Đức - Pháp tìm cách “vá” lá chắn phòng thủ chung châu Âu

Đức và Pháp tìm các cơ chế hợp tác mới trong lĩnh vực quốc phòng nhằm chứng minh vai trò “đầu tàu” trong tiến trình xây dựng năng lực phòng thủ chung của toàn Liên minh châu Âu (EU), bất chấp khác biệt sâu sắc về các chương trình phát triển vũ khí.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz cùng các quan chức cấp cao hai nước trong hai ngày 16 và 17/7 nhóm họp tại căn cứ không quân Nörvenich của Đức với chương trình nghị sự trải rộng từ răn đe hạt nhân, phòng thủ tên lửa, tấn công tầm xa đến hợp tác không gian, Reuters đưa tin.

dc.jpg
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz gặp gỡ ngày 16/7. Ảnh: Reuters

Điện Elysee cho biết hai bên dự kiến thông qua hai tuyên bố chung, nhằm phát đi thông điệp rằng dù còn nhiều bất đồng, Paris và Berlin vẫn quyết tâm thúc đẩy hợp tác quốc phòng và giữ vai trò dẫn dắt tiến trình xây dựng năng lực phòng thủ của EU.

Các cuộc gặp của Pháp-Đức diễn ra trong bối cảnh môi trường an ninh châu Âu thay đổi nhanh chóng bởi xung đột Nga - Ukraine; việc Mỹ gia tăng sức ép yêu cầu các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng, đồng thời cũng phản ánh nỗ lực hàn gắn những rạn nứt trong quan hệ hợp tác công nghiệp quốc phòng giữa hai nước sau hàng loạt dự án gặp bế tắc.

Chỉ mới cách đây một tháng, Pháp và Đức thừa nhận họ đã buộc phải hủy bỏ chương trình hợp tác phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS, được khởi động từ năm 2017 nhằm thay thế tiêm kích Rafale của Pháp cùng chiến đấu cơ Typhoon trong biên chế Đức và Tây Ban Nha. Dự án này từng được xem là biểu tượng cho tham vọng xây dựng ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu độc lập với Mỹ.

Nguyên nhân dẫn đến sự đổ vỡ của dự án FCAS là loạt mâu thuẫn kéo dài giữa các tập đoàn quốc phòng Dassault Aviation của Pháp và Airbus Defence & Space của Đức về quyền kiểm soát công nghệ, phân chia công việc và lợi ích công nghiệp.

download-5.jpg
Dự án FCAS đổ vỡ sau gần 10 năm triển khai. Ảnh: Reuters

Một quan chức giấu tên tại Điện Elysee cho hay Tổng thống Macron và Thủ tướng Merz "đã thảo luận kỹ lưỡng và thường xuyên" về những biện pháp nhằm thúc đẩy dự án, song cả hai lãnh đạo đều bày tỏ tiếc nuối khi các đối tác công nghiệp không thể đạt thỏa thuận để tiếp tục kế hoạch.

Không chỉ FCAS, hàng loạt chương trình hợp tác khác cũng gặp nhiều khó khăn. Dự án xe tăng chiến đấu chủ lực MGCS nhiều lần chậm tiến độ do khác biệt về yêu cầu kỹ thuật và lợi ích công nghiệp. Trong khi đó, chương trình Eurodrone, nhằm phát triển máy bay không người lái châu Âu cạnh tranh với MQ-9 Reaper của Mỹ, bị kéo dài, làm gia tăng hoài nghi về khả năng hiện thực hóa tham vọng tự chủ quốc phòng của EU.

Tuy nhiên, giới chức hai nước đều khẳng định hợp tác quốc phòng Pháp - Đức không chỉ gói gọn trong các dự án vũ khí riêng biệt. Một quan chức Pháp nói với Reuters rằng đây "không phải là con đường mà mọi thứ đều hoàn toàn thống nhất", song nhấn mạnh hợp tác quốc phòng song phương có phạm vi rộng lớn hơn nhiều so với dự án FCAS.

