Chiến sự Nga – Ukraine: Hết ngày dài, rồi lại đêm thâu…

Chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga tại Ukraine đang sắp bước vào mùa đông thứ 3 liên tiếp, có nghĩa là cuộc giao tranh đã kéo dài gần 3 mùa xuân. Gần 3 năm trôi qua nhưng Moscow vẫn chưa tuyên bố đạt được mục tiêu ban đầu đề ra, còn phía Kiev cũng chưa cho thấy dấu hiệu của sự phòng thủ thành công, bất chấp một vài “thành tích” nhỏ gần đây...

Cuộc chiến tiêu hao với cả 2 bên

Liên hợp quốc (LHQ) mô tả đây là cuộc khủng hoảng phát triển nhanh nhất kể từ Thế chiến II. Trong tuần đầu tiên của chiến dịch quân sự, LHQ báo cáo rằng hơn một triệu người tị nạn đã chạy khỏi Ukraine; sau đó con số này tăng lên 8 triệu nhưng sau đó giảm còn khoảng 7,4 triệu vào ngày 24/9/2022, do một số người tị nạn trở về.

4_zelenskiy meets us president biden in new york.jpg -1
Tổng thống Ukraine Zelensky đã đến New York gặp Tổng thống Mỹ Biden để trình “kế hoạch chiến thắng”.

Một nghị quyết của Đại hội đồng LHQ đã yêu cầu Nga rút toàn bộ lực lượng, Tòa án Công lý quốc tế (ICJ) cũng ra lệnh cho Nga đình chỉ các hoạt động quân sự và Hội đồng châu Âu đã trục xuất Nga. Mỹ và các đồng minh phương Tây đã áp đặt các lệnh trừng phạt mới, ảnh hưởng đến nền kinh tế của Nga và thế giới, và bắt đầu viện trợ kinh tế và quân sự cho Ukraine.

Lực lượng Ukraine đã phát động các cuộc phản công ở phía Nam vào tháng 8/2022 và ở phía Đông Bắc vào tháng 9/2022. Vào ngày 30/9, Nga tuyên bố sáp nhập bốn vùng của Ukraine đã kiểm soát thành công trong giai đoạn đầu chiến dịch quân sự.

Cuộc phản công của Ukraine ở phía đông bắc đã thành công trong việc chiếm lại phần lớn vùng Kharkiv vào tháng 9. Còn ở phía nam, Ukraine đã chiếm lại thành phố Kherson vào tháng 11 và lực lượng Nga đã rút lui về bờ đông của sông Dnieper. Tuy nhiên, theo đánh giá chung của giới phân tích thì chiến dịch phản công của Ukraine đã không đạt được thành công như mong muốn, và đã không đạt được mục tiêu ban đầu đề ra. Cũng chính vì phản công bất thành mà nội bộ ban lãnh đạo cấp cao của Ukraine đã xảy ra mâu thuẫn, bất hòa âm ỉ, dẫn đến việc Tổng thống Zelensky sa thải tướng Tổng tư lệnh quân đội Valeri Zaluzhnyi vào tháng 2/2024.

Từ tháng 12/2023 đến tháng 5/2024, Nga được đánh giá là đã gia tăng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa, sử dụng các loại vũ khí khó bắn hạ hơn, chẳng hạn như tên lửa đạn đạo. Trong khi đó, lực lượng Ukraine rơi vào cảnh thiếu đạn dược, đặc biệt là hệ thống phòng không Patriot vốn được xem là “biện pháp phòng thủ tốt nhất của họ trước các cuộc tấn công như vậy”.

Thống kê của truyền thông quốc tế cũng như các cơ quan nghiên cứu, tình báo phương Tây đều không thống nhất về con số thương vong binh sĩ của cả 2 bên. Nhìn chung, tính đến thời điểm hiện tại, tổn thất về con người của cả hai bên đã lên đến hàng trăm nghìn mỗi bên; cùng với hàng ngàn khí tài quân sự, phương tiện chiến tranh. Những người yêu chuộng hòa bình cho rằng cuộc chiến càng kéo dài, tổn thất chắc chắn sẽ càng gia tăng cho cả hai bên, cho dù thắng hay thua.

