Con đã trở về đất Tổ

Trong nhiều giấc mơ hằng đêm, tôi vẫn mơ mình trở thành chim Lạc, để bay về vùng Đất Tổ thiêng liêng trong tâm hồn. Trong hư thức, nhiều khi tôi đã trở thành một họa tiết trên hoa văn trống đồng, để cùng vang khúc hùng phiêu với núi non Bạch Hạc...

"Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng mười tháng ba" 

Trong nhiều giấc mơ hằng đêm, tôi vẫn mơ mình trở thành chim Lạc, để bay về vùng Đất Tổ thiêng liêng trong tâm hồn. Trong hư thức, nhiều khi tôi đã trở thành một họa tiết trên hoa văn trống đồng, để cùng vang khúc hùng phiêu với núi non Bạch Hạc.

Trong nỗi hoang phiêu, đôi lúc, tôi thực muốn hóa thân thành quốc hoa sen hồng, thành quốc thi lục bát, thành quốc phục áo dài dù chỉ là một chi tiết nhỏ để cấu thành. Hay thành con cá lăng hồi ngược dòng nước để quay về ngàn năm…

Nhưng trong đời sống, tôi vẫn chưa được tận sống những giờ phút thời gian thực trên miền đất vừa huyền thoại vừa lịch sử của dân tộc, chưa được hít thở không gian cổ tích từ những cây chò ngàn tuổi, những cây thiên tuế hàng trăm năm, những cây cọ cổ xưa vùng trung du, chưa được uống nước Phong Châu, dù đã biết những sự tích thuở Hùng Vương một cách vừa mơ màng vừa sâu thậm.

Lễ giỗ tổ Hùng Vương ở Đền Hùng Phú Thọ năm 2016.
Lễ giỗ tổ Hùng Vương ở Đền Hùng Phú Thọ năm 2016.

Một ngày nào đó, gần thôi, tôi sẽ về thăm Đền Hùng, tự tay mình thắp nén hương vào chiếc lư đồng trên bàn thờ Quốc Mẫu Âu Cơ, Quốc Tổ Lạc Long Quân. Tôi sẽ được tượng hình mình vào mỗi chi tiết hoa văn trên đầu đao mái cong đền Thượng, đền Trung, đền Hạ. Và soi bóng mình trong làn nước đền Giếng.

Chúng tôi là những người Việt trẻ, ở xa Tổ quốc. Chúng tôi sinh ra bên bàn phím computer, bên màn hình smartphone, lớn lên thành thế hệ @, không có ký ức về Việt Nam, nhưng chúng tôi vẫn biết và luôn nhắc nhớ mình là người Việt Nam. Chúng tôi vẫn được nghe về Việt Nam trong mỗi bữa ăn tối cùng gia đình qua những câu chuyện kể của cha mẹ. Đó là quá khứ chiến trận của ông, những kỉ niệm ấu thơ của bà. Chúng tôi cũng thường vào mạng Internet, google search các sự tích thời Vua Hùng để hiểu tìm quá khứ, để thêm yêu những giá trị đúc kết từ thăng trầm cuộc sống, từ tinh hoa thời gian ngàn năm của ông bà ta.

Chúng tôi có lẽ chưa đủ lớn để nói về nhân tình thế thái, chưa đủ khôn để phân tích những ứng xử việc đời và đối nhân xử thế, chưa đủ trải nghiệm để tích lũy những kinh nghiệm sống mà thông điệp trong những câu chuyện cổ gửi gắm nhưng tình yêu về dòng giống Tiên Rồng, về dòng máu Lạc Hồng là có thực, dù bản năng đó vừa mơ hồ vừa rõ rệt, vừa thẳm sâu vừa hiện hữu.

Cũng như Phạm Quỳnh Anh sáng tác bài hát "Bonjou Việt Nam" khi chưa trở về Việt Nam, bằng một tâm thức lưu lạc, tôi viết những con chữ ngập tràn yêu thương này khi chưa được trở về nguồn cội. Có thể ca từ, giai điệu, vẻ đẹp của ca khúc "Bonjou Việt Nam" là niềm ngưỡng tưởng của Phạm Quỳnh Anh có những điểm khác và chậm nhịp hơn hiện thực sinh động Việt Nam nhưng chị đã cất lên được niềm thỏa ước bấy lâu nay: nói lên lời chào Việt Nam trên chính mảnh đất quê hương mình. Và tình yêu đó là không thể phủ nhận. Không đổi thay.

