Cha đẻ của tiểu thuyết trinh thám mới Nhật Bản

Shimada Sôji, một trong những nhà văn trinh thám đương đại nổi tiếng nhất của Nhật Bản, được mệnh danh là "cha đẻ của tiểu thuyết trinh thám mới". Hai tác phẩm của ông: "Tokyo Hoàng đạo án" và "Ngôi nhà có những bức tường cong" đã được dịch và bán rất chạy ở Nga. Mới đây, ông đến thăm nước Nga và có cuộc trả lời phỏng vấn phóng viên "Báo Nga". Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

- Xin ông cho biết vì sao vào đầu những năm 1980, ông lại quyết định hồi sinh thể loại "tiểu thuyết trinh thám mới"?

+ Nửa sau của thế kỷ XX là thời kỳ của tiểu thuyết trinh thám hành động, vì vậy khó có thể viết những tác phẩm nào đó vượt ra ngoài thể loại này. Tuy nhiên, thể loại hành động có một đặc điểm là trong đó nhà văn không quan tâm lắm tới cốt truyện. Còn cái thể loại mà tôi viết: Shin-honkaku - tiểu thuyết trinh thám mới Nhật Bản - là một nỗ lực để trở về với tiểu thuyết trinh thám cổ điển, trong đó điều chủ yếu là tội ác, cốt truyện phức tạp và trò chơi trí tuệ với bạn đọc. Cách tiếp cận này ngụ ý một cái kết thú vị và cốt truyện thu hút sự chú ý.

Nếu như cuốn tiểu thuyết đầu tay của tôi "Tokyo Hoàng đạo án" thực chất là sự kết hợp truyện trinh thám và yếu tố thần bí, thì trong "Ngôi nhà có những bức tường cong", tôi cố gắng viết theo các nguyên tắc của tiểu thuyết trinh thám cổ điển, được nhà văn Mỹ Willard  Wright, nổi tiếng với bút danh S. S. Van Dine, xây dựng vào cuối những năm 1920. Sau này, nhà văn Nhật Bản Yukito Ayatsuji cũng rất quan tâm đến các nguyên tắc của Van Dine, và ông đã viết tác phẩm "Án mạng trong ngôi nhà thập giác" vào năm 1987.

Thực ra, hai tác phẩm "Ngôi nhà có những bức tường cong" và "Án mạng trong ngôi nhà thập giác" đánh dấu sự khởi đầu của thể loại honkaku (truyện trinh thám trong phòng kín) ở Nhật Bản. Tôi phải nói rằng trong khi trên thế giới, người ta vẫn tiếp tục viết tiểu thuyết trinh thám hành động, thì Nhật Bản đã chuyển sang giai đoạn sau - nỗ lực trở lại với tiểu thuyết trinh thám cổ điển, có thắt nút và mở nút. Hóa ra, trên thế giới độc giả vẫn có nhu cầu đọc các tác phẩm đó. Chúng được dịch ở nhiều nước, và bây giờ xuất hiện ở Nga.

Nhà văn trinh thám Nhật Bản Shimada Sôji.
Nhà văn trinh thám Nhật Bản Shimada Sôji.

- Nước Nga xuất hiện trong tác phẩm "Đôi giày kim cương của Thánh Nikolay" của ông, nhưng nói chung, ông có thường xuyên sử dụng đề tài nước Nga không?

+ Không thường xuyên. "Đôi giày kim cương của Thánh Nikolay" có lẽ là tác phẩm duy nhất. Nó được viết theo thể loại "yurey", nghĩa là trong đó xuất hiện những hồn ma. Cuốn sách này được xây dựng xung quanh một bí ẩn liên quan tới Anastasia, con gái của Sa hoàng Nikolay II. Tôi đã nghiên cứu các tài liệu về Anastasia và kết luận rằng bà không bị hành quyết cùng với gia đình Sa hoàng Nikolay II năm 1918. Tôi tin rằng Anna Manakhan-Anderson, người từng sống ở Mỹ và qua đời năm 1984 chính là công chúa Anastasia.

- Xin ông cho biết, văn học Nga hiện nay có được ưa chuộng ở Nhật Bản không?