“Cuộc chiến ủy nhiệm” của NATO?

Dư luận thế giới cho rằng cuộc xung đột đã gây tổn hại nghiêm trọng cho mối quan hệ giữa Nga và NATO. Nhưng chính NATO, đứng đầu là Mỹ, đã hết lần này đến lần khác dồn ép Nga đi đến chỗ phải hành động. Mấu chốt của xung đột vẫn là việc NATO luôn tìm cách mở rộng khối về phía đông, áp sát biên giới Nga, thu hẹp không gian, đe dọa an ninh quốc gia của Nga. Trong đó, việc NATO mong muốn kết nạp Ukraine làm thành viên là “giọt nước tràn ly”.

1_pháo tự hành krab.jpg -0
Pháo tự hành Krab do Ba Lan cung cấp cho Ukraine bị Nga thu giữ.

Ngay từ đầu chiến dịch quân sự, Tổng thống Putin đã cảnh báo rằng NATO sẽ sử dụng Ukraine để phát động một cuộc tấn công bất ngờ vào Nga. Trong các bài phát biểu vào tháng 2/2022, Tổng thống Putin đã tuyên bố NATO “đang xây dựng cơ sở hạ tầng quân sự ở Ukraine và đe dọa Nga”, buộc ông phải ra lệnh phát động chiến dịch. Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov mô tả cuộc xung đột là một “cuộc chiến ủy nhiệm” do NATO khởi xướng. Ông nói: “Chúng tôi không nghĩ rằng chúng tôi đang ở trong tình trạng chiến tranh với NATO... Thật không may, NATO tin rằng họ đang ở trong tình trạng chiến tranh với Nga”.

Còn phía NATO thì nói rằng họ chỉ là ủng hộ Ukraine trong “quyền tự vệ của mình theo Hiến chương LHQ”. NATO đã ủng hộ Ukraine bằng cách lên án Nga bằng “những lời lẽ mạnh mẽ nhất có thể” và hàng chục ngàn biện pháp trừng phạt về kinh tế, chính trị, ngoại giao,… đối với Nga. Trong vài tháng sau khi Nga triển khai chiến dịch quân sự, hàng loạt lãnh đạo chính phủ các nước Mỹ, Anh, Pháp, Canada, Đan Mạch, Đức, Hà Lan… đã đến Kiev gặp gỡ, động viên và bày tỏ “sự ủng hộ sắt đá” dành cho Ukraine trong cuộc đối đầu với nước Nga.

Vấn đề viện trợ luôn gây ra tranh luận gay gắt trong nội bộ các nước phương Tây. Ở Mỹ, sau nhiều tháng giằng co căng thẳng, đến tháng 4/2024, Quốc hội Mỹ đã đồng ý thông qua gói viện trợ trị giá 61 tỉ USD cho Ukraine. Cựu giám đốc CIA Leon Panetta nói với báo chí rằng “Mỹ không còn nghi ngờ gì nữa đang tham gia vào một cuộc chiến tranh ủy nhiệm với Nga” kể từ khi Washington gật đầu đồng ý viện trợ quân sự cho Ukraine.

Các quốc gia NATO cũng đã thừa nhận “gửi viện trợ quân sự cho Ukraine để đáp trả hành động quân sự của Nga”. Dưới sức ép vận động của ông Zelensky, Mỹ và NATO từng bước nâng cấp khí tài viện trợ, từ các loại đạn dược, pháo thông thường dần dần đến các vũ khí hiện đại hơn, hỏa lực cao hơn, xa hơn, gồm hàng trăm xe tăng, pháo, lựu pháo, tên lửa HIMARS, hệ thống phóng tên lửa đa năng M720, cùng nhiều loại đạn dược khác. Đặc biệt, tháng 6 vừa qua, lần đầu tiên phương Tây tuyên bố sẽ chuyển giao máy bay chiến đấu F-16 do Mỹ sản xuất cho Ukraine để tăng cường sức mạnh không quân chống Nga. Một tháng sau, những chiếc F-16 đầu tiên đã được chuyển đến Ukraine. Ngày 26/8, chiếc F-16 đầu tiên bị bắn hạ trên chiến trường miền Đông Ukraine.

