Châu Âu và những thách thức an ninh mới từ xung đột Trung Đông

Trong bối cảnh căng thẳng liên quan đến Iran và các chiến dịch quân sự của Mỹ – Israel tiếp tục leo thang, nhiều nhà phân tích cho rằng châu Âu đang đứng trước nguy cơ phải đối mặt với một loạt thách thức an ninh mới, từ khả năng trả đũa quân sự, nguy cơ khủng bố, cho tới áp lực di cư.

Tròn 10 ngày kể từ khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự nhằm vào Iran. Đáp trả, Tehran phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) vào các mục tiêu liên quan đến Mỹ và Israel tại nhiều nước, khiến căng thẳng đến nay chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Theo giới quan sát, việc xung đột kéo dài ở Trung Đông không chỉ tạo ra những hệ lụy địa chính trị trực tiếp tại khu vực này mà còn có thể kéo theo hàng loạt thách thức truyền thống lẫn an ninh phi truyền thống đối với thế giới, nhất là châu Âu.

Châu Âu và thách thức an ninh từ xung đột Trung Đông -0
Khói đen phủ kín bầu trời thủ đô Tehran sau các cuộc tập kích của Mỹ-Israel. Ảnh: Reuters

Một mối quan tâm được đề cập khá nhiều là khả năng Iran tiến hành các biện pháp đáp trả các quốc gia có liên quan đến chiến dịch quân sự nhằm vào Tehran.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Majid Takht-Ravanchi cảnh báo các quốc gia châu Âu rằng họ có thể trở thành mục tiêu trả đũa. “Nếu bất kỳ quốc gia nào tham gia cùng Mỹ và Israel trong cuộc tấn công chống lại Iran, họ cũng sẽ trở thành mục tiêu hợp pháp cho sự trả đũa của Iran”, France24 dẫn lời ông Takht-Ravanchi nhấn mạnh.

Trên thực tế, một số nước châu Âu đã tham gia hỗ trợ hạ tầng quân sự cho Mỹ. Trong đó, Đức cho phép Mỹ sử dụng căn cứ không quân Ramstein phục vụ các hoạt động hậu cần và chỉ huy. Anh cũng thông báo Washington đã bắt đầu sử dụng một số căn cứ quân sự của London cho các hoạt động “mang tính phòng vệ”.

Iran là nước có năng lực tên lửa hàng đầu Trung Đông. Tuy vậy, khả năng Iran tập kích châu Âu không cao. Nhiều chuyên gia quân sự lưu ý Iran từ lâu đã duy trì giới hạn khoảng 2.000 km đối với chương trình tên lửa đạn đạo. Đây là ngưỡng được Tehran đặt ra nhằm duy trì khả năng răn đe trong khu vực, nhưng không ảnh hưởng lớn đến các nước bên ngoài Trung Đông, bởi hầu hết châu Âu và Mỹ đều nằm ngoài tầm bắn.

Theo dữ liệu tên lửa của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), kho tên lửa đạn đạo của Iran gồm một số hệ thống tầm trung. Hai loại tên lửa nhiên liệu rắn đáng chú ý nhất là Sejjil và Khorramshahr (Khaibar) có tầm bắn 2.000km, về lý thuyết chỉ có thể vươn tới một số khu vực ở Đông Nam châu Âu nếu phóng từ Iran, bao gồm Hy Lạp, Bulgaria và Romania.

Hy Lạp, Bulgaria và Romania đều chưa nêu ý định tham gia với Mỹ và Israel. Tehran cũng chưa đề cập đến khả năng tập kích vào các mục tiêu tại những nước đó.

Để phòng ngừa, Bộ Quốc phòng Romania tuần trước đã triển khai các biện pháp bảo vệ căn cứ Deveselu, một phần của lá chắn phòng thủ tên lửa của NATO. Đây là nơi triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa hiện đại do Mỹ sản xuất, cùng các hệ thống radar được thiết kế nhằm đánh chặn các mối đe dọa tên lửa tiềm tàng từ Trung Đông.

Châu Âu và thách thức an ninh từ xung đột Trung Đông -0
Tên lửa Khorramshahr của Iran được khai hỏa thử nghiệm năm 2023. Ảnh: Reuters

Ngoài ra, một số tín hiệu ngoại giao gần đây cũng cho thấy Tehran có thể cân nhắc thận trọng trước khi mở rộng phạm vi trả đũa. Ngày 8/3, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nói Iran “có quyền” tự vệ trước hành động của Mỹ và Israel, nhưng mong muốn “gìn giữ và duy trì các mối quan hệ hữu nghị khác”.

Động thái này được xem như một tín hiệu cho thấy Iran vẫn muốn tránh để căng thẳng lan rộng ra ngoài khu vực, đặc biệt trong bối cảnh nhiều quốc gia châu Âu tiếp tục kêu gọi đối thoại và giải pháp ngoại giao nhằm hạ nhiệt tình hình.

Nguy cơ tiếp theo là khả năng xảy ra các hoạt động tấn công kiểu mới nhắm vào châu Âu có thể bùng phát sau cuộc chiến do Mỹ và Israel khởi xướng ở Iran, với mục tiêu trực tiếp là cơ quan chính phủ hoặc đơn vị vận hành cơ sở hạ tầng trọng yếu.

