Con đã trở về đất Tổ

Trong nhiều giấc mơ hằng đêm, tôi vẫn mơ mình trở thành chim Lạc, để bay về vùng Đất Tổ thiêng liêng trong tâm hồn. Trong hư thức, nhiều khi tôi đã trở thành một họa tiết trên hoa văn trống đồng, để cùng vang khúc hùng phiêu với núi non Bạch Hạc...

"Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng mười tháng ba" 

Trong nhiều giấc mơ hằng đêm, tôi vẫn mơ mình trở thành chim Lạc, để bay về vùng Đất Tổ thiêng liêng trong tâm hồn. Trong hư thức, nhiều khi tôi đã trở thành một họa tiết trên hoa văn trống đồng, để cùng vang khúc hùng phiêu với núi non Bạch Hạc.

Trong nỗi hoang phiêu, đôi lúc, tôi thực muốn hóa thân thành quốc hoa sen hồng, thành quốc thi lục bát, thành quốc phục áo dài dù chỉ là một chi tiết nhỏ để cấu thành. Hay thành con cá lăng hồi ngược dòng nước để quay về ngàn năm…

Nhưng trong đời sống, tôi vẫn chưa được tận sống những giờ phút thời gian thực trên miền đất vừa huyền thoại vừa lịch sử của dân tộc, chưa được hít thở không gian cổ tích từ những cây chò ngàn tuổi, những cây thiên tuế hàng trăm năm, những cây cọ cổ xưa vùng trung du, chưa được uống nước Phong Châu, dù đã biết những sự tích thuở Hùng Vương một cách vừa mơ màng vừa sâu thậm.

Lễ giỗ tổ Hùng Vương ở Đền Hùng Phú Thọ năm 2016.
Lễ giỗ tổ Hùng Vương ở Đền Hùng Phú Thọ năm 2016.

Một ngày nào đó, gần thôi, tôi sẽ về thăm Đền Hùng, tự tay mình thắp nén hương vào chiếc lư đồng trên bàn thờ Quốc Mẫu Âu Cơ, Quốc Tổ Lạc Long Quân. Tôi sẽ được tượng hình mình vào mỗi chi tiết hoa văn trên đầu đao mái cong đền Thượng, đền Trung, đền Hạ. Và soi bóng mình trong làn nước đền Giếng.

Chúng tôi là những người Việt trẻ, ở xa Tổ quốc. Chúng tôi sinh ra bên bàn phím computer, bên màn hình smartphone, lớn lên thành thế hệ @, không có ký ức về Việt Nam, nhưng chúng tôi vẫn biết và luôn nhắc nhớ mình là người Việt Nam. Chúng tôi vẫn được nghe về Việt Nam trong mỗi bữa ăn tối cùng gia đình qua những câu chuyện kể của cha mẹ. Đó là quá khứ chiến trận của ông, những kỉ niệm ấu thơ của bà. Chúng tôi cũng thường vào mạng Internet, google search các sự tích thời Vua Hùng để hiểu tìm quá khứ, để thêm yêu những giá trị đúc kết từ thăng trầm cuộc sống, từ tinh hoa thời gian ngàn năm của ông bà ta.

Chúng tôi có lẽ chưa đủ lớn để nói về nhân tình thế thái, chưa đủ khôn để phân tích những ứng xử việc đời và đối nhân xử thế, chưa đủ trải nghiệm để tích lũy những kinh nghiệm sống mà thông điệp trong những câu chuyện cổ gửi gắm nhưng tình yêu về dòng giống Tiên Rồng, về dòng máu Lạc Hồng là có thực, dù bản năng đó vừa mơ hồ vừa rõ rệt, vừa thẳm sâu vừa hiện hữu.

Cũng như Phạm Quỳnh Anh sáng tác bài hát "Bonjou Việt Nam" khi chưa trở về Việt Nam, bằng một tâm thức lưu lạc, tôi viết những con chữ ngập tràn yêu thương này khi chưa được trở về nguồn cội. Có thể ca từ, giai điệu, vẻ đẹp của ca khúc "Bonjou Việt Nam" là niềm ngưỡng tưởng của Phạm Quỳnh Anh có những điểm khác và chậm nhịp hơn hiện thực sinh động Việt Nam nhưng chị đã cất lên được niềm thỏa ước bấy lâu nay: nói lên lời chào Việt Nam trên chính mảnh đất quê hương mình. Và tình yêu đó là không thể phủ nhận. Không đổi thay.