Khi gửi vũ khí tấn công cho Ukraine, các quốc gia NATO buộc phải vạch “lằn ranh đỏ” quy định “cấm” Ukraine bắn những vũ khí đó vào bên trong lãnh thổ Nga. Tuy nhiên, do sức ép từ sự vận động quyết liệt, thường xuyên của ông Zelensky, tháng 5/2024, các quốc gia NATO đã cho phép Ukraine bắn vũ khí do phương Tây cung cấp vào các mục tiêu quân sự bên trong Nga và  khi đó mới chỉ là để tự vệ.

NATO đã từ chối lời kêu gọi của Ukraine về việc thực thi vùng cấm bay trên Ukraine, và Mỹ đã yêu cầu Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu và radar cảnh báo sớm ở Nga. Yêu cầu này được đưa ra sau khi Ukraine liều lĩnh dùng UAV tấn công một trạm radar cảnh báo sớm Voronezh M của Nga gần thành phố Orenburg, thủ phủ vùng Orsk, nằm sâu bên trong lãnh thổ Nga.

Đầu tháng 8/2024, lực lượng vũ trang Ukraine đã tiến hành một cuộc tấn công vào tỉnh Kursk của Nga và theo báo cáo của phía Ukraine, chỉ trong vài ngày đã chiếm được một khu vực rộng tới 350 km2. Đến ngày 19/8, Ukraine đã bắt giữ hàng trăm binh lính Nga trong cuộc tấn công. Đầu tháng 9/2024, Ukraine tuyên bố kiểm soát hơn 100 ngôi làng, khu vực chiếm đóng rộng diện tích rộng 1.000 km2  và thiết lập quyền kiểm soát. Tuy nhiên, từ hạ tuần tháng 9, quân đội Nga đã đẩy mạnh các đợt phản công và đã lấy lại hàng chục ngôi làng. Ukraine tuyên bố chiến dịch tấn công tỉnh Kursk là một thành công, nhưng các báo cáo trên thực địa chiến trường cho thấy Kiev đã phải trả giá đắt cho chiến dịch này, vừa bị đẩy lùi ở Kursk, vừa thất thủ ở miền Đông. Điển hình nhất, ngày 2/10, ông Zelensky đã buộc phải thừa nhận “thực tế tiền tuyến đang rất khó khăn”, cụ thể là thành phố chiến lược Ugledar (Vuhledar) đã thất thủ và Kiev đã tuyên bố rút quân.

Trong tháng 9/2024, Ukraine không ngừng đưa ra yêu cầu NATO cho phép sử dụng vũ khí do NATO cung cấp tấn công các mục tiêu sâu bên trong lãnh thổ Nga nhằm “buộc Nga dừng tấn công Ukraine”. Ngày 22/9, ông Zelensky đã đến Washington tham dự Đại hội đồng LHQ, đồng thời để gặp gỡ giới chức lãnh đạo Mỹ để trình một bản “kế hoạch chiến thắng” và tuyên bố cuộc chiến Nga-Ukraine “sẽ kết thúc sớm hơn mọi người tưởng”.

Tuy nhiên, NATO còn đang lưỡng lự, chưa quyết định, bởi không thể xem thường tuyên bố về khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân của Moscow, nếu vũ khí NATO tấn công các mục tiêu sâu bên trong lãnh thổ Nga.

