“Cỏ trong rào bót'' - món quà quý vị tướng tặng các cháu thiếu nhi

Vị tướng ấy là Thiếu tướng CAND Khổng Minh Dụ - nguyên Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ và văn hóa - tư tưởng, Bộ Công an, đã nghỉ hưu. Ông sinh năm 1943, quê Tản Hồng, Ba Vì, Hà Nội. Không chỉ làm chuyên môn, ông còn là một nhà văn có hàng chục tác phẩm văn, thơ từng nhận được nhiều giải thưởng danh giá.

Tiêu biểu như: Giải thưởng Truyện ngắn của Tạp chí Văn nghệ quân Giải phóng miền Nam 1972; Giải thưởng Văn học đề tài Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống (1995-2005) của Hội Nhà văn Việt Nam và Bộ Công an; Giải thưởng Cây bút vàng của Hội Nhà văn Việt Nam và Bộ Công an 1998...

47ed41e310d5a58bfcc41.jpg -1
Thiếu tướng, nhà văn Khổng Minh Dụ.

Mới đây, nhân dịp 50 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, ông có tập truyện “Cỏ trong rào bót” do NXB Kim Đồng ấn hành năm 2025. Tác phẩm gồm 100 trang, đăng 4 truyện đề tài thiếu nhi, bìa trang nhã, kèm một số tranh minh họa khiến ấn phẩm càng thêm giá trị. Đây là món quà quý vị tướng dành tặng các cháu nhân ngày 1/6/2025.

Thiếu nhi là tương lai của mỗi gia đình và xã hội, rất cần được yêu thương, chăm sóc. Nhưng, ở miền Nam 50 năm trước, dưới chế độ Mỹ-ngụy, trong ấp chiến lược hay ở vùng tranh chấp, các em phải sống trong thiếu thốn, hiểm nguy, có khi còn bị tước đi mạng sống. Trong “Lời nói đầu”, tác giả viết: “Có một tuổi thơ không có tuổi thơ, đó là tuổi thơ trong chiến tranh. Cổ tích chẳng dành cho trẻ em thời chiến...”. Qua những truyện kể chân thực đầy cuốn hút của Tướng Khổng, bạn đọc hiểu rõ hơn hoàn cảnh, đức tính, nhất là tinh thần dũng cảm, mưu trí sáng tạo của thiếu nhi miền Nam.

Truyện "Cu Tèo và cái dàn thun" kể về đứa trẻ mồ côi cả cha và mẹ, ở với chú Hai Hùng, công tác ở Huyện đội Bến Cát. Cha mẹ bị giết hại, mối thù giặc Mỹ thôi thúc Tèo hành động. Tèo mê dàn thun (súng cao su), có tài thiện xạ. Chiếc dàn thun là phương tiện tuyệt vời để Tèo làm quen với lính Mỹ. Nhiều lần em lấy được lựu đạn và súng giặc đem tặng các chú du kích. Chiều ấy, Tèo trổ tài giương dàn thun, một con bù chao rơi xuống, tên lính Mỹ đứng gác thấy thế reo lên, chạy lại ôm chầm lấy cu Tèo, tháo chiếc đồng hồ đeo tay, chỉ vào chiếc dàn thun tỏ ý muốn đổi.

Tèo lắc đầu, đưa dàn thun cho tên Mỹ, hướng dẫn cách bắn rồi chỉ tay về phía mấy con sáo đậu ở xa. Lính Mỹ tựa súng vào gốc cao su, chạy đi bắn chim, Tèo chộp lấy cây súng đi nhanh về phía bìa rừng. Khi lính Mỹ quay lại, Tèo đã vác súng đi xa, anh ta hốt hoảng gọi và đuổi theo, Tèo quay lại, giương súng, bóp cò (tr 24). Sự thông minh, nhanh trí khiến Tèo lập được chiến công, trả thù cho ba má.

