EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Theo Reuters, cuộc gặp thượng đỉnh không chính thức của các nhà lãnh đạo EU diễn ra với loạt hoạt động trong hai ngày 23 và 24/4. Trong Hiệp ước Lisbon của EU, Điều 42.7 quy định “nếu một quốc gia thành viên là nạn nhân của hành động xâm lược vũ trang trên lãnh thổ của mình, các quốc gia thành viên khác có nghĩa vụ viện trợ và hỗ trợ quốc gia đó bằng mọi phương tiện trong khả năng của mình”.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu -0
Lãnh đạo EU các khách mời dự hội nghị thượng đỉnh ở Cộng hòa Síp. Ảnh: Reuters

Về lý thuyết, điều khoản này mạnh mẽ không kém quy tắc phòng thủ chung của NATO, nhưng trên thực tế, EU chưa có quy định rõ ràng về việc các nước sẽ hỗ trợ nhau ra sao.

Tính đến thời điểm hiện tại, Điều 42.7 mới được kích hoạt một lần, khi Pháp viện dẫn điều khoản này vào năm 2015 sau loạt vụ tấn công khủng bố khiến hơn 130 người thiệt mạng tại Paris do Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng thực hiện. Do chưa có cơ chế thống nhất, Pháp khi đó tiến hành các thỏa thuận song phương nhằm chia sẻ thông tin tình báo, hậu cần và đóng góp quân sự để tăng cường cuộc chiến chống IS.

Theo DW, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương với Mỹ đối mặt nhiều thách thức và việc Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây cảnh báo khả năng Washington có thể rút khỏi NATO, nhiều quốc gia EU kỳ vọng xây dựng một “cẩm nang” hướng dẫn chi tiết để có thể kích hoạt hiệu quả điều khoản trên.

Việc Tổng thống Trump nhiều lần đề cập khả năng Mỹ muốn kiểm soát đảo Greenland của Đan Mạch cũng là một yếu tố thúc đẩy EU phát đi thông điệp chính trị rằng họ sẵn sàng và đoàn kết bảo vệ lẫn nhau.

Đối với Cộng hòa Síp, nước chủ nhà hội nghị thượng đỉnh, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi nước này không phải là thành viên NATO và từng bị máy bay không người lái tấn công trong giai đoạn đầu của chiến dịch quân sự do Mỹ thực hiện nhằm vào Iran. “Chúng tôi rõ ràng có Điều 42.7 nhưng thực sự chưa biết điều gì sẽ xảy ra nếu một quốc gia thành viên kích hoạt điều khoản này”, Tổng thống Cộng hòa Síp Nikos Christodoulides nói.

Hiện chưa rõ liệu EU có đạt được thỏa thuận về vấn đề này hay không. Trong khi nhiều nước ủng hộ, một số quốc gia trong khối tỏ ra thận trọng do lo ngại rằng nếu EU cụ thể hóa Điều 42.7, điều đó có thể thúc đẩy Mỹ rời khỏi NATO nhanh hơn.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu -0
Một số nước kêu gọi vận dụng Điều 42.7 cần phải “phù hợp và không cạnh tranh với Điều 5 của NATO”. Ảnh: DW

Bộ trưởng Quốc phòng Latvia Andris Spruds nêu rõ, “những nỗ lực của EU nhằm tăng cường quốc phòng và an ninh châu Âu là đáng hoan nghênh”, nhưng việc vận dụng Điều 42.7 cần phải “phù hợp và không cạnh tranh với Điều 5 của NATO”.

Ngoài chủ đề phòng thủ chung, các lãnh đạo EU cũng thảo luận về tương lai ngân sách dài hạn của EU giai đoạn 2028–2034, dự kiến vượt 2.000 tỷ USD. Hầu hết các quốc gia EU đều muốn giảm con số này, nhưng bất đồng về việc nên cắt giảm khoản mục nào. Từ năm 2028, EU bắt đầu phải trả 28 tỷ USD mỗi năm liên quan đến khoản vay chung ứng phó đại dịch COVID-19.

Theo DW, tình hình Trung Đông khiến giá năng lượng leo thang cũng là một vấn đề mà EU không thể bỏ qua. EU đã mời lãnh đạo các nước Ai Cập, Jordan, Lebanon, Syria và các quốc gia vùng Vịnh tới thảo luận về an ninh khu vực.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa khẳng định EU cần “đóng góp vào việc giảm leo thang và duy trì hòa bình trong khu vực, cũng như bảo đảm tự do hàng hải”. Dù chưa thống nhất về cách thức thực hiện, hầu hết lãnh đạo EU đều nhất trí cần hành động mạnh mẽ hơn để giảm giá năng lượng, gây ra bởi các biện pháp phong tỏa eo biển Hormuz.

Trước đó, Ủy ban châu Âu (EC) đã đề xuất các phương án ứng phó khẩn cấp, bao gồm tăng trợ cấp, đẩy nhanh điện khí hóa, xây dựng lưới điện và điều chỉnh thuế năng lượng.

Về vấn đề Ukraine, sau khi EU thông qua gói vay 105 tỷ USD cho Kiev, trong đó khoảng 2/3 dành cho chi tiêu quân sự, Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa xác nhận bước tiếp theo là “mở cụm đàm phán đầu tiên cho tiến trình gia nhập của Ukraine”.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người cũng được mời tới hội nghị ở Cộng hòa Síp, tuyên bố Ukraine mong muốn trở thành thành viên chính thức của EU, thay vì các hình thức hội nhập mang tính biểu tượng.

Phó Thủ tướng Ukraine phụ trách hội nhập châu Âu Taras Kachka cho biết Kiev kỳ vọng một số chương đàm phán có thể được khép lại ngay trong năm 2026, qua đó mở đường cho việc hội nhập sâu hơn vào thị trường chung châu Âu vào năm 2027 và tiến tới đàm phán hiệp ước gia nhập EU.

Tuy nhiên, một số lãnh đạo EU tiếp tục phản đối khả năng đẩy nhanh tiến trình kết nạp Ukraine. Thủ tướng Luxembourg Luc Frieden nhấn mạnh Ukraine thuộc “gia đình châu Âu” nhưng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện gia nhập và không có “đường tắt”. Thủ tướng Bỉ Bart De Wever cũng cho rằng việc Ukraine gia nhập EU trong ngắn hạn là “không thực tế”.

Thái Hà

Các tin khác

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.