Giống như Nguyễn Khánh Toàn, chàng kiến trúc sư trẻ viết hàng ngàn câu thơ lục bát về sử Việt khi chìm trong nỗi phiêu cổ, tôi đã ở trong lòng tinh thần Đất Tổ bằng những con chữ nhỏ này. Bởi những chuyện Thánh Gióng, Sơn Tinh - Thủy Tinh, Mai An Tiêm, Lang Liêu, Chử Đồng Tử… tôi đã được nghe ngấm từ thuở bà và mẹ kể cho trong những đêm tối trời hoặc sáng trăng.

Có thể nhịp sống giờ đây gấp gáp hơn xưa nhưng có những điều bất biến, có thể thời đại ngày nay nhiều phương tiện hiện đại và phát triển hơn xưa nhưng có những giá trị sống thì ở đâu và thời đại nào cũng vẫn cần được trân giữ, đó là lòng nhân ái và tinh thần nguồn cội. Khi hội nhập với thế giới, chàng kiến trúc sư Khánh Toàn sẽ cất lên ngôn ngữ Việt, những vần thơ của chàng sẽ vang lên lộng lẫy. Và chúng ta sẽ càng yêu hơn những gì từ cội nguồn mình đang tỏa sáng.

Cũng như Nguyễn Phan Quế Mai, nữ thi sĩ của bài thơ "Nghe Tổ Quốc gọi tên mình" được phổ thành giai điệu cất lên đầy khí phách, trong thần thức mình, tôi đã nghe tiếng trống đồng giục giã bước chân trở về bên ngọn Nghĩa Lĩnh. Tôi thấy đàn chim Lạc bay về phương Đông, vọng vang hai tiếng Tiên Rồng. Tôi nghe tiếng ngàn trùng con sóng biển Đông cuộn trào, rồi dội vào ghềnh đá. Tôi nghe tiếng ngàn ngọn lửa sục sôi bùng lên trên bó đuốc đang rực cháy…

Cũng như nhà văn Văn Lê, người gọi hồn nước thiên thu quay về bằng những trang tiểu thuyết "Thần thuyết của Người Chim", người nắm bắt hồn vía cội nguồn lịch sử dân tộc qua những trang văn nhung nhớ loài chim Lạc khóc thương vị vua đầu tiên của nước Việt qua đời, với niềm kính hiếu, tôi thấy chim Thần Lạc, vật Tổ của người Việt từ thời mở trời mở đất, lượn bay ngàn vòng trên bầu trời Phong Châu, trên đỉnh Hy Cương vừa dã sử huyền thoại vừa phóng khoáng liêu trai. Và tôi thấy chiếc buồm trên những con thuyền Lạc phần phật gió trên ngã ba sông Bạch Hạc.

Lễ giổ tổ Hùng Vương ở Bình Thuận.
Lễ giổ tổ Hùng Vương ở Bình Thuận.

Tôi nghe tiếng chim Lạc hoan hỉ quanh nghi ngút khói trầm bay lên gọi các vua Hùng về... Các Vua Hùng từ những phiến đá hoa cương hiện lên nhắc nhở hậu duệ những giá trị về tộc Việt, để cháu con sống tiếp trong những thời đại muôn sau khi hội nhập và giữ gìn bản sắc.

Nghe "Khúc hát Tiên Rồng", bài hát mở màn chương trình khai mạc Festival Huế năm 2008 tại Quảng trường Ngọ Môn - Huế của nhạc sĩ Trọng Đài, do NSƯT Mai Hoa trình bày, tôi đã mường tượng về nỗi xa xăm phiêu thức. Rằng, một ngày, đất nước vóc Rồng dáng Tiên, đôi mắt ngàn trùng trông ra biển sẽ đón tôi vào lòng bằng những con sóng dội vào ghềnh đá.

Rồi, một ngày, sẽ không xa xôi, đất nước của những ngọn núi vươn sức rồng thành dãy Trường Sơn hùng vĩ, sẽ ru tôi bằng tiếng gió đại ngàn xanh thẳm. Vâng, một ngày, gần thôi, đất nước của những dòng sông theo dáng tiên chảy miệt mài đời nước, sẽ đưa tôi về miền sâu thần thức. Để đàn bầu rung lên cung duyên thắm, để áo dài tung bay trong nắng mới, để hoa sen ngát hương trời Việt Nam…    

Và, hôm nay, trong ngày Giỗ Tổ, con đã trở về Đất Tổ. Nỗi hư phiêu bấy lâu đă được chạm vào, dù khẽ khàng hay là hàng ngàn đợt sóng cảm ứng thần thức dội về. Chúng con, những người Việt trẻ, sống ở xa Tổ quốc đã thỏa bản thức nguồn cội của mình. Trở về đây, được là người Việt Nam lần đầu đứng trên chính mảnh đất nguồn cội mà như tự ngàn kiếp trước.

