EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Theo Reuters, cuộc gặp thượng đỉnh không chính thức của các nhà lãnh đạo EU diễn ra với loạt hoạt động trong hai ngày 23 và 24/4. Trong Hiệp ước Lisbon của EU, Điều 42.7 quy định “nếu một quốc gia thành viên là nạn nhân của hành động xâm lược vũ trang trên lãnh thổ của mình, các quốc gia thành viên khác có nghĩa vụ viện trợ và hỗ trợ quốc gia đó bằng mọi phương tiện trong khả năng của mình”.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu -0
Lãnh đạo EU các khách mời dự hội nghị thượng đỉnh ở Cộng hòa Síp. Ảnh: Reuters

Về lý thuyết, điều khoản này mạnh mẽ không kém quy tắc phòng thủ chung của NATO, nhưng trên thực tế, EU chưa có quy định rõ ràng về việc các nước sẽ hỗ trợ nhau ra sao.

Tính đến thời điểm hiện tại, Điều 42.7 mới được kích hoạt một lần, khi Pháp viện dẫn điều khoản này vào năm 2015 sau loạt vụ tấn công khủng bố khiến hơn 130 người thiệt mạng tại Paris do Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng thực hiện. Do chưa có cơ chế thống nhất, Pháp khi đó tiến hành các thỏa thuận song phương nhằm chia sẻ thông tin tình báo, hậu cần và đóng góp quân sự để tăng cường cuộc chiến chống IS.

Theo DW, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương với Mỹ đối mặt nhiều thách thức và việc Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây cảnh báo khả năng Washington có thể rút khỏi NATO, nhiều quốc gia EU kỳ vọng xây dựng một “cẩm nang” hướng dẫn chi tiết để có thể kích hoạt hiệu quả điều khoản trên.

Việc Tổng thống Trump nhiều lần đề cập khả năng Mỹ muốn kiểm soát đảo Greenland của Đan Mạch cũng là một yếu tố thúc đẩy EU phát đi thông điệp chính trị rằng họ sẵn sàng và đoàn kết bảo vệ lẫn nhau.

Đối với Cộng hòa Síp, nước chủ nhà hội nghị thượng đỉnh, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi nước này không phải là thành viên NATO và từng bị máy bay không người lái tấn công trong giai đoạn đầu của chiến dịch quân sự do Mỹ thực hiện nhằm vào Iran. “Chúng tôi rõ ràng có Điều 42.7 nhưng thực sự chưa biết điều gì sẽ xảy ra nếu một quốc gia thành viên kích hoạt điều khoản này”, Tổng thống Cộng hòa Síp Nikos Christodoulides nói.

Hiện chưa rõ liệu EU có đạt được thỏa thuận về vấn đề này hay không. Trong khi nhiều nước ủng hộ, một số quốc gia trong khối tỏ ra thận trọng do lo ngại rằng nếu EU cụ thể hóa Điều 42.7, điều đó có thể thúc đẩy Mỹ rời khỏi NATO nhanh hơn.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu -0
Một số nước kêu gọi vận dụng Điều 42.7 cần phải “phù hợp và không cạnh tranh với Điều 5 của NATO”. Ảnh: DW

Bộ trưởng Quốc phòng Latvia Andris Spruds nêu rõ, “những nỗ lực của EU nhằm tăng cường quốc phòng và an ninh châu Âu là đáng hoan nghênh”, nhưng việc vận dụng Điều 42.7 cần phải “phù hợp và không cạnh tranh với Điều 5 của NATO”.

Ngoài chủ đề phòng thủ chung, các lãnh đạo EU cũng thảo luận về tương lai ngân sách dài hạn của EU giai đoạn 2028–2034, dự kiến vượt 2.000 tỷ USD. Hầu hết các quốc gia EU đều muốn giảm con số này, nhưng bất đồng về việc nên cắt giảm khoản mục nào. Từ năm 2028, EU bắt đầu phải trả 28 tỷ USD mỗi năm liên quan đến khoản vay chung ứng phó đại dịch COVID-19.

Theo DW, tình hình Trung Đông khiến giá năng lượng leo thang cũng là một vấn đề mà EU không thể bỏ qua. EU đã mời lãnh đạo các nước Ai Cập, Jordan, Lebanon, Syria và các quốc gia vùng Vịnh tới thảo luận về an ninh khu vực.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa khẳng định EU cần “đóng góp vào việc giảm leo thang và duy trì hòa bình trong khu vực, cũng như bảo đảm tự do hàng hải”. Dù chưa thống nhất về cách thức thực hiện, hầu hết lãnh đạo EU đều nhất trí cần hành động mạnh mẽ hơn để giảm giá năng lượng, gây ra bởi các biện pháp phong tỏa eo biển Hormuz.

Trước đó, Ủy ban châu Âu (EC) đã đề xuất các phương án ứng phó khẩn cấp, bao gồm tăng trợ cấp, đẩy nhanh điện khí hóa, xây dựng lưới điện và điều chỉnh thuế năng lượng.