Giống như Nguyễn Khánh Toàn, chàng kiến trúc sư trẻ viết hàng ngàn câu thơ lục bát về sử Việt khi chìm trong nỗi phiêu cổ, tôi đã ở trong lòng tinh thần Đất Tổ bằng những con chữ nhỏ này. Bởi những chuyện Thánh Gióng, Sơn Tinh - Thủy Tinh, Mai An Tiêm, Lang Liêu, Chử Đồng Tử… tôi đã được nghe ngấm từ thuở bà và mẹ kể cho trong những đêm tối trời hoặc sáng trăng.

Có thể nhịp sống giờ đây gấp gáp hơn xưa nhưng có những điều bất biến, có thể thời đại ngày nay nhiều phương tiện hiện đại và phát triển hơn xưa nhưng có những giá trị sống thì ở đâu và thời đại nào cũng vẫn cần được trân giữ, đó là lòng nhân ái và tinh thần nguồn cội. Khi hội nhập với thế giới, chàng kiến trúc sư Khánh Toàn sẽ cất lên ngôn ngữ Việt, những vần thơ của chàng sẽ vang lên lộng lẫy. Và chúng ta sẽ càng yêu hơn những gì từ cội nguồn mình đang tỏa sáng.

Cũng như Nguyễn Phan Quế Mai, nữ thi sĩ của bài thơ "Nghe Tổ Quốc gọi tên mình" được phổ thành giai điệu cất lên đầy khí phách, trong thần thức mình, tôi đã nghe tiếng trống đồng giục giã bước chân trở về bên ngọn Nghĩa Lĩnh. Tôi thấy đàn chim Lạc bay về phương Đông, vọng vang hai tiếng Tiên Rồng. Tôi nghe tiếng ngàn trùng con sóng biển Đông cuộn trào, rồi dội vào ghềnh đá. Tôi nghe tiếng ngàn ngọn lửa sục sôi bùng lên trên bó đuốc đang rực cháy…

Cũng như nhà văn Văn Lê, người gọi hồn nước thiên thu quay về bằng những trang tiểu thuyết "Thần thuyết của Người Chim", người nắm bắt hồn vía cội nguồn lịch sử dân tộc qua những trang văn nhung nhớ loài chim Lạc khóc thương vị vua đầu tiên của nước Việt qua đời, với niềm kính hiếu, tôi thấy chim Thần Lạc, vật Tổ của người Việt từ thời mở trời mở đất, lượn bay ngàn vòng trên bầu trời Phong Châu, trên đỉnh Hy Cương vừa dã sử huyền thoại vừa phóng khoáng liêu trai. Và tôi thấy chiếc buồm trên những con thuyền Lạc phần phật gió trên ngã ba sông Bạch Hạc.

Lễ giổ tổ Hùng Vương ở Bình Thuận.
Lễ giổ tổ Hùng Vương ở Bình Thuận.

Tôi nghe tiếng chim Lạc hoan hỉ quanh nghi ngút khói trầm bay lên gọi các vua Hùng về... Các Vua Hùng từ những phiến đá hoa cương hiện lên nhắc nhở hậu duệ những giá trị về tộc Việt, để cháu con sống tiếp trong những thời đại muôn sau khi hội nhập và giữ gìn bản sắc.

Nghe "Khúc hát Tiên Rồng", bài hát mở màn chương trình khai mạc Festival Huế năm 2008 tại Quảng trường Ngọ Môn - Huế của nhạc sĩ Trọng Đài, do NSƯT Mai Hoa trình bày, tôi đã mường tượng về nỗi xa xăm phiêu thức. Rằng, một ngày, đất nước vóc Rồng dáng Tiên, đôi mắt ngàn trùng trông ra biển sẽ đón tôi vào lòng bằng những con sóng dội vào ghềnh đá.