Trở về đây, được đắm mình trong bầu không khí Việt trong dòng chảy vừa đương đại vừa cổ tích. Là hậu duệ của một trong số 50 người con xuống biển hay 50 người con lên rừng, trở về đây, trong ngày Giỗ Tổ này, tôi chắp tay trước linh thiêng Tiên Tổ, để nhận mặt quê hương. 

Để tôi, được là Việt Nam, dẫu còn nhiều điều phải vươn tới mới sánh vai. Để tôi được là chim Lạc, bay ngàn vòng trên trời Nghĩa Lĩnh, dẫu cho bầu trời lúc bình yên lúc cuồng phong bão táp. Để tôi được là Lạc dân trong hoa văn trống đồng, chèo con thuyền Lạc ngàn mái đẩy, cho dù có phải vượt qua muôn ghềnh ngàn thác. Để tôi được là con cá lăng bơi trong dòng nước nơi ngã ba sông Việt Trì thấy mỗi mỏm đá, mỗi sợi rêu thân thuộc như từ ngàn năm trước. 

Để tôi được là một tiếng Việt trong bài thơ lục bát ngàn câu, cho dù con chữ đó được cất lên từ phương trời nao. Để tôi được là một cánh hồng trong bông sen Việt ngàn cánh. Để tôi được là một sợi chỉ, dẫu mỏng manh trên tà áo Việt đang lộng bay trong gió.

Giấc mơ tôi đã thỏa nguyện, đã thành sự thực rồi. Xin bái lạy Đất Tổ, ngàn lần!

Lê Bảo Âu Long

Các tin khác

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình thần Thoại Ngọc Hầu vẫn giữ nguyên nét cổ kính, uy nghiêm và trở thành “linh hồn” của vùng đất Thoại Sơn. Năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận bia Thoại Sơn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Một người lặng lẽ sống và viết

Một người lặng lẽ sống và viết

Văn chương Quách Liêu cũng giống như tính cách con người anh: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ cảm thông và chia sẻ với số phận của những con người bình dị.

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

Trong “Truyện Kiều”, đoạn tả Mã Giám Sinh trên đường đưa Kiều đi, có “độc thoại nội tâm” rất hay: “Về đây nước trước bẻ hoa/ Vương tôn, quý khách, ắt là đua nhau/ Hẳn ba trăm lạng kém đâu/ Cũng đà vừa vốn, còn sau thì lời/ Miếng ngon kề đến tận nơi/ Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham/ Đào tiên đã bén tay phàm/ Thì vin cành quýt cho cam sự đời”. Đây là “âm mưu” của Mã Giám Sinh sau khi mua Kiều “ba trăm lạng”.

Giá trị của hòa bình

Giá trị của hòa bình

Ngày ấy mẹ tôi tầm sáu tuổi, chưa biết chữ và sống dưới những tiếng nổ inh tai. Những tiếng nổ từ mấy loại vũ khí chiến tranh - thứ mà thời của chúng tôi ít khi chứng kiến. Mẹ kể, bầu trời dạo đó toàn bóng khói. Những làn khói từ thuốc súng, từ đạn bom, từ mấy ngôi nhà cháy trụi sau trận càn đột ngột.

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Bởi khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho loài mối phát triển – một đe doạ với sự đục phá nhà cửa, đồ dùng,… nên con mối không được thiện cảm trong văn hóa Việt. Nó thường bò vào ngụ ngôn, không được làm “nhân vật”, chỉ là cái cớ để cốt truyện phát triển.

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại số, con người khỏe hơn về thể chất nhưng lại mong manh hơn về tinh thần. Khi y học chăm lo tuổi thọ sinh học, câu hỏi đặt ra là: ai nuôi dưỡng đời sống nội tâm? Trong bối cảnh ấy, nghệ thuật tạo hình không còn chỉ là lĩnh vực của cái đẹp, mà trở thành một phương thức chữa lành âm thầm nhưng bền bỉ.

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Tôi ngồi bên dòng An Sơn một chiều tháng tư nghe hoàng hôn võ vàng sóng nước. Dòng An Sơn là một nhánh rẽ của con sông Sài Gòn chảy qua Lái Thiêu. Mười năm gá thân vào đất này, tôi thấy Lái Thiêu có quá nhiều câu chuyện để kể.

Hào khí Chu Hưng

Hào khí Chu Hưng

Hạ Hòa (Phú Thọ) vốn là vùng đất địa linh, sơn thủy hữu tình, nơi có Chiến khu 10 và thủ đô văn nghệ trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong đời sống văn hóa, tinh thần của vùng đất này, đền Chu Hưng là công trình tín ngưỡng tâm linh có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ; là điểm nhấn quan trọng trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói chung và văn hóa tâm linh của vùng đất Hạ Hòa nói riêng.

