rạn san hô thành đảo nhân tạo vấp phải sự phản đối của cộng đồng quốc tế và ASEAN. Tòa trọng tài có thể tuyên bố những công trình đó bất hợp pháp hoặc có thể để câu hỏi chưa được giải quyết.

Dù kết quả ra sao, phản ứng của Trung Quốc đối với phán quyết sẽ được xem như một phép thử đối với quốc gia “tiếp bước” Philippines.

Điều gì sẽ xảy ra nếu tòa ra phán quyết chống lại Trung Quốc?

Chính phủ Trung Quốc tuyên bố sẽ không “chấp nhận, công nhận và thi hành” quyết định.

Trong khi phán quyết sẽ ràng buộc, tòa án không có quyền thực thi nó và không ai hy vọng Trung Quốc sẽ tự nguyện dỡ những đạo nhân tạo và trả lại cát cho lòng đại dương.

Nhưng Mỹ, một cường quốc quân sự có thể sử dụng quyết định này để biện minh cho hoạt động tuần tra hải quân, tạo lập đồng minh mới và ủng hộ những đồng minh cũ, đặc biệt tập hợp dư luận quốc tế chống lại hành vi của Bắc Kinh.

Cái gọi là "Đường 9 đoạn" được “vẽ” ra khi nào và vì sao nó không có giá trị pháp lý?

Có hình chữ U, đường 9 đoạn là cốt lõi tuyên bố của Trung Quốc đồng thời là tâm điểm của tranh chấp/tranh cãi.

Nó lần đầu tiên xuất hiện trên một bản đồ được vẽ ra bởi chính quyền Trung Hoa Dân quốc (Tưởng Giới Thạch) năm 1947 và sau đó được chính quyền Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa “thừa kế” vào năm 1949. 

Tuy nhiên, không phải Trung Hoa Dân quốc hay Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc có quyền kiểm soát toàn bộ khu vực, bình luận này được nêu trên Báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng có trụ sở tòa soạn tại Hong Kong, Trung Quốc vào ngày 10-7.

Cộng đồng quốc tế đang rất mong đợi phán quyết của Tòa trọng tài

Tờ báo nổi tiếng Hong Kong nêu rõ: “Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền đối với lãnh thổ bên trong đường 9 đoạn và trong một số trường hợp riêng lẻ có nhắc đến nó để đòi “quyền lịch sử biển” mơ hồ. Tuy nhiên, Trung Quốc chưa bao giờ có thể làm rõ ý nghĩa pháp đường đó trong điều kiện pháp lý hoặc những quyền lợi mong muốn trong đó.

Manila cho biết "đường 9 đoạn" vượt quá giới hạn địa lý và quy định thuộc quyền hàng hải theo Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS), chẳng hạn như vùng lãnh hải, Đặc quyền kinh tế (EEZ) và như vậy đường 9 đoạn của Bắc Kinh không có giá trị pháp lý.

Trúc Phạm

Các tin khác

Khi doanh nghiệp trở thành giao điểm trong đàm phán Mỹ - Trung

Khi doanh nghiệp trở thành giao điểm trong đàm phán Mỹ - Trung

Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào trung tuần tháng 5 được xem là một trong những sự kiện ngoại giao quan trọng nhất giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới trong thời gian qua. Theo các chuyên gia, khác với các cuộc gặp thượng đỉnh trước đây vốn tập trung nhiều vào cạnh tranh chiến lược, lần này yếu tố kinh tế và lợi ích doanh nghiệp đang nổi lên như ưu tiên hàng đầu của Washington.

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) thứ 10 sẽ bắt đầu vào năm 2027, trong bối cảnh tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đối mặt nhiều khó khăn, từ xung đột vũ trang leo thang đến khủng hoảng niềm tin và tài chính chưa từng có. Đây không chỉ là một cuộc bầu cử nhân sự, mà là cuộc đua tìm kiếm một “kiến trúc sư” đủ tầm vóc để tái thiết lập trật tự thế giới trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được công bố bởi Cơ quan Vũ trụ châu Âu cho thấy các vệt dầu loang diện rộng trên vịnh Ba Tư có thể quan sát rõ từ không gian. Diễn biến này không chỉ phản ánh mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường biển, mà còn làm dấy lên lo ngại về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái, chuỗi cung ứng năng lượng và an ninh khu vực.