Về vấn đề Ukraine, sau khi EU thông qua gói vay 105 tỷ USD cho Kiev, trong đó khoảng 2/3 dành cho chi tiêu quân sự, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa xác nhận bước tiếp theo là “mở cụm đàm phán đầu tiên cho tiến trình gia nhập của Ukraine”.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người cũng được mời tới hội nghị ở Cộng hòa Síp, tuyên bố Ukraine mong muốn trở thành thành viên chính thức của EU, thay vì các hình thức hội nhập mang tính biểu tượng.

Phó Thủ tướng Ukraine phụ trách hội nhập châu Âu Taras Kachka cho biết Kiev kỳ vọng một số chương đàm phán có thể được khép lại ngay trong năm 2026, qua đó mở đường cho việc hội nhập sâu hơn vào thị trường chung châu Âu vào năm 2027 và tiến tới đàm phán hiệp ước gia nhập EU.

Tuy nhiên, một số lãnh đạo EU tiếp tục phản đối khả năng đẩy nhanh tiến trình kết nạp Ukraine. Thủ tướng Luxembourg Luc Frieden nhấn mạnh Ukraine thuộc “gia đình châu Âu” nhưng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện gia nhập và không có “đường tắt”. Thủ tướng Bỉ Bart De Wever cũng cho rằng việc Ukraine gia nhập EU trong ngắn hạn là “không thực tế”.

Thái Hà

Các tin khác

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Những đợt không kích liên tiếp của Mỹ nhằm vào các mục tiêu quân sự tại miền Nam Iran trong hai ngày qua cho thấy Washington đang theo đuổi một chiến lược vượt ra ngoài khuôn khổ đáp trả đơn thuần. Theo nhiều nhà phân tích, bên cạnh mục tiêu gây sức ép buộc Tehran điều chỉnh lập trường, Mỹ còn muốn làm suy yếu khả năng sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ răn đe chiến lược của Iran.

Các đại sứ quốc tế nhận định ra sao về Diễn đàn Tương lai ASEAN?

Các đại sứ quốc tế nhận định ra sao về Diễn đàn Tương lai ASEAN?

Diễn đàn tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba tại Hà Nội đã chính thức khép lại sau hai ngày làm việc hiệu quả. Chia sẻ với phóng viên Báo CAND, các đại biểu quốc tế đều gửi lời chúc mừng tới Việt Nam tổ chức thành công sự kiện, khẳng định vai trò cầu nối chiến lược của nước chủ nhà trong thúc đẩy đối thoại, dự báo các xu hướng mới và định hình những giải pháp chung vì tương lai khu vực.

Bước đệm lịch sử hướng tới kỷ nguyên trở lại Mặt Trăng

Bước đệm lịch sử hướng tới kỷ nguyên trở lại Mặt Trăng

Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Mỹ (NASA) mới đây chính thức công bố đội hình phi hành đoàn cho chuyến bay vũ trụ Artemis III, sứ mệnh mang tính chất chuẩn bị cốt lõi trong bối cảnh nước này đang ráo riết lên kế hoạch đưa con người trở lại khám phá và chinh phục Mặt Trăng.

Nhóm E3 và Ukraine hoạch định điều kiện cho "nền hòa bình công bằng và lâu dài"

Nhóm E3 và Ukraine hoạch định điều kiện cho "nền hòa bình công bằng và lâu dài"

Các nhà lãnh đạo Anh, Đức và Pháp mới đây đã lên tiếng ủng hộ đề xuất tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Nga Vladimir Putin nhằm tìm kiếm một lệnh ngừng bắn. Đồng thời, các nước này nhấn mạnh châu Âu sẽ đóng vai trò chủ chốt trong bất kỳ tiến trình hòa bình nào.

Thấy gì từ vụ các phi hành gia trú ẩn khẩn cấp trên trạm ISS?

Thấy gì từ vụ các phi hành gia trú ẩn khẩn cấp trên trạm ISS?

Dù không dẫn tới một cuộc sơ tán thực sự, nhưng việc Trạm Vũ trụ Quốc tế phải kích hoạt quy trình trú ẩn khẩn cấp với các phi hành gia, đã thu hút sự quan tâm của dư luận quốc tế. Không chỉ phản ánh những rủi ro thường trực của hoạt động không gian, sự việc còn đặt ra bài toán ngày càng lớn về tuổi thọ của ISS, công trình đã vận hành liên tục hơn 25 năm và vẫn đang gánh vác nhiều sứ mệnh khoa học quan trọng của nhân loại.

Lãnh đạo Nga Và Ukraine phát đi tín hiệu sẵn sàng đối thoại

Lãnh đạo Nga Và Ukraine phát đi tín hiệu sẵn sàng đối thoại

Trong một diễn biến mang tính bước ngoặt, lãnh đạo Nga và Ukraine mới đây đã đưa ra những thông điệp mạnh mẽ về khả năng tiến tới một giải pháp ngoại giao trong bối cảnh cuộc xung đột đang bước sang năm thứ 5, cho thấy một cánh cửa đối thoại trực tiếp đang dần được hé mở.