Đến với "Trợ thủ tý hon", được biết bé Phúc con ông Sáu, “người mang chứng tật đui từ thời còn trai trẻ”, luôn quan tâm yêu quý mọi người, bà con nơi đây vẫn coi ông “là linh hồn của xóm ấp” (tr 25). Bấy giờ, Mỹ-ngụy “bắt dân sống tập trung tại ấp chiến lược, khu gom dân, nhằm triệt mối liên hệ của nhân dân với cách mạng” (tr 40). Thời kỳ 1969-1972 ấy, cuộc sống của đồng bào miền Nam hết sức khó khăn và ác liệt. Ông Sáu tuy quyết tâm “một tấc không đi, một ly không rời” nhưng còn chưa biết tính sao khi vợ và hai con khác của ông phải rời làng vô ấp.

Chính bé Phúc, đứa con ít nói “đã gỡ rối cho ông”. Bé giúp ông phát hiện hễ có lính càn vô thì chạy đi hú báo động cho du kích - báo động hú 3 tiếng; báo yên hú 2 tiếng. Nó còn giúp ông nhóm lửa nấu cơm để anh em sau trận chiến được no lòng. Phúc thật xứng với lời khen “vừa là tay, là mắt của ba”, là cầu nối với du kích để nhà ông Sáu thành điểm tập kết của anh em sau trận diệt đồn. Phúc đã góp phần không nhỏ cùng du kích làm nên chiến thắng.

Truyện “Cỏ trong rào bót” kể về tài cắt cỏ của anh em Đực lớn, Đực nhỏ. Nhà nghèo, má mất sớm vì đạn giặc, ba là ông Năm đau yếu luôn. Sinh kế của mấy cha con trông vào những gánh cỏ hai đứa cắt được, đổi thành tiền, gạo mỗi ngày. Hai anh em khéo làm thân với những tay lính, được chúng gỡ trái (mìn) cho để vào bót cắt cỏ. Được cậu Bảy du kích, tuyên truyền về cách mạng và hướng dẫn, hai em đã sớm hiểu chuyện. Có lần chúng thí xâu tôm cho thằng Quý - tên ác ôn số một từ Ba Tri mới đổi về - để làm quen. Dần dà, sự xuất hiện của hai bé, bọn lính không quan tâm.

Hôm ấy, anh em Đực dùng tiền bỏ ống mua 5 trái vịt lộn và 2 xị rượu cúng cho thằng Quý. Tên này cười tít mắt, bỏ trứng vô xoong rồi loay hoay chụm lửa. Thừa cơ, hai em cướp mỗi người một súng chĩa vào tên Quý và tên lính gác lúc chúng không ngờ tới rồi bóp cò. Hai tên phải đền tội. Chiến lợi phẩm thu về còn thêm 7 súng và một máy liên lạc. Hai em thật xứng với lời khen của cậu Bảy: “Giỏi lắm! Hai cháu giỏi lắm. Vậy là hai đứa bay đã thành chiến sĩ an ninh thiệt rồi. Tao ghi công bay. Tao sẽ báo cáo thành tích của bay về huyện” (tr 80).

Đâu chỉ các bé trai dũng cảm, mưu trí, truyện "Tiếng súng Mỹ rõ ràng" kể về cô bé Hoa cũng thông minh, giỏi giang không kém. Hoa mồ côi cha từ trong bụng mẹ “tụi lính bắn chết ba nó khi ba nó về hoạt động ở địa phương” (tr 83). Hoa sống với bà nội tên Bảy và cô Út làm may. Hoa 7 tuổi đã biết trổ nút, đơm khuy giúp cô. Tết này Hoa lên 9 tuổi. Con bé có biệt tài nhảy dây: “Nó nhảy đơn, nhảy kép, có đến hàng trăm nhịp mà không vướng” (tr 82). Bé Hoa thù ghét tên trưởng ấp gian ác vì chính hắn đã chỉ cho tụi lính bắn chết ba nó, còn gây bao khó khăn. Dân ấp ai cũng mong hắn chết.

