Cơ hội ngắn ngủi cho ngoại giao giữa căng thẳng tại Trung Đông

Quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm hoãn các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran đang tạo ra một khoảng “dễ thở” tạm thời trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông leo thang. Tuy nhiên, các tín hiệu trái chiều từ hai phía cùng diễn biến phức tạp trên thực địa cho thấy nguy cơ xung đột vẫn hiện hữu, trong khi cộng đồng quốc tế nỗ lực thúc đẩy giải pháp ngoại giao nhằm ngăn chặn khủng hoảng lan rộng.

Ngày 23/3, Tổng thống Donald Trump bất ngờ thông báo trên mạng xã hội Truth Social về việc Mỹ sẽ tạm dừng kế hoạch tấn công vào hệ thống năng lượng của Iran trong vòng 5 ngày, Reuters đưa tin. Động thái này diễn ra chỉ một ngày sau khi Washington đưa ra “tối hậu thư” yêu cầu Tehran khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, nếu không sẽ đối mặt với hành động quân sự.

Cơ hội ngắn ngủi cho ngoại giao giữa căng thẳng tại Trung Đông -0
Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ tuyên bố rút lại "tối hậu thư" với Iran. Ảnh minh họa Getty Images. 

Theo Tổng thống Trump, quyết định trên được đưa ra sau các cuộc trao đổi mà ông mô tả là “tích cực và hiệu quả”, hướng tới mục tiêu giải quyết toàn diện tình trạng đối đầu tại Trung Đông. Ông bày tỏ lạc quan về khả năng đạt được một thỏa thuận, đồng thời cho biết các cuộc tiếp xúc giữa hai bên đã diễn ra trong một thời gian.

Tuy nhiên, phía Iran nhanh chóng bác bỏ thông tin về các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định không có bất kỳ cuộc thương lượng nào được tiến hành, đồng thời cho rằng những thông tin như vậy có thể nhằm tác động đến thị trường tài chính và năng lượng. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cũng cho biết Tehran chỉ nhận được các thông điệp gián tiếp thông qua một số quốc gia trung gian.

Lập trường cứng rắn của Tehran tiếp tục được thể hiện khi Phó Chủ tịch Quốc hội Iran Ali Nikzad nhấn mạnh nước này không cần đàm phán và sẵn sàng dựa vào năng lực quân sự cùng sự ủng hộ của người dân. Những phát biểu này cho thấy sự khác biệt lớn trong cách tiếp cận giữa hai bên, làm gia tăng hoài nghi về triển vọng đạt được đột phá trong ngắn hạn.

Trong khi đó, tại Israel, tuyên bố của Tổng thống Trump về khả năng tiếp tục đàm phán với Iran đã gây ra nhiều phản ứng trái chiều trong giới phân tích. Một số chuyên gia cho rằng Tel Aviv có thể đang bị gạt ra ngoài các quyết định chiến lược quan trọng, theo Al Jazeera. 

Cựu Đại sứ Israel tại Pháp Alon Pinkas nhận định việc Washington thúc đẩy đàm phán mà không theo đề xuất của Thủ tướng Benjamin Netanyahu có thể phản ánh sự điều chỉnh trong đánh giá của Mỹ về hiệu quả của chiến dịch quân sự. Theo ông, những kỳ vọng trước đó về một chiến thắng nhanh chóng hoặc thay đổi chế độ tại Iran có thể đã không còn thực tế.

Nhà khoa học chính trị Ori Goldberg cũng cho rằng Israel dường như không được tham vấn đầy đủ về các động thái ngoại giao mới, coi đây là dấu hiệu cho thấy Mỹ đang điều chỉnh ưu tiên chiến lược. Tuy nhiên, một số ý kiến khác cho rằng việc không trực tiếp tham gia đàm phán không đồng nghĩa với thất bại, khi Israel vẫn tập trung vào mục tiêu quân sự nhằm làm suy yếu năng lực của Iran.

Cơ hội ngắn ngủi cho ngoại giao giữa căng thẳng tại Trung Đông -0
Một tàu chở dầu neo đậu ngoài khơi Oman do chưa thể đi qua eo biển Hormuz. Ảnh Reuters. 

Bất chấp các tuyên bố mâu thuẫn, các kênh ngoại giao gián tiếp vẫn đang được duy trì. Nhiều quốc gia trong và ngoài khu vực đã tham gia vào các nỗ lực trung gian nhằm giảm căng thẳng và tạo điều kiện cho đối thoại.

Thổ Nhĩ Kỳ và Oman đang đóng vai trò như những bên trung gian quan trọng, với các hoạt động ngoại giao con thoi giữa Washington và Tehran. Theo nhiều hãng tin, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đã có các cuộc trao đổi với người đồng cấp Oman về tình hình liên quan tới eo biển Hormuz, đồng thời nhất trí duy trì tham vấn giữa hai nước.

Bên cạnh đó, một số nguồn tin cho biết các cuộc tiếp xúc giữa quan chức Mỹ và Iran có thể được tổ chức tại Pakistan trong thời gian tới, dù thông tin chi tiết vẫn chưa được xác nhận. Những diễn biến này cho thấy các nỗ lực ngoại giao vẫn đang được duy trì, song mang tính thận trọng và kín đáo do tính chất nhạy cảm của vấn đề.

Trong bối cảnh tình hình tiếp tục tiềm ẩn nhiều rủi ro, cộng đồng quốc tế đã lên tiếng kêu gọi các bên kiềm chế và nối lại đối thoại. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh sự cần thiết phải đảm bảo an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu mỏ toàn cầu.

Bà cảnh báo căng thẳng tại Trung Đông đang tác động mạnh tới thị trường năng lượng, khiến giá dầu và khí đốt biến động, qua đó đe dọa an ninh năng lượng của nhiều quốc gia. Theo bà, con đường ngoại giao vẫn là giải pháp duy nhất để chấm dứt vòng xoáy đối đầu hiện nay.

Dù xuất hiện những tín hiệu hạ nhiệt bước đầu, giới phân tích nhận định tình hình vẫn hết sức mong manh. Theo các chuyên gia, chưa ai có thể khẳng định quyết định tạm dừng tấn công của Mỹ sẽ thay đổi thế nào trong thời gian tới, trong khi các yếu tố căng thẳng cơ bản chưa được giải quyết.

Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng chiến lược, nơi giao thoa lợi ích của nhiều cường quốc. Sự gián đoạn tại tuyến hàng hải này đang gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với kinh tế toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, khoảng “lặng” hiện nay được xem là cơ hội quan trọng để các bên tái khởi động đối thoại. Tuy nhiên, để đạt được tiến triển thực chất, các bên liên quan cần thể hiện thiện chí rõ ràng hơn trong việc tìm kiếm giải pháp hòa bình. Nếu không, nguy cơ leo thang xung đột vẫn sẽ tiếp tục phủ bóng lên khu vực Trung Đông trong thời gian tới.

Duy Tiến

Các tin khác

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran đang lan rộng từ các mục tiêu quân sự sang hạ tầng dân sự và năng lượng, làm gia tăng nguy cơ đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng an ninh, nhân đạo và kinh tế, bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.