“Cỏ trong rào bót'' - món quà quý vị tướng tặng các cháu thiếu nhi

Vị tướng ấy là Thiếu tướng CAND Khổng Minh Dụ - nguyên Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ và văn hóa - tư tưởng, Bộ Công an, đã nghỉ hưu. Ông sinh năm 1943, quê Tản Hồng, Ba Vì, Hà Nội. Không chỉ làm chuyên môn, ông còn là một nhà văn có hàng chục tác phẩm văn, thơ từng nhận được nhiều giải thưởng danh giá.

Tiêu biểu như: Giải thưởng Truyện ngắn của Tạp chí Văn nghệ quân Giải phóng miền Nam 1972; Giải thưởng Văn học đề tài Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống (1995-2005) của Hội Nhà văn Việt Nam và Bộ Công an; Giải thưởng Cây bút vàng của Hội Nhà văn Việt Nam và Bộ Công an 1998...

47ed41e310d5a58bfcc41.jpg -1
Thiếu tướng, nhà văn Khổng Minh Dụ.

Mới đây, nhân dịp 50 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, ông có tập truyện “Cỏ trong rào bót” do NXB Kim Đồng ấn hành năm 2025. Tác phẩm gồm 100 trang, đăng 4 truyện đề tài thiếu nhi, bìa trang nhã, kèm một số tranh minh họa khiến ấn phẩm càng thêm giá trị. Đây là món quà quý vị tướng dành tặng các cháu nhân ngày 1/6/2025.

Thiếu nhi là tương lai của mỗi gia đình và xã hội, rất cần được yêu thương, chăm sóc. Nhưng, ở miền Nam 50 năm trước, dưới chế độ Mỹ-ngụy, trong ấp chiến lược hay ở vùng tranh chấp, các em phải sống trong thiếu thốn, hiểm nguy, có khi còn bị tước đi mạng sống. Trong “Lời nói đầu”, tác giả viết: “Có một tuổi thơ không có tuổi thơ, đó là tuổi thơ trong chiến tranh. Cổ tích chẳng dành cho trẻ em thời chiến...”. Qua những truyện kể chân thực đầy cuốn hút của Tướng Khổng, bạn đọc hiểu rõ hơn hoàn cảnh, đức tính, nhất là tinh thần dũng cảm, mưu trí sáng tạo của thiếu nhi miền Nam.

Truyện "Cu Tèo và cái dàn thun" kể về đứa trẻ mồ côi cả cha và mẹ, ở với chú Hai Hùng, công tác ở Huyện đội Bến Cát. Cha mẹ bị giết hại, mối thù giặc Mỹ thôi thúc Tèo hành động. Tèo mê dàn thun (súng cao su), có tài thiện xạ. Chiếc dàn thun là phương tiện tuyệt vời để Tèo làm quen với lính Mỹ. Nhiều lần em lấy được lựu đạn và súng giặc đem tặng các chú du kích. Chiều ấy, Tèo trổ tài giương dàn thun, một con bù chao rơi xuống, tên lính Mỹ đứng gác thấy thế reo lên, chạy lại ôm chầm lấy cu Tèo, tháo chiếc đồng hồ đeo tay, chỉ vào chiếc dàn thun tỏ ý muốn đổi.

Tèo lắc đầu, đưa dàn thun cho tên Mỹ, hướng dẫn cách bắn rồi chỉ tay về phía mấy con sáo đậu ở xa. Lính Mỹ tựa súng vào gốc cao su, chạy đi bắn chim, Tèo chộp lấy cây súng đi nhanh về phía bìa rừng. Khi lính Mỹ quay lại, Tèo đã vác súng đi xa, anh ta hốt hoảng gọi và đuổi theo, Tèo quay lại, giương súng, bóp cò (tr 24). Sự thông minh, nhanh trí khiến Tèo lập được chiến công, trả thù cho ba má.