Các chuyên gia lý giải lý do Israel vượt sông Litani, tiến sâu vào Lebanon

Các chuyên gia lý giải lý do Israel vượt sông Litani, tiến sâu vào Lebanon

Việc quân đội Israel tiến vượt sông Litani ở miền Nam Lebanon đang được giới quan sát đánh giá là một trong những diễn biến quân sự đáng chú ý nhất kể từ cuộc chiến Israel - Hezbollah năm 2006. Động thái này không chỉ đánh dấu sự mở rộng đáng kể của chiến dịch quân sự Israel tại Lebanon mà còn làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột khu vực tiếp tục leo thang trong bối cảnh các nỗ lực ngừng bắn và đàm phán vẫn chưa đạt kết quả rõ ràng.

Thông điệp mạnh mẽ về “lời giải châu Á” trước khủng hoảng toàn cầu

Thông điệp mạnh mẽ về “lời giải châu Á” trước khủng hoảng toàn cầu

Tối 29/5, Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 đã chính thức khai mạc tại Singapore, thu hút sự chú ý đặc biệt của giới chức an ninh, giới hoạch định chính sách và truyền thông toàn cầu. Tâm điểm vững chắc của phiên khai mạc năm nay chính là bài phát biểu dẫn đề quan trọng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm. Ngay sau khi kết thúc, bài phát biểu đã nhanh chóng trở thành tiêu điểm trên hàng loạt các trang báo lớn và kênh thông tấn uy tín quốc tế, nhận được sự đồng thuận và đánh giá rất cao từ dư luận chính trị thế giới.

Shangri-La: Từ sáng kiến thúc đẩy đối thoại đến diễn đàn an ninh hàng đầu

Shangri-La: Từ sáng kiến thúc đẩy đối thoại đến diễn đàn an ninh hàng đầu

Khởi nguồn từ một ý tưởng sơ khởi nhằm thiết lập kênh thảo luận quốc phòng đa phương tại châu Á - Thái Bình Dương sau thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Đối thoại Shangri-La đã trải qua chặng đường hơn hai thập kỷ để khẳng định vị thế là một trong những diễn đàn an ninh hàng đầu. Bước sang năm 2026, đối mặt với một môi trường chiến lược toàn cầu đầy biến động, diễn đàn tiếp tục thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận quốc tế.

“Lời cảnh báo khắc nghiệt” về khủng hoảng khí hậu toàn cầu

“Lời cảnh báo khắc nghiệt” về khủng hoảng khí hậu toàn cầu

Nhiều nhà khoa học cho rằng thế giới đang bước vào giai đoạn mà những hiện tượng thời tiết từng bị xem là bất thường đang dần trở thành “trạng thái bình thường mới” của khí hậu toàn cầu. Các đợt nắng nóng cực đoan không chỉ gây sức ép lên y tế, năng lượng và giao thông, mà còn đe dọa an ninh lương thực, tăng trưởng kinh tế và khả năng thích ứng của nhiều quốc gia.

Israel bắn phá phía Nam Lebanon, lệnh ngừng bắn trước nguy cơ sụp đổ

Israel bắn phá phía Nam Lebanon, lệnh ngừng bắn trước nguy cơ sụp đổ

Israel tiến hành các cuộc tập kích dữ dội trên khắp miền Nam Lebanon, trong khi lực lượng Hezbollah cũng xác nhận tấn công lực lượng của Tel Aviv, khiến lệnh ngừng bắn do Mỹ bảo trợ có nguy cơ sụp đổ, đồng thời ảnh hưởng đến triển vọng đạt thỏa thuận giữa Washington - Tehran.

Trung Quốc tăng tốc trên đường đua tới Mặt Trăng

Trung Quốc tăng tốc trên đường đua tới Mặt Trăng

Trung Quốc mới đây đã phóng thành công tàu vũ trụ có người lái Thần Châu-23 đưa ba phi hành gia lên trạm không gian Thiên Cung, đánh dấu bước tiến mới trong chương trình chinh phục không gian đầy tham vọng của Bắc Kinh. Đáng chú ý, một trong ba phi hành gia dự kiến sẽ lưu trú trên quỹ đạo suốt một năm – thời gian dài nhất từ trước đến nay đối với một sứ mệnh không gian có người lái của Trung Quốc.

Đường vào EU của Ukraine: Tưởng gần nhưng còn xa

Đường vào EU của Ukraine: Tưởng gần nhưng còn xa

Ukraine cho rằng nước này xứng đáng trở thành thành viên đầy đủ của Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, các thành viên EU chủ chốt muốn quá trình gia nhập của Ukraine diễn ra đúng trình tự và chỉ sẵn sàng cấp cho Kiev tư cách "thành viên liên kết".