Trương Hùng (tổng hợp)

Các tin khác

Lỗ hổng cố hữu của hạ tầng kiểm soát không lưu Mỹ

Lỗ hổng cố hữu của hạ tầng kiểm soát không lưu Mỹ

Sự cố kỹ thuật nghiêm trọng xảy ra trong quá trình nâng cấp hệ thống viễn thông đã buộc Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) phải ban bố lệnh dừng bay toàn quốc trong nhiều giờ, làm tê liệt hoạt động đi lại và phơi bày những lỗ hổng kéo dài nhiều thập kỷ của hạ tầng kiểm soát không lưu nước này.

Từ Nvidia nhìn lại bài toán kế nhiệm tại Thung lũng Silicon

Từ Nvidia nhìn lại bài toán kế nhiệm tại Thung lũng Silicon

Từ Nvidia đến Apple, Microsoft hay Tesla, vai trò của người sáng lập luôn gắn với những bước ngoặt phát triển. Trong bối cảnh đó, việc CEO Jensen Huang rời Nvidia sau bê bối đời tư đang đặt tập đoàn trước phép thử lớn về khả năng duy trì tăng trưởng, lợi thế cạnh tranh và sự ổn định trong giai đoạn chuyển giao lãnh đạo.

Những vấn đề nào sẽ làm nóng Thượng đỉnh Mỹ - Nga – Trung?

Những vấn đề nào sẽ làm nóng Thượng đỉnh Mỹ - Nga – Trung?

Kế hoạch tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh giữa lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc bên lề Hội nghị Cấp cao APEC tại Thâm Quyến đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận quốc tế. Theo giới chuyên gia, cuộc gặp không chỉ phản ánh những tính toán chiến lược của ba cường quốc mà còn có thể tác động đến cục diện an ninh quốc tế.

Viện trợ bị cắt, người tị nạn Palestine tại Lebanon đối mặt với khủng hoảng chồng chất

Viện trợ bị cắt, người tị nạn Palestine tại Lebanon đối mặt với khủng hoảng chồng chất

Tình trạng thiếu hụt ngân sách nghiêm trọng của Cơ quan Liên hợp quốc (LHQ) cứu trợ người tị nạn Palestine (UNRWA) đang khiến các dịch vụ giáo dục, y tế và hỗ trợ xã hội tại những khu tị nạn Palestine ở Lebanon bị thu hẹp. Không chỉ đối mặt với khó khăn kinh tế và thiếu thốn các dịch vụ thiết yếu, hàng trăm nghìn người tị nạn còn phải chịu thêm sức ép từ tình trạng thất nghiệp, gia tăng tội phạm, ma túy và nguy cơ phải di dời do xung đột.

Những toan tính đằng sau “Sáng kiến Hải quân Bắc Cực”

Những toan tính đằng sau “Sáng kiến Hải quân Bắc Cực”

Việc 10 quốc gia Bắc Âu và khu vực lân cận thống nhất tăng cường hợp tác hải quân phản ánh những điều chỉnh đáng chú ý trong chính sách quốc phòng châu Âu. Sáng kiến này không chỉ hướng tới nâng cao năng lực phối hợp quân sự mà còn đặt ra những vấn đề về bảo vệ hạ tầng chiến lược, ứng dụng công nghệ và duy trì cân bằng an ninh tại Bắc Đại Tây Dương và Biển Baltic.

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Ngày 10/11, các quan chức Nga và Ukraine đã có cuộc gặp tại Abu Dhabi (Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất - UAE) trong vòng đàm phán hòa bình đầu tiên kể từ tháng 2, đánh dấu một nỗ lực mới nhằm chấm dứt chiến sự dưới sự thúc đẩy của các đặc phái viên do Tổng thống Mỹ Donald Trump tiến cử. 

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng đan xen, từ xung đột vũ trang, lạm phát gia tăng đến những bất định do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, các nhà lãnh đạo Liên hợp quốc (LHQ) và đại diện chính phủ nhiều nước nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì ưu tiên đối với vấn đề khí hậu.

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.