Đàm phán hạt nhân Iran: Báo động kịch bản xấu nhất

Những nỗ lực ngoại giao nhằm thu xếp một thỏa thuận hạt nhân thế hệ mới giữa Mỹ và Iran có nguy cơ đổ bể khi Washington kiên quyết theo đuổi chính sách gây sức ép tối đa, còn Tehran thẳng thừng bác bỏ đề xuất của Mỹ xung quanh chương trình làm giàu uranium.

Chưa đầy một tuần sau khi Iran nhận được đề xuất của Mỹ về một thỏa thuận hạt nhân thế hệ mới giữa hai nước thông qua Oman, lãnh tụ tinh thần tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei ngày 4/6 tuyên bố bác bỏ đề xuất đó vì cho rằng chúng “mâu thuẫn với niềm tin quốc gia và khả năng tự lực cũng như nguyên tắc chúng ta có thể làm mọi thứ mà Iran theo đuổi”, Reuters đưa tin.

Đàm phán hạt nhân Iran: Báo động kịch bản xấu nhất -0
Mỹ muốn Iran từ bỏ toàn bộ các điểm làm giàu uranium ngầm. Ảnh: GettyImages

Theo ông Khamenei, “vấn đề làm giàu uranium là chìa khóa đối với chương trình hạt nhân của Iran” và Tehran cương quyết không từ bỏ quyền làm giàu uranium. “Những nhà lãnh đạo kiêu ngạo của Mỹ liên tục yêu cầu chúng ta không nên có chương trình hạt nhân. Các ông là ai mà quyết định liệu Iran có nên làm giàu uranium hay không?”, ông Khamenei phát biểu. Nhà lãnh đạo Iran giải thích thêm, “nếu Iran có 100 nhà máy điện hạt nhân mà không có chương trình làm giàu uranium thì sẽ không thể sử dụng chúng”.

Mỹ và Iran chưa công bố toàn bộ dự thảo thỏa thuận mà Washington đưa ra. Theo nguồn tin của tờ Axios, đặc phái viên Steve Witkoff cuối tuần trước đã gửi Iran một dự thảo mà trong đó yêu cầu Tehran phải đóng cửa các địa điểm làm giàu dưới lòng đất, đồng thời dừng phát triển công nghệ máy li tâm làm giàu uranium thế hệ mới. Đổi lại, Washington sẵn sàng cho phép Tehran tiếp tục tiếp cận uranium làm giàu ở độ tinh khiết tối đa 3% để sản xuất điện, nhưng thông qua một cơ chế được giám sát chặt chẽ bởi các thanh sát viên Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA).

Trong khi đó, New York Times nói rằng, các quan chức Oman và Arab Saudi gần đây thảo luận về ý tưởng xây dựng một cơ sở làm giàu uranium trên một hòn đảo ở Vịnh Ba Tư để phục vụ các mục đích hạt nhân dân sự của Iran. “Người Iran khi đó có thể nói họ vẫn đang làm giàu uranium, và người Mỹ có thể tuyên bố việc làm giàu không diễn ra trên đất Iran”, New York Times viết.

Giới quan sát ban đầu kì vọng Iran sẽ phản ứng tích cực hơn với đề xuất nói trên, bởi nó chỉ ngăn Iran làm giàu uranium ở độ tinh khiết cao và vẫn cho phép Tehran tiếp cận nguyên liệu phục vụ sản xuất năng lượng. Thư kí báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt, cho hay, “Tổng thống Donald Trump đã nói rõ rằng Iran không bao giờ được phép sở hữu bom hạt nhân. Đặc phái viên Steve Witkoff đã gửi một đề xuất chi tiết và có thể chấp nhận được tới Iran nên việc đồng ý với đề xuất đó sẽ phục vụ lợi ích của chính họ”.

Mỹ chưa bình luận về lập trường của ông Khamenei. Sau khi nhậm chức nhiệm kỳ hai, Tổng thống Mỹ Trump đã siết chặt trừng phạt Iran và khẳng định muốn tìm kiếm một thỏa thuận hạt nhân cứng rắn hơn thỏa thuận 2015, có tên chính thức là Kế hoạch Hành động toàn diện chung (JCPOA). Trong JCPOA, Iran được phép làm giàu uranium ở độ tinh khiết 3,67%. Sau khi Mỹ rời JCPOA từ 2018, Iran rút bớt các cam kết của họ theo thỏa thuận này, bao gồm việc làm giàu uranium ở độ tinh khiết 60% và hạn chế hoạt động thanh sát quốc tế tại một số cơ sở hạt nhân. Các quan chức Iran năm 2022 cũng cho biết, nước này có khả năng công nghệ để làm giàu uranium từ 60% lên 90%, tức cấp độ vũ khí hạt nhân, nhưng chưa đưa ra quyết định thực hiện việc đó.

Nhờ nỗ lực hòa giải của các quốc gia Trung Đông, Mỹ và Iran từ tháng 4/2025 bắt đầu nối lại đàm phán về chương trình hạt nhân và đã tiến hành được 5 cuộc họp. Axios cho biết, đặc phái viên Mỹ Witkoff có thể sẽ gặp gỡ Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi lần thứ 6 ngay trong tuần này tại một nước Trung Đông. Nếu lập trường của Iran và Mỹ không thay đổi, các cuộc đàm phán tương lai rất khó diễn ra và Washington sẽ siết chặt hơn nữa các biện pháp cấm vận chống Iran. Tại cuộc họp báo ở Washington ngày 3/6, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Tammy Bruce cho biết, chiến dịch gây sức ép tối đa của Mỹ đối với Iran vẫn đang diễn ra “mạnh mẽ”, bởi Washington coi đây là một phần nỗ lực để đạt được một thỏa thuận hạt nhân mới.

Bên cạnh mối lo từ việc căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran, việc hai nước không đạt thỏa thuận hạt nhân có thể trở thành động lực để Israel có động thái nhắm vào Iran. Axios và CNN cuối tháng 5/2025 dẫn lời các quan chức tình báo Mỹ cho biết, họ đã phát hiện ra Israel đang tính toán khả năng tấn công các cơ sở hạt nhân Iran ngay khi tiến trình đàm phán Washington-Tehran sụp đổ. Báo Financial Times ngày 4/6 tiết lộ, Iran dường như đang tích cực chuẩn bị cho kịch bản xấu và tăng cường bảo vệ các cơ sở quan trọng. Các dữ liệu hình ảnh vệ tinh cho thấy Tehran gần đây đã di chuyển các hệ thống phòng không, bao gồm bệ phóng tên lửa S-300 do Nga sản xuất, đến gần hai trung tâm hạt nhân chính đặt ở Natanz và Fordo.

Thái Hà

Các tin khác

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran đang lan rộng từ các mục tiêu quân sự sang hạ tầng dân sự và năng lượng, làm gia tăng nguy cơ đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng an ninh, nhân đạo và kinh tế, bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.