+ Tại Nhật Bản, văn học, âm nhạc và sân khấu Nga trước đây được biết đến rộng rãi. Nhưng nếu âm nhạc và sân khấu Nga vẫn phổ biến như xưa, thì văn học đã phần nào bị rơi xuống hàng thứ yếu. Nhưng tôi nghĩ rằng ở nước Nga, những tài năng thực sự sẽ xuất hiện và viết những cuốn tiểu thuyết trinh thám Nga theo phong cách honkaku. Tôi nóng lòng chờ đợi họ xuất hiện, chính vì vậy mà lần này tôi đến Moskva, và sẽ còn đến nữa.

- Trong các cuộc gặp gỡ ở Nga, độc giả Nga đặt ra cho ông những câu hỏi gì thú vị?

+ Có một số câu hỏi thú vị, ví dụ, về việc Nga và Nhật Bản có dân số tương đương (Nhật Bản khoảng 126 triệu, Nga khoảng 145,5 triệu người), thế nhưng nước Nga chỉ có gần 3.000 hiệu sách, trong khi Nhật Bản hiện có 14.000 và cách đây không lâu có gần 30.000. Tôi rất hài lòng vì mặc dù số lượng hiệu sách không nhiều lắm, nhưng cuốn "Tokyo Hoàng đạo án" của tôi in 35.000 bản đã được bán hết trong vài tháng. Ngoài ra, độc giả Nga nói với tôi rằng cuốn sách này đã được phát hành với một số lượng rất lớn ở Nga.

Mặc dù đối với Nhật Bản 35.000 bản in không quá nhiều, ở đây tổng số bản in thường lên tới 100.000 bản. Tôi hy vọng rằng mọi người đọc sách của tôi vì họ thấy một cái gì mới mẻ trong đó. Và tôi muốn tin rằng điều này sẽ làm xuất hiện những tên tuổi mới trong thể loại tiểu thuyết trinh thám ở Nga.

- Ở Nhật, số lượng in của các tác phẩm văn học có lớn lắm không?

+ Theo truyền thống, có bốn đến năm nhà văn Nhật Bản, như tiểu thuyết gia Jiro Akagawa, có những cuốn sách được in tới 200.000 bản. Nhưng bây giờ, trong bối cảnh khủng hoảng chung của lĩnh vực kinh doanh xuất bản, số lượng in đã giảm. Đã có lúc sách của Haruki Murakami được phát hành một triệu bản ở Nhật Bản, nhưng dù sao đây là một trường hợp đặc biệt. Nói chung, cả nước chỉ có khoảng chục người được in hơn 200.000 bản. Khoảng hai chục người được in với số lượng vài chục ngàn bản. Nhưng tôi muốn lưu ý rằng thị trường Nhật Bản rất năng động, và điều này góp phần làm xuất hiện những tên tuổi mới, ít nhất là ở thể loại tiểu thuyết trinh thám.

Ví dụ, ở Nhật có nhiều giải thưởng dành cho tác phẩm đầu tay xuất sắc nhất. Đôi khi có những người viết vô danh nhận được một giải thưởng như vậy, và sách của họ được in tới 100.000 bản. Thế nhưng, tôi thấy ở Nga và các quốc gia khác hầu như không có giải thưởng nào dành cho những tác phẩm đầu tay trong lĩnh vực tiểu thuyết  trinh thám. Quả thật, tôi nghe nói năm tới nước Nga dự định thành lập giải thưởng "Tội ác và hình phạt", và tôi hy vọng rằng tình hình sẽ thay đổi.

- Xin ông cho biết sự khác nhau giữa tiểu thuyết trinh thám Nhật Bản và phương Tây?

+ Hiện nay trên thế giới, đa số các nhà văn viết tiểu thuyết trinh thám hành động. Và chỉ Nhật Bản đã bước sang giai đoạn tiếp theo, khi cốt truyện phức tạp được đặt lên hàng đầu, giống như trong thời kỳ hoàng kim của tiểu thuyết trinh thám, vào nửa đầu thế kỷ XX. Đây là sự khác biệt giữa Nhật Bản và các quốc gia khác. Bây giờ ở Nhật Bản có thể loại "shin-honkaku", nghĩa là "honkaku mới". Thậm chí có thể gọi nó là sự trở lại với các nguyên tắc của Van Dine như tôi đã trình bày ở trên.