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì xảy ra hai lần phản ánh đúng thực tế cuộc sống. Mỗi người chúng ta đều nằm trong quy luật vật đổi sao dời, mỗi người chỉ sống có một lần và chỉ có vậy, số phận con người không lập lại.

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

Đường Yên Phụ (Hà Nội) chạy dọc theo sông Hồng. Đây nguyên là một đoạn đê cổ, và một phần được sử dụng làm đường Yên Phụ. Đường dài khoảng gần 1,5 km, bắt đầu từ ô Yên Phụ (đầu dốc đường Thanh Niên) chạy cắt qua các phố Cửa Bắc, Hàng Bún, Hàng Than, Hòe Nhai và kết thúc tại phố Hàng Đậu (gần đầu cầu Long Biên). Từ xưa, tên gốc là Yên Hoa. Năm 1841, vì kỵ húy mẹ vua Thiệu Trị là Hồ Thị Hoa, nên đổi thành Yên Phụ.    

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

Theo nghĩa đen, "tung hỏa mù" là tung ra khói lửa khiến đối phương mất phương hướng, khó phát hiện được mục tiêu. Ban đầu được dùng phổ biến trong quân sự, như là một mưu kế để che giấu quân đội rút lui, di chuyển… Cách này rất thường gặp trong binh pháp cổ Trung Hoa.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Thật không ngờ, trong đời sống văn hóa đương đại gấp gáp và bận rộn, đôi khi người ta chỉ lướt qua những giá trị truyền thống thì vẫn có những người lặng lẽ dành tâm sức và cả cuộc đời của mình để bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu. Tôi vô tình có cuộc gặp gỡ quý giá với ông Nguyễn Trọng Hải, là người cung cấp nhiều tư liệu quý cho Thư viện điện tử Quan họ Bắc Ninh.

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Giữa nhịp sống nhiều đổi thay, Lê Hồng Thiện vẫn lặng lẽ đi qua tuổi 85 bằng một tâm thế đáng ngưỡng mộ: lạc quan, yêu đời và bền bỉ sáng tạo. Thời gian dường như không làm cạn đi nguồn cảm xúc trong ông, trái lại càng lắng sâu, càng nồng cháy.

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Tháng Tư, đứng bên bờ sông Thạch Hãn nhìn dòng nước lặng trôi, khó ai hình dung nơi đây từng là ranh giới của sự sống và cái chết. Năm 1972, dòng sông ấy chứng kiến một trong những cuộc chiến khốc liệt nhất của chiến tranh Việt Nam, khi đất trời bị xé nát bởi bom đạn, còn con người bừng lên như những ngọn lửa.

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Có một vùng quê trung du yên bình nơi Chiến khu 10 xưa đã đi vào thế giới nghệ thuật, lấp lánh, ấm áp những trang thơ, nhật ký và lắng đọng những ân tình sâu nặng đối với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Nơi đây, ông cất tiếng khóc chào đời và trở thành ngọn nguồn gieo mầm cho cảm hứng nghệ thuật. Vùng quê ấy đã trở thành “địa chỉ tâm hồn”, làm nên “suối nguồn” trong mát cho những tác phẩm để đời của nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ.

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Giữa dải đất miền Trung nắng gió, Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) từ lâu được biết đến như cái nôi của những câu hò mộc mạc mà thấm đẫm tình người. Trong đó, Hò khoan Lệ Thủy với nhịp chèo khoan thai, với tiếng đáp tình tứ giữa đôi bờ sông Kiến Giang đã trở thành linh hồn của một vùng đất.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã mang đến cho chúng ta những bản tình ca thổn thức, nhưng ông không bao giờ có được hạnh phúc lứa đôi trọn vẹn. Nhiều bóng hồng lặng lẽ xuất hiện trong đời nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã để lại những giai điệu xao xuyến khôn nguôi.

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Nhà văn lớn Nguyễn Công Hoan (1903 - 1977) để lại một gia tài tác phẩm văn học đồ sộ, với hơn 200 truyện ngắn, 30 truyện dài và nhiều tiểu luận văn học. Tài năng và phong cách của ông thể hiện chủ yếu ở thể truyện ngắn.

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Những dãy núi cao vời vợi cùng những cánh rừng mênh mang của đại ngàn Tây Nguyên là không gian sinh tồn của các tộc người. Sống giữa núi rừng, họ có cách ứng xử tôn trọng và hòa hợp với thiên nhiên cây cỏ, từ đó hình thành nên hệ tín ngưỡng và những nghi lễ tâm linh độc đáo, giàu bản sắc của miền rừng.