Đến với "Trợ thủ tý hon", được biết bé Phúc con ông Sáu, “người mang chứng tật đui từ thời còn trai trẻ”, luôn quan tâm yêu quý mọi người, bà con nơi đây vẫn coi ông “là linh hồn của xóm ấp” (tr 25). Bấy giờ, Mỹ-ngụy “bắt dân sống tập trung tại ấp chiến lược, khu gom dân, nhằm triệt mối liên hệ của nhân dân với cách mạng” (tr 40). Thời kỳ 1969-1972 ấy, cuộc sống của đồng bào miền Nam hết sức khó khăn và ác liệt. Ông Sáu tuy quyết tâm “một tấc không đi, một ly không rời” nhưng còn chưa biết tính sao khi vợ và hai con khác của ông phải rời làng vô ấp.

Chính bé Phúc, đứa con ít nói “đã gỡ rối cho ông”. Bé giúp ông phát hiện hễ có lính càn vô thì chạy đi hú báo động cho du kích - báo động hú 3 tiếng; báo yên hú 2 tiếng. Nó còn giúp ông nhóm lửa nấu cơm để anh em sau trận chiến được no lòng. Phúc thật xứng với lời khen “vừa là tay, là mắt của ba”, là cầu nối với du kích để nhà ông Sáu thành điểm tập kết của anh em sau trận diệt đồn. Phúc đã góp phần không nhỏ cùng du kích làm nên chiến thắng.

Truyện “Cỏ trong rào bót” kể về tài cắt cỏ của anh em Đực lớn, Đực nhỏ. Nhà nghèo, má mất sớm vì đạn giặc, ba là ông Năm đau yếu luôn. Sinh kế của mấy cha con trông vào những gánh cỏ hai đứa cắt được, đổi thành tiền, gạo mỗi ngày. Hai anh em khéo làm thân với những tay lính, được chúng gỡ trái (mìn) cho để vào bót cắt cỏ. Được cậu Bảy du kích, tuyên truyền về cách mạng và hướng dẫn, hai em đã sớm hiểu chuyện. Có lần chúng thí xâu tôm cho thằng Quý - tên ác ôn số một từ Ba Tri mới đổi về - để làm quen. Dần dà, sự xuất hiện của hai bé, bọn lính không quan tâm.

Hôm ấy, anh em Đực dùng tiền bỏ ống mua 5 trái vịt lộn và 2 xị rượu cúng cho thằng Quý. Tên này cười tít mắt, bỏ trứng vô xoong rồi loay hoay chụm lửa. Thừa cơ, hai em cướp mỗi người một súng chĩa vào tên Quý và tên lính gác lúc chúng không ngờ tới rồi bóp cò. Hai tên phải đền tội. Chiến lợi phẩm thu về còn thêm 7 súng và một máy liên lạc. Hai em thật xứng với lời khen của cậu Bảy: “Giỏi lắm! Hai cháu giỏi lắm. Vậy là hai đứa bay đã thành chiến sĩ an ninh thiệt rồi. Tao ghi công bay. Tao sẽ báo cáo thành tích của bay về huyện” (tr 80).

Đâu chỉ các bé trai dũng cảm, mưu trí, truyện "Tiếng súng Mỹ rõ ràng" kể về cô bé Hoa cũng thông minh, giỏi giang không kém. Hoa mồ côi cha từ trong bụng mẹ “tụi lính bắn chết ba nó khi ba nó về hoạt động ở địa phương” (tr 83). Hoa sống với bà nội tên Bảy và cô Út làm may. Hoa 7 tuổi đã biết trổ nút, đơm khuy giúp cô. Tết này Hoa lên 9 tuổi. Con bé có biệt tài nhảy dây: “Nó nhảy đơn, nhảy kép, có đến hàng trăm nhịp mà không vướng” (tr 82). Bé Hoa thù ghét tên trưởng ấp gian ác vì chính hắn đã chỉ cho tụi lính bắn chết ba nó, còn gây bao khó khăn. Dân ấp ai cũng mong hắn chết.