- Xin ông cho biết trong tương lai, thể loại tiếu thuyết trinh thám sẽ phát triển như thế nào?

+ Có một thời, ở Nhật Bản, tiểu thuyết trinh thám thực sự biến thành một thể loại cấp thấp, dựa trên việc mô tả những thói xấu của con người, đôi khi nó không khác gì truyện khiêu dâm. Đến mức trên tàu hỏa, bạn phải che kín bìa sách truyện trinh thám để không xấu hổ với những người xung quanh. Sau đó, hiện tượng này không còn nữa, chỉ còn lại các truyện trinh thám trí tuệ honkaku.

Nhưng đồng thời chúng bị sa lầy ở trình độ khoa học của cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, nghĩa là, trong đó xuất hiện nhóm máu, dấu vân tay và những thứ tương tự. Tuy nhiên, bây giờ là thế kỷ XXI, khoa học đang trên đà phát triển, đã xuất hiện các xét nghiệm DNA, di truyền học và tâm lý học. Vì vậy hiện tượng ma có thể được giải thích trên quan điểm của khoa học về não.

Ví dụ, nếu nhiều người cùng lúc nhìn thấy ma, thì điều đó có nghĩa là ở đấy có một cái gì đó. Nếu chỉ một người nhìn thấy, thì có thể nói đó là hiệu ứng tâm lý. Mặc dù, tất nhiên, phải có một  lý do nào đó khiến con người bỗng nhiên bị hiệu ứng như vậy.

Có một hiện tượng gọi là đau ảo, ví dụ, một người mất cánh tay từ lâu, nhưng lúc nào anh ta  cũng cảm thấy đau. Có lẽ, ma cũng là một loại đau ảo của ý thức. Chẳng hạn, một người mẹ mất con, bà ta phát điên vì đau buồn, và đứa con đôi khi đã mất xuất hiện trước mặt bà mẹ dưới dạng một hồn ma. Khoa học hiện đại có rất nhiều nghiên cứu thú vị. Tôi nghĩ rằng trong các tiểu thuyết trinh thám thế kỷ XXI, chúng ta cần tập trung vào các thành tựu khoa học hiện đại. Có lẽ, đây sẽ là một phương thức phát triển thể loại.

- Giống như nhân vật trong tiểu thuyết "Tokyo Hoàng đạo án", ông rất thích chiêm tinh học. Tại sao?

+  Nói một cách ngắn gọn: Tôi tin vào chiêm tinh học. Nếu chúng ta lấy một lá số tử vi bình thường, thì nó hầu như không giúp ích gì. Mặt trời có ảnh hưởng rất lớn đến con người, nhưng không chỉ riêng mặt trời. Còn nếu lập bản đồ sao, ta có thể nhận được nhiều thông tin khá tin cậy về số phận của mình. Nói riêng về số tử vi của tôi, thì tôi khá thành công với những gì liên quan đến việc xuất bản sách và xuất ngoại.

- Xin hỏi ông câu cuối cùng: Viết văn là gì đối với ông - công việc, sở thích hay một cái gì đó khác?

+ Tôi không biết. Tôi cho rằng nhiều khả năng đây là sở thích của tôi. Tôi đã làm rất nhiều việc và luôn biến sở thích thành công việc của mình.

Trần Hậu (dịch)

Các tin khác

Phim kinh dị và cuộc đổi ngôi tại Hollywood

Phim kinh dị và cuộc đổi ngôi tại Hollywood

Từng là thời điểm “ăn nên làm ra” của các phim bom tấn, nhưng mùa hè năm nay đang cho thấy một diễn biến khác, khi các phim kinh dị mới là chủ lưu. Trong những tuần qua, 2 tác phẩm mới “Obsession” (tạm dịch: Ám ảnh kinh hoàng) và “Backrooms” (Thực thể quỷ quyệt) liên tiếp thay nhau đạt đỉnh phòng vé.