Ngoài nội và má, bé Hoa còn rất quý chú Tư Sơn, trưởng an ninh xã, luôn thương và quý tụi trẻ. Qua chú Tư, Hoa biết má nó đi làm cách mạng. Bé Hoa bỏ nhảy dây, theo lũ trẻ trai chơi diều và đòi nội mua cho một chiếc. Mỗi khi tên Ấp Lé tới với cô Út, nó kiếm cớ đi chơi. Lần ấy, tên trưởng ấp tới, Hoa đi khỏi, du kích phục sẵn nổ súng diệt gọn tên ác ôn. Nghe loạt súng nổ giòn, bé Hoa chạy về kêu toáng: “Bớ người ta! Ơi các chú lính. Lẹ lên! Lẹ lên, vô mà cứu ông trưởng ấp. Lính Cây Gòn bắn ổng chết queo rồi” (tr 93).

Bọn lính kéo đến cật vấn, bà Bảy và bé Hoa cùng nhiều bà con chạy tới đều khẳng định: Việt cộng đâu có phép tàng hình, loạt súng nổ là tiếng súng Mỹ rõ ràng... Bọn giặc đuối lý, phải khiêng xác tên đồn trưởng về. Từ đó chúng bớt hẳn thói hoạnh họe, bà con được dễ thở hơn.

%3fnh bìa cu%3fn c%3f trong rào bót 2.jpg -0
Bìa cuốn “Cỏ trong rào bót”.

Bên cạnh giá trị nội dung, tập truyện còn thành công về nghệ thuật. Giọng kể mộc mạc, mang đậm dấu ấn Nam bộ chứng tỏ nhà văn am hiểu sâu sắc, vận dụng hợp lý lời ăn tiếng nói của bà con qua lời kể và đối thoại. Đây là lời của bà Sáu: “Tụi nó làm dữ quá, ba sắp nhỏ tính coi. Ở đây chưa đầy năm mà ba lần cất nhà rồi. Bom pháo tối ngày, rồi làm sao mần ăn được?” (trang 28).

Nghệ thuật xây dựng nhân vật ở mỗi truyện, mang những dấu ấn riêng từng nhân vật về ngoại hình, tài năng, đức tính và hoàn cảnh hành động lập công. Các nhân vật thiếu nhi trong tác phẩm đều dũng cảm, linh hoạt, sáng tạo, biết tận dụng mọi cơ hội để đánh địch

. Qua đây, nhà văn giúp ta hiểu thêm phẩm chất đáng quý của thiếu nhi miền Nam: các em độ tuổi thơ ngây nhưng đã sớm biết lao động kiếm sống; nhiều em thiếu tình yêu và sự chăm sóc của cha mẹ; nhưng như hoa hướng dương hướng về mặt trời, càng trong bóng tối, các em lại càng vươn lên mãnh liệt, các em yêu thương cha mẹ, ông bà, yêu quê hương, đất nước, một lòng hướng về cách mạng.

Sở dĩ cuốn sách có được thành công ấy do đâu? Bởi, vị tướng từng khoác hai màu áo lính (Bộ đội và Công an), lại sống và chiến đấu đồng cam cộng khổ cùng đồng bào Nam bộ hơn 10 năm (1965-1975) ở vùng giải phóng, vùng tranh chấp giữa ta và địch, cả vùng tạm thời do địch kiểm soát. Do gặp gỡ và có tình yêu mến sâu sắc các cháu thiếu nhi, lứa tuổi măng non tràn đầy sức sống, cảm xúc dâng đầy thôi thúc ông cầm bút. Những trang viết tươi ròng hiện thực qua cuốn sách nhắc nhớ chúng ta biết tri ân những người có công với đất nước, biết trân quý và bảo vệ những thành quả cách mạng mà bao lớp người đi trước đã giành, giữ được và trao truyền cho chúng ta.

Nguyễn Thị Thiện

Các tin khác

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

"Sân nhà" đã không còn là lợi thế khi một loạt phim Việt phải sớm rút khỏi phòng vé vì doanh thu thấp. Tự "nâng chuẩn" chất lượng có lẽ là con đường duy nhất nếu phim Việt muốn giữ chân khán giả trong cuộc đua khốc liệt này.