Ngoài nội và má, bé Hoa còn rất quý chú Tư Sơn, trưởng an ninh xã, luôn thương và quý tụi trẻ. Qua chú Tư, Hoa biết má nó đi làm cách mạng. Bé Hoa bỏ nhảy dây, theo lũ trẻ trai chơi diều và đòi nội mua cho một chiếc. Mỗi khi tên Ấp Lé tới với cô Út, nó kiếm cớ đi chơi. Lần ấy, tên trưởng ấp tới, Hoa đi khỏi, du kích phục sẵn nổ súng diệt gọn tên ác ôn. Nghe loạt súng nổ giòn, bé Hoa chạy về kêu toáng: “Bớ người ta! Ơi các chú lính. Lẹ lên! Lẹ lên, vô mà cứu ông trưởng ấp. Lính Cây Gòn bắn ổng chết queo rồi” (tr 93).

Bọn lính kéo đến cật vấn, bà Bảy và bé Hoa cùng nhiều bà con chạy tới đều khẳng định: Việt cộng đâu có phép tàng hình, loạt súng nổ là tiếng súng Mỹ rõ ràng... Bọn giặc đuối lý, phải khiêng xác tên đồn trưởng về. Từ đó chúng bớt hẳn thói hoạnh họe, bà con được dễ thở hơn.

%3fnh bìa cu%3fn c%3f trong rào bót 2.jpg -0
Bìa cuốn “Cỏ trong rào bót”.

Bên cạnh giá trị nội dung, tập truyện còn thành công về nghệ thuật. Giọng kể mộc mạc, mang đậm dấu ấn Nam bộ chứng tỏ nhà văn am hiểu sâu sắc, vận dụng hợp lý lời ăn tiếng nói của bà con qua lời kể và đối thoại. Đây là lời của bà Sáu: “Tụi nó làm dữ quá, ba sắp nhỏ tính coi. Ở đây chưa đầy năm mà ba lần cất nhà rồi. Bom pháo tối ngày, rồi làm sao mần ăn được?” (trang 28).

Nghệ thuật xây dựng nhân vật ở mỗi truyện, mang những dấu ấn riêng từng nhân vật về ngoại hình, tài năng, đức tính và hoàn cảnh hành động lập công. Các nhân vật thiếu nhi trong tác phẩm đều dũng cảm, linh hoạt, sáng tạo, biết tận dụng mọi cơ hội để đánh địch

. Qua đây, nhà văn giúp ta hiểu thêm phẩm chất đáng quý của thiếu nhi miền Nam: các em độ tuổi thơ ngây nhưng đã sớm biết lao động kiếm sống; nhiều em thiếu tình yêu và sự chăm sóc của cha mẹ; nhưng như hoa hướng dương hướng về mặt trời, càng trong bóng tối, các em lại càng vươn lên mãnh liệt, các em yêu thương cha mẹ, ông bà, yêu quê hương, đất nước, một lòng hướng về cách mạng.

Sở dĩ cuốn sách có được thành công ấy do đâu? Bởi, vị tướng từng khoác hai màu áo lính (Bộ đội và Công an), lại sống và chiến đấu đồng cam cộng khổ cùng đồng bào Nam bộ hơn 10 năm (1965-1975) ở vùng giải phóng, vùng tranh chấp giữa ta và địch, cả vùng tạm thời do địch kiểm soát. Do gặp gỡ và có tình yêu mến sâu sắc các cháu thiếu nhi, lứa tuổi măng non tràn đầy sức sống, cảm xúc dâng đầy thôi thúc ông cầm bút. Những trang viết tươi ròng hiện thực qua cuốn sách nhắc nhớ chúng ta biết tri ân những người có công với đất nước, biết trân quý và bảo vệ những thành quả cách mạng mà bao lớp người đi trước đã giành, giữ được và trao truyền cho chúng ta.

Nguyễn Thị Thiện

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.