Cơ hội ngắn ngủi cho ngoại giao giữa căng thẳng tại Trung Đông

Quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm hoãn các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran đang tạo ra một khoảng “dễ thở” tạm thời trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông leo thang. Tuy nhiên, các tín hiệu trái chiều từ hai phía cùng diễn biến phức tạp trên thực địa cho thấy nguy cơ xung đột vẫn hiện hữu, trong khi cộng đồng quốc tế nỗ lực thúc đẩy giải pháp ngoại giao nhằm ngăn chặn khủng hoảng lan rộng.

Ngày 23/3, Tổng thống Donald Trump bất ngờ thông báo trên mạng xã hội Truth Social về việc Mỹ sẽ tạm dừng kế hoạch tấn công vào hệ thống năng lượng của Iran trong vòng 5 ngày, Reuters đưa tin. Động thái này diễn ra chỉ một ngày sau khi Washington đưa ra “tối hậu thư” yêu cầu Tehran khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, nếu không sẽ đối mặt với hành động quân sự.

Cơ hội ngắn ngủi cho ngoại giao giữa căng thẳng tại Trung Đông -0
Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ tuyên bố rút lại "tối hậu thư" với Iran. Ảnh minh họa Getty Images. 

Theo Tổng thống Trump, quyết định trên được đưa ra sau các cuộc trao đổi mà ông mô tả là “tích cực và hiệu quả”, hướng tới mục tiêu giải quyết toàn diện tình trạng đối đầu tại Trung Đông. Ông bày tỏ lạc quan về khả năng đạt được một thỏa thuận, đồng thời cho biết các cuộc tiếp xúc giữa hai bên đã diễn ra trong một thời gian.

Tuy nhiên, phía Iran nhanh chóng bác bỏ thông tin về các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định không có bất kỳ cuộc thương lượng nào được tiến hành, đồng thời cho rằng những thông tin như vậy có thể nhằm tác động đến thị trường tài chính và năng lượng. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cũng cho biết Tehran chỉ nhận được các thông điệp gián tiếp thông qua một số quốc gia trung gian.

Lập trường cứng rắn của Tehran tiếp tục được thể hiện khi Phó Chủ tịch Quốc hội Iran Ali Nikzad nhấn mạnh nước này không cần đàm phán và sẵn sàng dựa vào năng lực quân sự cùng sự ủng hộ của người dân. Những phát biểu này cho thấy sự khác biệt lớn trong cách tiếp cận giữa hai bên, làm gia tăng hoài nghi về triển vọng đạt được đột phá trong ngắn hạn.

Trong khi đó, tại Israel, tuyên bố của Tổng thống Trump về khả năng tiếp tục đàm phán với Iran đã gây ra nhiều phản ứng trái chiều trong giới phân tích. Một số chuyên gia cho rằng Tel Aviv có thể đang bị gạt ra ngoài các quyết định chiến lược quan trọng, theo Al Jazeera. 

Cựu Đại sứ Israel tại Pháp Alon Pinkas nhận định việc Washington thúc đẩy đàm phán mà không theo đề xuất của Thủ tướng Benjamin Netanyahu có thể phản ánh sự điều chỉnh trong đánh giá của Mỹ về hiệu quả của chiến dịch quân sự. Theo ông, những kỳ vọng trước đó về một chiến thắng nhanh chóng hoặc thay đổi chế độ tại Iran có thể đã không còn thực tế.

Nhà khoa học chính trị Ori Goldberg cũng cho rằng Israel dường như không được tham vấn đầy đủ về các động thái ngoại giao mới, coi đây là dấu hiệu cho thấy Mỹ đang điều chỉnh ưu tiên chiến lược. Tuy nhiên, một số ý kiến khác cho rằng việc không trực tiếp tham gia đàm phán không đồng nghĩa với thất bại, khi Israel vẫn tập trung vào mục tiêu quân sự nhằm làm suy yếu năng lực của Iran.

Cơ hội ngắn ngủi cho ngoại giao giữa căng thẳng tại Trung Đông -0
Một tàu chở dầu neo đậu ngoài khơi Oman do chưa thể đi qua eo biển Hormuz. Ảnh Reuters. 

Bất chấp các tuyên bố mâu thuẫn, các kênh ngoại giao gián tiếp vẫn đang được duy trì. Nhiều quốc gia trong và ngoài khu vực đã tham gia vào các nỗ lực trung gian nhằm giảm căng thẳng và tạo điều kiện cho đối thoại.

Thổ Nhĩ Kỳ và Oman đang đóng vai trò như những bên trung gian quan trọng, với các hoạt động ngoại giao con thoi giữa Washington và Tehran. Theo nhiều hãng tin, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đã có các cuộc trao đổi với người đồng cấp Oman về tình hình liên quan tới eo biển Hormuz, đồng thời nhất trí duy trì tham vấn giữa hai nước.

Bên cạnh đó, một số nguồn tin cho biết các cuộc tiếp xúc giữa quan chức Mỹ và Iran có thể được tổ chức tại Pakistan trong thời gian tới, dù thông tin chi tiết vẫn chưa được xác nhận. Những diễn biến này cho thấy các nỗ lực ngoại giao vẫn đang được duy trì, song mang tính thận trọng và kín đáo do tính chất nhạy cảm của vấn đề.

Trong bối cảnh tình hình tiếp tục tiềm ẩn nhiều rủi ro, cộng đồng quốc tế đã lên tiếng kêu gọi các bên kiềm chế và nối lại đối thoại. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh sự cần thiết phải đảm bảo an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu mỏ toàn cầu.

Bà cảnh báo căng thẳng tại Trung Đông đang tác động mạnh tới thị trường năng lượng, khiến giá dầu và khí đốt biến động, qua đó đe dọa an ninh năng lượng của nhiều quốc gia. Theo bà, con đường ngoại giao vẫn là giải pháp duy nhất để chấm dứt vòng xoáy đối đầu hiện nay.

Dù xuất hiện những tín hiệu hạ nhiệt bước đầu, giới phân tích nhận định tình hình vẫn hết sức mong manh. Theo các chuyên gia, chưa ai có thể khẳng định quyết định tạm dừng tấn công của Mỹ sẽ thay đổi thế nào trong thời gian tới, trong khi các yếu tố căng thẳng cơ bản chưa được giải quyết.

Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng chiến lược, nơi giao thoa lợi ích của nhiều cường quốc. Sự gián đoạn tại tuyến hàng hải này đang gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với kinh tế toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, khoảng “lặng” hiện nay được xem là cơ hội quan trọng để các bên tái khởi động đối thoại. Tuy nhiên, để đạt được tiến triển thực chất, các bên liên quan cần thể hiện thiện chí rõ ràng hơn trong việc tìm kiếm giải pháp hòa bình. Nếu không, nguy cơ leo thang xung đột vẫn sẽ tiếp tục phủ bóng lên khu vực Trung Đông trong thời gian tới.

Duy Tiến

Các tin khác

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.