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 70 năm của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam mà còn là lời tri ân dành cho các thế hệ thầy cô giáo, học sinh, người làm sách và những người đã góp phần vun đắp tri thức cho đất nước.

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Trong một thế giới mà trẻ em đang bị các thiết bị điện tử chi phối mạnh mẽ như hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em có thói quen đọc sách, có cơ hội lớn lên cùng trang sách trong những mùa hè không chỉ là nỗ lực của phụ huynh mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng...

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh tự bạch: "Suốt một Đời Thơ xin tự nguyện làm một phu trầm để bóc dần vỏ bọc thời gian/ giữa đời ngậm ngải tìm trầm... Nghĩa Nhân". Đây có thể xem là tuyên ngôn tinh thần cho toàn bộ hành trình thơ của Vân Anh.

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Gặp họa sĩ Nguyễn Trường Linh tại xưởng vẽ ở phố Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội, tôi bất ngờ khi thấy anh thẫn thờ ngồi trước tác phẩm "Thương nhớ đồng quê". Tôi lặng lẽ ngồi kế bên ngắm hình những tàu lá chuối bị rách tả tơi vì mưa gió. Những viền vàng trên cây lá gợi nỗi buồn tàn úa man mác.

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà vào Hội Nhà văn Việt Nam cùng năm với tôi. Hôm đấy, chúng tôi hẹn nhau ra Hà Nội trong một sáng cuối đông. Chuyến đi ngắn ngày nhưng đầy kỉ niệm. Buổi tối, chúng tôi lang thang cùng nhau ở Hà Nội, nói về văn chương và hành trình viết lách của nhau. Hóa ra cô gái đến từ núi đồi Gia Nghĩa (thuộc Đắk-Nông cũ) này khá đa năng với rất nhiều thể loại, và gặt hái nhiều thành công từ rất sớm.

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Theo nhánh tẻ của sông Đa Nhim, dưới chân núi Pnum Trom Ủ (thuộc xã Quảng Lập, tỉnh Lâm Đồng) có plei (buôn) Krănggọ nổi tiếng với nghề làm gốm mộc của người Churu. Theo lý giải của những người già, “Krăng” là tên ông chủ đất khi xưa, “gọ” chỉ cái nồi đất. Tên buôn làng từ thuở xa xưa đã gắn với nghề gốm.

Âm nhạc - thể thao kết nối thế giới

Âm nhạc - thể thao kết nối thế giới

Tại World Cup 2026, âm nhạc lần đầu tiên trở thành tiếng nói quan trọng, song hành cùng thể thao như ngôn ngữ chung để truyền tải thông điệp đặc biệt về tinh thần đoàn kết, sự cống hiến không ngừng và tôn vinh nhiều nền văn hóa đa dạng. Điều đó đã được phản ánh qua một bộ sưu tập nhạc nền đồ sộ cùng tham vọng biến sự kiện “thể thao vua” trở thành sân khấu giải trí hàng đầu thế giới.

Bốn xu hướng mở ra “Bản đồ Ẩm thực Tương lai” của Việt Nam

Bốn xu hướng mở ra “Bản đồ Ẩm thực tương lai” của Việt Nam

Tại Future Menus 2026, đơn vị tổ chức đã giới thiệu bốn xu hướng được dự báo sẽ dẫn đầu thị trường ẩm thực toàn cầu trong thời gian tới. Đó là những xu hướng gợi mở giúp ngành ẩm thực Việt Nam phát triển. Bởi ẩm thực là một kênh hữu hiệu để thu hút du lịch và quảng bá văn hóa Việt ra thế giới.

Chinh phục những địa hạt mới

Chinh phục những địa hạt mới

Vừa qua, bộ phim “Ốc mượn hồn” đã có màn ra mắt ấn tượng với khán giả cả nước. Không chỉ mang đến cho khán giả trải nghiệm điện ảnh mới mẻ, bộ phim còn là dấu ấn mới trên hành trình làm nghệ thuật của đạo diễn Đinh Tuấn Vũ, sau 7 năm xa màn ảnh rộng.