“Chúng ta phải theo dõi rất sát sao tình hình an ninh mạng, đặc biệt là cơ sở hạ tầng trọng yếu. Chúng ta biết rằng khía cạnh trực tuyến cũng rất quan trọng, các kênh tuyển mộ đang lan rộng rất nhiều trên mạng”, Phó Chủ tịch điều hành Ủy ban châu Âu Henna Virkkunen nói với Politico ngày 7/3.

Đến nay chưa có nhiều bằng chứng về việc Tehran chủ động nhắm mục tiêu vào châu Âu. Theo một quan chức cấp cao về an ninh mạng của châu Âu, hoạt động tác chiến trên không gian mạng của Iran không xuất hiện nhiều kể từ khi Mỹ mở chiến dịch tấn công Iran.

Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh mạng cho biết, tình hình có thể thay đổi nếu các nước châu Âu lựa chọn ủng hộ các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel. “Châu Âu chắc chắn nên lường trước rằng những gì đã xảy ra ở vùng Vịnh có thể và sẽ xảy ra ở châu Âu”, Gil Messing, đại diện công ty an ninh mạng Check Point của Israel nói.

Từ phía Cơ quan Cảnh sát châu Âu (Europol), đã có những cảnh báo thận trọng về tác động của xung đột Trung Đông đối với an ninh khu vực. Cơ quan này cho biết cuộc xung đột có thể kéo theo “những hậu quả tức thời” về an ninh.

Theo người phát ngôn Europol Jan Op Gen Oorth, cơ quan này dự đoán sẽ có thêm nhiều cuộc tấn công mạng nhằm vào cơ sở hạ tầng châu Âu và sự gia tăng các vụ gian lận trực tuyến sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng tinh vi, lợi dụng lượng thông tin khổng lồ lan truyền trên mạng về cuộc xung đột.

Ông cũng nêu khả năng xuất hiện các nhóm người cố tình thực hiện “các hoạt động gây bất ổn” trong EU, gồm các cuộc tấn công khủng bố, các chiến dịch hăm dọa và tội phạm mạng. “Mức độ đe dọa khủng bố và chủ nghĩa cực đoan bạo lực trên lãnh thổ EU được đánh giá là cao”, vị này nêu rõ.

Châu Âu và thách thức an ninh từ xung đột Trung Đông -0
Cảnh sát Na Uy xuất hiện bên ngoài hiện trường vụ nổ gần Đại sứ quán Mỹ ngày 8/3. Ảnh: Reuters

Quan chức Europol cho hay, mối đe dọa khủng bố có thể gia tăng do các cá nhân hành động đơn độc hoặc các nhóm nhỏ hành động tự phát.

Ngày 8/3, bên ngoài Đại sứ quán Mỹ ở thủ đô Oslo của Na Uy đã xảy ra vụ nổ lớn. Cảnh sát Na Uy sau đó mở cuộc điều tra với nghi vấn đây là một vụ tấn công khủng bố. Na Uy chưa đưa ra cáo buộc nào, song từ sau khi xung đột Trung Đông nổ ra, Mỹ đã buộc phải tăng cường an ninh tại các cơ quan ngoại giao ở nhiều nước.

Cũng theo Europol, sự lan truyền nhanh chóng của các nội dung gây chia rẽ trên internet còn đẩy nhanh quá trình cực đoan hóa, đặc biệt trong các cộng đồng người di cư hoặc những cá nhân dễ bị ảnh hưởng bởi các thông điệp cực đoan.

Thực tế cho thấy mạng xã hội đang chứng kiến sự lan truyền mạnh mẽ của nhiều nội dung gây tranh cãi liên quan đến xung đột Iran. Hàng loạt hình ảnh, video lan truyền rộng rãi trên mạng kèm mô tả rằng chúng xuất hiện trong vòng xoáy giao tranh Mỹ-Israel-Iran, nhưng sau đó được xác định là hình ảnh cũ hoặc đã được chỉnh sửa bằng AI.

Các chuyên gia lo ngại sự bùng nổ của các nội dung giả mạo khiến việc xác minh thông tin trở nên khó khăn hơn, làm gia tăng sự phân cực trong dư luận.

Một hệ lụy khác được các nhà hoạch định chính sách châu Âu đặc biệt quan tâm là nguy cơ gia tăng áp lực di cư. Nhiều tổ chức quốc tế dự báo nếu bất ổn kéo dài tại Iran, quốc gia có dân số gần 90 triệu người, nguy cơ xuất hiện các dòng người di cư quy mô lớn hướng về châu Âu là điều không thể loại trừ.

Châu Âu và thách thức an ninh từ xung đột Trung Đông -0
Nhiều người rời khỏi Iran do bối cảnh xung đột leo thang. Ảnh: Telegraph

Theo số liệu của LHQ, hơn nửa triệu công dân Iran đang sinh sống tại các nước châu Âu, chưa kể công dân của các quốc gia bị ảnh hưởng hoặc đã bị kéo vào xung đột như Lebanon.