Về phía Đức, một quan chức chính phủ cho biết, dù FACS đổ vỡ, hai bên dự kiến sẽ đạt được đồng thuận về việc tiếp tục phát triển một số cấu phần quan trọng của FCAS, đặc biệt là hệ thống "combat cloud", nền tảng dữ liệu số kết nối máy bay chiến đấu, máy bay không người lái, cảm biến và các hệ thống chỉ huy thành một mạng tác chiến thống nhất.

Một chủ đề đáng chú ý khác được thảo luận là đề xuất "răn đe hạt nhân mở rộng" do Tổng thống Pháp Macron đưa ra từ tháng 3/2026. Theo sáng kiến này, các đồng minh châu Âu có thể tham gia các cuộc diễn tập hạt nhân của Pháp, đồng thời trong một số trường hợp có thể tiếp nhận tạm thời các phương tiện phục vụ răn đe hạt nhân của Paris trên lãnh thổ mình.

Báo Politico dẫn nguồn tin quan chức Chính phủ Đức xác nhận Berlin dự kiến sẽ lần đầu tiên cử binh sĩ tham gia cuộc diễn tập răn đe hạt nhân đường không Poker của Pháp vào mùa thu 2026. Nếu được triển khai, đây sẽ là bước tiến đáng chú ý trong quan hệ quốc phòng song phương, bởi từ trước đến nay lực lượng răn đe hạt nhân của Pháp luôn được duy trì độc lập, không nằm trong cơ chế chia sẻ hạt nhân của NATO.

france-poker-exercise-2026-03-768x512jpeg.jpg
Máy bay quân sự tham gia tập trận răn đe hạt nhân Poker. Ảnh: Không quân Pháp

Ngoài ra, các cuộc thảo luận cũng tập trung vào năng lực quân sự khác như hệ thống cảnh báo sớm, năng lực tấn công tầm xa, phòng không và phòng thủ tên lửa. Đây đều là những lĩnh vực được các nước châu Âu đặc biệt quan tâm sau hơn bốn năm xung đột tại Ukraine, khi tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái trở thành những mối đe dọa thường trực đối với hạ tầng trọng yếu.

Điện Elysee cho biết Pháp tiếp tục thúc đẩy quan điểm châu Âu cần ưu tiên sử dụng công nghệ quốc phòng do chính các nước thành viên phát triển nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ. "Trong phòng thủ tên lửa đạn đạo, chúng tôi luôn nhấn mạnh với Đức tầm quan trọng của chủ quyền công nghệ", một quan chức Điện Elysee nói với Reuters.

Về hợp tác không gian, Pháp và Đức dự kiến tái khẳng định sự ủng hộ đối với chương trình IRIS2 - chòm vệ tinh thông tin liên lạc bảo mật của EU. Dù Berlin vẫn theo đuổi kế hoạch xây dựng hệ thống vệ tinh quân sự riêng, Paris coi IRIS2 là nền tảng quan trọng giúp châu Âu xây dựng hạ tầng thông tin liên lạc độc lập, giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp bên ngoài và bảo đảm an ninh dữ liệu trong các tình huống khủng hoảng.

Giới quan sát nhận định, dù khó sớm xóa bỏ những khác biệt kéo dài, việc Paris và Berlin tiếp tục mở rộng hợp tác về răn đe hạt nhân, phòng thủ tên lửa, không gian và dữ liệu tác chiến cho thấy hai nước vẫn xem quan hệ song phương là nền tảng thúc đẩy mục tiêu xây dựng một nền quốc phòng châu Âu tự chủ hơn.

"Dù là lĩnh vực đầu tư, đổi mới hay bảo hộ thương mại… thì trong những tháng gần đây, chúng ta đã chứng kiến ​​sự hội tụ thực sự giữa Pháp và Đức", Euractiv ngày 16/7 dẫn lời Tổng thống Macron phát biểu và đánh giá cuộc gặp ở Đức sẽ "tạo động lực mới" để xây dựng "một châu Âu hùng mạnh, đoàn kết".

Thái Hà

Các tin khác

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.