Gomshow có những suất diễn định kỳ tại Hà Nội là nỗ lực của cả ê kíp.

Từ vở ballet “Gat” đến câu chuyện phát triển công nghiệp văn hóa

Những chuyển động ballet đương đại hòa cùng hình ảnh chiếc mũ Gat truyền thống của Hàn Quốc trên sân khấu Nhà hát Hồ Gươm trong chương trình “Mùa Hàn Quốc 2026” gợi cho chúng ta, những khán giả Việt Nam, nhiều suy ngẫm. Đó không chỉ là một đêm diễn nghệ thuật mà là một lát cắt cho thấy cách Hàn Quốc đang kể câu chuyện văn hóa của mình với thế giới - bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, mới mẻ, mang tính toàn cầu.

AI và sự hủy hoại của sáng tạo tự thân

AI và sự hủy hoại của sáng tạo tự thân

Nhà văn - dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng trong nhiều bài viết và những cuộc đàm luận sâu về chủ đề lạm dụng AI trong viết sáng tạo, ông đã cảnh báo việc lạm dụng AI trong sáng tác là hành vi tự hủy hoại sự sáng tạo của người viết, đồng thời đặt ra vấn đề trách nhiệm của tác giả, biên tập và các thiết chế văn học trước làn sóng “chữ nghĩa AI” đang lan rộng. Nhà thơ Nguyễn Bích Hạnh cũng có nhiều ý kiến sâu sắc về vấn nạn sáng tạo văn chương lạm dụng AI. Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện ngắn với nhà văn Trần Tiễn Cao Đăng và nhà thơ Nguyễn Bích Hạnh về chủ đề này.

LHP Cannes 2026: Vệt vàng son của Cành cọ vàng

LHP Cannes 2026: Vệt vàng son của Cành cọ vàng

Sau một tuần tranh giải căng thẳng, cuối tuần qua, “Fjord” của nhà làm phim Romania Cristian Mungiu đã chính thức trở thành tác phẩm tiếp theo đoạt giải Cành cọ vàng danh giá tại LHP Cannes 2026. Càng đặc biệt hơn khi đây không phải thành công riêng lẻ, mà qua đó cho thấy chuỗi thành tích đặc biệt của đạo diễn này, nữ diễn viên chính Renate Reinsve lẫn nhà phân phối phim NEON.

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Có thể nói, sân khấu kịch thiếu nhi 2026 đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ để bắt nhịp với xu hướng nghe nhìn của thời đại. Bên cạnh những kịch mục đa dạng như nhạc kịch, tạp kỹ, năm nay, sân khấu hè còn có sự tham gia của các loại hình nghệ thuật truyền thống như múa rối, tuồng, chèo, với sự kết hợp giữa công nghệ và di sản.

Yêu miền quê sinh thành

Yêu miền quê sinh thành

“Hãy xem rất nhiều phim tài liệu, ký sự và hãy đọc các truyện ngắn, hoặc hãy nhìn vào những tác phẩm ảnh nghệ thuật với phong cách “đời thường” của nhà báo, đạo diễn Phùng Tùng Thiện, ta có thể thấu cảm được sự tài hoa của tác giả, và niềm xúc cảm về tình đất, tình người”. Đó là lời giới thiệu của ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp trên Tạp chí Văn nghệ Đồng Tháp tháng 11/2025 về nhà báo, đạo diễn đa tài Phùng Thùng Thiện.

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Mặc dù đã sắp khởi quay nhưng ê kíp sản xuất phim “Đất đỏ” vẫn chưa tìm được diễn viên ưng ý để đảm nhiệm vai nhân vật nữ anh hùng Võ Thị Sáu. Với những bộ phim tái hiện những câu chuyện có thật, việc lựa chọn diễn viên cho các vai diễn có nguyên mẫu ngoài đời luôn là một thử thách không nhỏ với nhà sản xuất. Phía sau thành công của một bộ phim là bài toán khó mang tên “chọn đúng diễn viên”.