Những năm gần đây, người Iran thường xuyên nằm trong nhóm nộp đơn xin tị nạn cao tại châu Âu. Nếu xung đột khiến tình hình kinh tế và an ninh tại Iran trở nên bất ổn hơn, các tuyến đường di cư qua Thổ Nhĩ Kỳ và khu vực Balkan có thể trở thành những hành lang chính dẫn người di cư tới châu Âu, tương tự như những gì từng xảy ra trong cuộc khủng hoảng di cư năm 2015.

Để ứng phó với kịch bản này, EU đang xem xét nhiều biện pháp như tăng cường kiểm soát biên giới bên ngoài, hợp tác với các quốc gia trung chuyển và mở rộng năng lực tiếp nhận người tị nạn. Nếu một làn sóng di cư mới xuất hiện, nó không chỉ gây áp lực đối với hệ thống tiếp nhận và xử lý hồ sơ tị nạn của châu Âu mà còn có thể làm gia tăng những tranh luận chính trị sâu sắc trong nội bộ EU.

Phùng Nguyễn

Các tin khác

Lỗ hổng cố hữu của hạ tầng kiểm soát không lưu Mỹ

Lỗ hổng cố hữu của hạ tầng kiểm soát không lưu Mỹ

Sự cố kỹ thuật nghiêm trọng xảy ra trong quá trình nâng cấp hệ thống viễn thông đã buộc Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) phải ban bố lệnh dừng bay toàn quốc trong nhiều giờ, làm tê liệt hoạt động đi lại và phơi bày những lỗ hổng kéo dài nhiều thập kỷ của hạ tầng kiểm soát không lưu nước này.

Từ Nvidia nhìn lại bài toán kế nhiệm tại Thung lũng Silicon

Từ Nvidia nhìn lại bài toán kế nhiệm tại Thung lũng Silicon

Từ Nvidia đến Apple, Microsoft hay Tesla, vai trò của người sáng lập luôn gắn với những bước ngoặt phát triển. Trong bối cảnh đó, việc CEO Jensen Huang rời Nvidia sau bê bối đời tư đang đặt tập đoàn trước phép thử lớn về khả năng duy trì tăng trưởng, lợi thế cạnh tranh và sự ổn định trong giai đoạn chuyển giao lãnh đạo.

Những vấn đề nào sẽ làm nóng Thượng đỉnh Mỹ - Nga – Trung?

Những vấn đề nào sẽ làm nóng Thượng đỉnh Mỹ - Nga – Trung?

Kế hoạch tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh giữa lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc bên lề Hội nghị Cấp cao APEC tại Thâm Quyến đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận quốc tế. Theo giới chuyên gia, cuộc gặp không chỉ phản ánh những tính toán chiến lược của ba cường quốc mà còn có thể tác động đến cục diện an ninh quốc tế.

Viện trợ bị cắt, người tị nạn Palestine tại Lebanon đối mặt với khủng hoảng chồng chất

Viện trợ bị cắt, người tị nạn Palestine tại Lebanon đối mặt với khủng hoảng chồng chất

Tình trạng thiếu hụt ngân sách nghiêm trọng của Cơ quan Liên hợp quốc (LHQ) cứu trợ người tị nạn Palestine (UNRWA) đang khiến các dịch vụ giáo dục, y tế và hỗ trợ xã hội tại những khu tị nạn Palestine ở Lebanon bị thu hẹp. Không chỉ đối mặt với khó khăn kinh tế và thiếu thốn các dịch vụ thiết yếu, hàng trăm nghìn người tị nạn còn phải chịu thêm sức ép từ tình trạng thất nghiệp, gia tăng tội phạm, ma túy và nguy cơ phải di dời do xung đột.

Những toan tính đằng sau “Sáng kiến Hải quân Bắc Cực”

Những toan tính đằng sau “Sáng kiến Hải quân Bắc Cực”

Việc 10 quốc gia Bắc Âu và khu vực lân cận thống nhất tăng cường hợp tác hải quân phản ánh những điều chỉnh đáng chú ý trong chính sách quốc phòng châu Âu. Sáng kiến này không chỉ hướng tới nâng cao năng lực phối hợp quân sự mà còn đặt ra những vấn đề về bảo vệ hạ tầng chiến lược, ứng dụng công nghệ và duy trì cân bằng an ninh tại Bắc Đại Tây Dương và Biển Baltic.

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Ngày 10/11, các quan chức Nga và Ukraine đã có cuộc gặp tại Abu Dhabi (Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất - UAE) trong vòng đàm phán hòa bình đầu tiên kể từ tháng 2, đánh dấu một nỗ lực mới nhằm chấm dứt chiến sự dưới sự thúc đẩy của các đặc phái viên do Tổng thống Mỹ Donald Trump tiến cử. 

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng đan xen, từ xung đột vũ trang, lạm phát gia tăng đến những bất định do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, các nhà lãnh đạo Liên hợp quốc (LHQ) và đại diện chính phủ nhiều nước nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì ưu tiên đối với vấn đề khí hậu.

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.