Rồi, một ngày, sẽ không xa xôi, đất nước của những ngọn núi vươn sức rồng thành dãy Trường Sơn hùng vĩ, sẽ ru tôi bằng tiếng gió đại ngàn xanh thẳm. Vâng, một ngày, gần thôi, đất nước của những dòng sông theo dáng tiên chảy miệt mài đời nước, sẽ đưa tôi về miền sâu thần thức. Để đàn bầu rung lên cung duyên thắm, để áo dài tung bay trong nắng mới, để hoa sen ngát hương trời Việt Nam…    

Và, hôm nay, trong ngày Giỗ Tổ, con đã trở về Đất Tổ. Nỗi hư phiêu bấy lâu đă được chạm vào, dù khẽ khàng hay là hàng ngàn đợt sóng cảm ứng thần thức dội về. Chúng con, những người Việt trẻ, sống ở xa Tổ quốc đã thỏa bản thức nguồn cội của mình. Trở về đây, được là người Việt Nam lần đầu đứng trên chính mảnh đất nguồn cội mà như tự ngàn kiếp trước.

Trở về đây, được đắm mình trong bầu không khí Việt trong dòng chảy vừa đương đại vừa cổ tích. Là hậu duệ của một trong số 50 người con xuống biển hay 50 người con lên rừng, trở về đây, trong ngày Giỗ Tổ này, tôi chắp tay trước linh thiêng Tiên Tổ, để nhận mặt quê hương. 

Để tôi, được là Việt Nam, dẫu còn nhiều điều phải vươn tới mới sánh vai. Để tôi được là chim Lạc, bay ngàn vòng trên trời Nghĩa Lĩnh, dẫu cho bầu trời lúc bình yên lúc cuồng phong bão táp. Để tôi được là Lạc dân trong hoa văn trống đồng, chèo con thuyền Lạc ngàn mái đẩy, cho dù có phải vượt qua muôn ghềnh ngàn thác. Để tôi được là con cá lăng bơi trong dòng nước nơi ngã ba sông Việt Trì thấy mỗi mỏm đá, mỗi sợi rêu thân thuộc như từ ngàn năm trước. 

Để tôi được là một tiếng Việt trong bài thơ lục bát ngàn câu, cho dù con chữ đó được cất lên từ phương trời nao. Để tôi được là một cánh hồng trong bông sen Việt ngàn cánh. Để tôi được là một sợi chỉ, dẫu mỏng manh trên tà áo Việt đang lộng bay trong gió.

Giấc mơ tôi đã thỏa nguyện, đã thành sự thực rồi. Xin bái lạy Đất Tổ, ngàn lần!

Lê Bảo Âu Long

Các tin khác

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Suốt nhiều năm qua, không quá khó thấy những dự án thống trị phòng vé quốc tế là các bom tấn có kinh phí khổng lồ, được thực hiện bởi những đạo diễn có tên tuổi, sở hữu dàn diễn viên nổi tiếng hay được quảng bá một cách rộng khắp… Nhưng với điện ảnh 2026, một chương đoạn mới đã được mở ra, nơi các khuôn mẫu đã hết “phép màu” và không có gì là chắc chắn cả.

Vẫn trò chuyện với thành phố của đời mình

Vẫn trò chuyện với thành phố của đời mình

Nhà thơ Bằng Việt ở tuổi 85 được trao tặng Giải thưởng lớn của “Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội” năm 2026. Thêm một dấu son để ghi nhận một cuộc đời thi ca gắn bó với mảnh đất ngàn năm văn hiến.

Từ huyền thoại Mã Yên Sơn đến màn ảnh

Từ huyền thoại Mã Yên Sơn đến màn ảnh

Một trong những nguồn cảm hứng để dựng nên bộ phim “Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh” là những nghi án và truyền thuyết về cái chết của cha con Vua Đinh Tiên Hoàng cùng lăng mộ trên Mã Yên Sơn. Ngọn núi huyền thoại này được xem là “huyệt đế vương”, một trong những danh sơn của cố đô Hoa Lư, Ninh Bình.

