"Đàm phán hạt nhân Iran phải thành công vì lợi ích của nhiều bên"

Đây là phát ngôn của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, được đưa ra trong bối cảnh Mỹ vừa cáo buộc Iran đặt thêm những yêu cầu mới trong các cuộc đàm phán, vượt ra ngoài “Kế hoạch Hành động chung toàn diện” (JCPOA) hay còn gọi là thỏa thuận hạt nhân Iran.

Giới chuyên gia nhận định, diễn biến mới nhất này có thể dẫn tới nguy cơ không thể hạ nhiệt “cơn khát xăng dầu” của thế giới, đồng thời khiến lợi ích an ninh của nhiều nước bị đe dọa nghiêm trọng.

8-1.jpg -0
EU quyết bảo vệ JCPOA vì cơ hội hạ nhiệt "cơn khát xăng dầu" của thế giới. Nguồn: Reuters.

Vẫn tồn tại nhiều khác biệt

Reuters ngày 6/7 đưa tin, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price mới đây đã bày tỏ sự thất vọng khi Iran đưa ra những yêu cầu hoàn toàn mới, không liên quan đến thoả thuận hạt nhân năm 2015 mà hai quốc gia này đang đàm phán gián tiếp để khôi phục.

Cụ thể, Người Phát ngôn Ned Price cho biết: “Iran liên tục đưa ra các yêu cầu, đòi hỏi hoặc đề cập đến vấn đề không liên quan. Chúng vượt ra ngoài JCPOA. Việc đưa ra bất cứ điều gì vượt quá giới hạn của thỏa thuận cho thấy sự thiếu nghiêm túc của Iran. Điều này không may là những gì diễn ra tại vòng đàm phán tại Doha, Qatar vừa qua. Chúng tôi rất thất vọng vì Iran đã không phản ứng tích cực với sáng kiến của Liên minh châu Âu (EU) – trung gian chịu vai trò điều phối và tóm lại là các bên đã không đạt được bất kỳ tiến bộ nào”.

Phía Mỹ không nêu rõ “đề xuất hoàn toàn mới” của Iran là gì nhưng khẳng định hiện chưa có bất kỳ kế hoạch nào cho vòng đàm phán tiếp theo dù Washington luôn mong muốn quay trở lại JCPOA thông qua đối thoại cùng Iran. Ngoài ra, ông Ned Price cho hay, Iran đã đạt được tiến bộ đáng báo động trong chương trình làm giàu uranium.

Đáp lại, Ngoại trưởng Iran Amir-Abdollahian cho rằng, mọi thứ hoàn toàn phụ thuộc vào Mỹ, và Washington cần thể hiện sự linh hoạt hơn trong đàm phán. Iran cần một thỏa thuận “lâu dài và mạnh mẽ”, với những lợi ích của Iran được đảm bảo. Hãng thông tấn Tasnim của Iran cho biết, Tehran quy trách nhiệm cho chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden về việc đàm phán không tiến triển, khẳng định điều ngăn cản các cuộc đàm phán đạt kết quả là việc Mỹ khăng khăng giữ văn bản dự thảo mà nước này đề xuất tại Vienna, Áo, theo hướng loại bỏ mọi sự bảo đảm về lợi ích kinh tế của Iran.

Trong khi đó, hãng thông tấn quốc gia Iran IRNA cũng dẫn lời Ngoại trưởng Hossein Amir-Abdollahian cho rằng: “Nếu phía Mỹ có ý định nghiêm túc và thực tế, thì một thỏa thuận là điều hoàn toàn có thể đạt được ở giai đoạn này và trong vòng đàm phán này”. Cuộc đàm phán nhằm khôi phục JCPOA được bắt đầu từ tháng 4/2021 tại Vienna nhưng đã rơi vào bế tắc kể từ tháng 3/2022, do Iran và Mỹ có nhiều quan điểm khác biệt. Iran đã đưa ra một số điều kiện, trong đó việc yêu cầu Washington dỡ bỏ tất cả các lệnh trừng phạt liên quan thỏa thuận này, đồng thời đưa Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ra khỏi danh sách tổ chức khủng bố. Tuy nhiên, Washington từ chối các yêu cầu của Tehran và đàm phán rơi vào đình trệ.

Cơ hội hạ nhiệt “cơn khát xăng dầu”

Những diễn biến nêu trên cũng là một trong những nội dung nghị sự quan trọng trong chuyến thăm Pháp của tân Thủ tướng Israel Yair Lapid. Theo đó, trong buổi tiếp lãnh đạo Israel, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã lên tiếng khẳng định, thỏa thuận hạt nhân với phía Iran cần phải thành công, dù biết rằng Israel đang mong muốn một thỏa thuận “cứng rắn hơn” dành cho Iran.

“Tôi muốn nói lại rằng, mong muốn của chúng tôi là đạt được sự thành công càng sớm càng tốt trong các cuộc đàm phán nhằm khôi phục thỏa thuận hạt nhân 2015. Chúng tôi đồng ý với Israel rằng thỏa thuận này sẽ không đủ để ngăn chặn các hoạt động gây bất ổn của Iran, nhưng hơn bao giờ hết, tôi vẫn tin rằng một Iran đang ở ngưỡng cửa hạt nhân có thể tiến hành các hoạt động nguy hiểm hơn nữa. Và vì vậy, chúng tôi phải bảo vệ thỏa thuận này, khi tính đến lợi ích an ninh của các nước trong khu vực, bao gồm Israel", ông Emmanuel Macron nói.

Đồng quan điểm với ông Macron, Đại diện cấp EU phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại Josep Borrell tuyên bố, không gian chính trị để khôi phục thỏa thuận hạt nhân với Iran có thể sẽ sớm thu hẹp, song vẫn có khả năng quay trở lại JCPOA. Viết trên mạng xã hội Twitter, nhà ngoại giao hàng đầu châu Âu khẳng định: "Nếu chúng ta muốn ký kết một thỏa thuận, cần đưa ra các quyết định ngay lúc này".

Ngoài lợi ích an ninh, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron từng đề cập đến lợi ích kinh tế nếu các bên trở lại thỏa thuận hạt nhân Iran. Ông từng đề xuất với người đồng cấp Mỹ Joe Biden về việc đưa dầu của Iran và Venezuela trở lại thị trường, để hạ nhiệt cuộc khủng hoảng năng lượng, bù đắp khoảng trống thiếu hụt trên thị trường do Nga không thể xuất khẩu vì các lệnh trừng phạt của phương Tây. Trước đó, Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) cũng đã lên tiếng ủng hộ đề xuất này khi cho rằng ngành công nghiệp dầu khí “đang bị đe dọa vì nhiều yếu tố”, khởi nguồn là những diễn biến địa-chính trị đang gia tăng ở châu Âu, cuộc xung đột tại Ukraine, đại dịch COVID-19 cùng áp lực lạm phát trên toàn cầu.

Theo OPEC, trong những năm gần đây, thế giới đang đầu tư nhiều hơn cho cuộc chiến chống biến đổi khí hậu và sự đầu tư cho ngành dầu mỏ vì thế bị ảnh hưởng. Công suất sản xuất dầu hiện nay bị hạn chế và gặp khó trong việc bù đắp hàng triệu thùng dầu của Nga thiếu hụt trên thị trường. Giải pháp cho bài toán đó chính là khơi thông dòng chảy dầu từ Venezuela và đặc biệt là Iran.

Linh Đan

Các tin khác

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran đang lan rộng từ các mục tiêu quân sự sang hạ tầng dân sự và năng lượng, làm gia tăng nguy cơ đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng an ninh, nhân đạo và kinh tế, bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.