Anne Carson và những biên giới mới của văn chương

Anne Carson và những biên giới mới của văn chương

Tối 8/10 (giờ Việt Nam), Viện Hàn lâm Thụy Điển đã vinh danh nhà thơ, nhà viết tiểu luận, học giả văn chương cổ điển và nghệ sĩ thể nghiệm người Canada Anne Carson là chủ nhân mới nhất của giải Nobel Văn chương. Đây là kết quả không quá bất ngờ, bởi không chỉ là một trong hai cái tên được nhắc đến nhiều nhất ngay trước "giờ G", mà bà còn sở hữu di sản sáng tạo vô cùng đồ sộ, được đánh giá cao.

Điều Ước để lại

Điều Ước để lại

Có những chuyến đi không đơn thuần là sự dịch chuyển về vị trí địa lý, mà là một hành trình tìm về những khoảng lặng tâm hồn và cả chiều sâu văn hóa. Đầu thu này, chúng tôi đã có một chuyến đi như thế!

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

Chỉ ít ngày sau khi nhà văn Higashino Keigo qua đời, cuốn tiểu thuyết mới nhất và cũng là cuối cùng của ông đã được phát hành ở Nhật Bản vào sáng 5/8/2026 như một "lời giã biệt" hàng triệu độc giả yêu mến ông suốt hơn 40 năm qua...

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Ngoài khu lưu niệm Nguyễn Du ở Hà Tĩnh, khu lưu niệm Lê Quý Đôn ở Thái Bình và khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu ở Bến Tre, thì văn học hiện đại nước ta cũng đã có công trình Bảo tàng Văn học Việt Nam. Thế nhưng, nhìn ra các nước trong khu vực, so với Trung Quốc, thì cách lưu dấu văn nhân ở Việt Nam vẫn chưa thể hiện được tính chuyên nghiệp. Chúng tôi đã có dịp “mục sở thị” một số mô hình bảo tàng văn nhân tại Bắc Kinh và không khỏi trầm trồ về sự đầu tư nghiêm túc và sự quản lý khoa học.

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Văn học dân gian là tấm gương phản chiếu hành trình con người đi từ thuở hoang sơ đến văn minh. Lần theo dấu vết các trang truyện cổ, chúng ta sẽ thấy tổ tiên đã từng bước dựng xây nền tảng gia đình, thiết lập trật tự xã hội bằng cả trí tuệ lẫn sự trải nghiệm qua nhiều thế hệ.

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Tôi trở lại con đường Núi Đôi (Xã Sóc Sơn-Hà Nội), men theo đường dốc lên đỉnh núi. Những câu thơ bay lên bát ngát như ngày nào lớp học chúng tôi được nghe giáo sư Hoàng Như Mai giảng bài thơ “Núi Đôi” của cố nhà thơ Vũ Cao (1922-2007). Giọng ông sang sảng vang trên giảng đường: “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường/ Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm ngát cánh hoa thơm”. Những ký ức học trò trong tôi bỗng hiện về trên đỉnh núi mùa thu đầy hoa và búp lá non tơ...

Người vẽ cờ Tổ quốc

Người vẽ cờ Tổ quốc

Lá cờ đỏ sao vàng được sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ - về sau được chọn làm Quốc kỳ - đã tung bay trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày Độc lập 2/9/1945. Nguyễn Hữu Tiến - một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, gắn với câu chuyện lịch sử về sự ra đời của lá cờ đỏ sao vàng.

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Tôi chiêm ngưỡng và yêu nghệ thuật tranh lụa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) từ hàng chục năm trước. Đặc biệt, sau khi gặp gỡ nhà văn Nguyệt Tú (con gái đầu của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh) vào năm 2004, tôi càng thêm yêu tranh ông. Những câu chuyện nhà văn Nguyệt Tú viết về cha mình trong cuốn "Đường sáng trăng sao" (NXB Tổng hợp, TP Hồ Chí Minh - 2004) làm tôi bất ngờ với những di sản họa sĩ để lại. Bức nào cũng như một cung đàn loang sương khói trong veo nước thu vàng.

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Hiếm có một thủ trưởng Tổng cục Chính trị nào đặc biệt như Thiếu tướng Trần Văn Phác, ông từng làm Tổng biên tập hai tờ báo lớn, đặc sắc trong quân đội, đó là Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Báo Quân đội nhân dân.