Âm nhạc bay lên từ những cuộc tình

Âm nhạc bay lên từ những cuộc tình

Từ nhỏ, nhạc sĩ Nguyễn Đình Phúc (1919-2001) bị bạn bè gắn biệt danh Phúc "Rỗ" hay Phúc "Khoèo". Mặt bị rỗ sau lần lên sởi, còn khuỷu tay trái bị trật vì một cú ngã bó thuốc mãi không khỏi, thế là cậu Phúc ngày ấy mang tật. Khi lớn lên, chàng Phúc biết rõ những khiếm khuyết của mình nhưng vẫn tỉnh bơ, vui vẻ sống với những khát vọng tuổi trẻ. Tới tuổi đôi mươi khi nghĩ đến chuyện yêu đương, mọi sự mới thành chuyện. Cũng lắm tình huống xảy ra bất ngờ.

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Sáng nay bất chợt nhìn lên cây vối trồng ở góc vườn cũng đã hơn chục năm kể từ khi mình xây ngôi nhà này. Thấy vối cựa mình thức giấc, tự bứng mình ra khỏi những trầm tư mùa cũ để thắp lên mùa hoa mới. Cả vòm cây như được khoác một tấm áo bông trắng ngà, nhẹ nhàng và xốp mịn. Hoa vối nở bung, tỏa ra những sợi nhụy dài thanh mảnh, rập rờn trong gió như vũ điệu chào đón bình minh. Tôi bỗng nhớ về những mùa vối quê nhà dẫu bây giờ đã là xa ngái...

Nụ cười Mai Đức Chung

Nụ cười Mai Đức Chung

Có lẽ, Anh hùng Lao động Mai Đức Chung là huấn luyện viên (HLV) bóng đá đặc biệt nhất mà tôi từng biết. Đặc biệt không chỉ bởi ông gắn với những hoàn cảnh đặc biệt, giành được nhiều thành tích đặc biệt, mà còn bởi nụ cười hiền từ của ông.

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, được trồng cách đây hàng nghìn năm, ô-liu là loại cây có sức sống đặc biệt bền bỉ, có thể sinh trưởng trên những vùng đất khô cằn, sỏi đá, chịu được nắng nóng, có thể sống tới cả ngàn năm. Người ta vẫn kể, dù đã bao cuộc chiến tranh đi qua, nhiều cây ô-liu cổ xưa ở Hy Lạp, Palestine, Italia đến nay vẫn ra hoa kết trái. Hình như càng khắc nghiệt, cây càng vững chãi.

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Lâu nay, đã thấy ít người nhắc đến thần tượng của giới trẻ như giai đoạn trước. Có sự biến đổi nào chăng? Thật ra, không phải như thế mà bởi giới trẻ hôm nay có quá nhiều tấm gương, quá nhiều mục tiêu để phấn đấu. Từ tấm gương dũng cảm cứu người trong hoạn nạn đến tấm gương trong học tập, nghiên cứu, vượt lên nghịch cảnh... Đôi khi, chỉ cần người trẻ nhận ra một nhân vật tốt ngay chính ở khu phố, xóm, bản... của mình để học tập, phấn đấu theo đã là một tín hiệu tích cực trong xã hội. Thần tượng nào có xa vời!

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Tin vui cho khán giả yêu thích môn nghệ thuật thứ 7. Cục Điện ảnh vừa lên tiếng khuyến khích sản xuất và phát hành những bộ phim giàu giá trị nhân văn, phản ánh đời sống xã hội và góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Điều này đồng nghĩa với việc sau nhiều năm các nhà làm phim kiên trì "giáo dục" người xem bằng ma quỷ, vong nhập, xác sống, bùa ngải, nhà hoang, thẩm mỹ viện âm phủ, bệnh viện âm phủ, chung cư âm phủ và có lẽ trong tương lai không xa là cả trạm thu phí âm phủ, chúng ta đã chú trọng hơn đến xây dựng con người nhân văn.

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Trong sáng tác thơ, hình ảnh không chỉ là phương tiện trang trí cho câu thơ, mà là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên tứ thơ, cảm xúc thơ và sức ám ảnh của bài thơ.

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Vừa qua, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm "Diện mạo văn chương ở đô thị quốc tế" trong khuôn khổ của trại sáng tác hằng năm. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ về địa giới hành chính, mà còn là sự hợp lưu của nhiều dòng chảy văn chương mang phong vị riêng biệt. Nhưng câu chuyện "diện mạo văn chương" thời kỷ nguyên số lại là câu chuyện chẳng hề dễ dàng.

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Truyền thuyết thời Hùng Vương là tấm bản đồ tư duy vũ trụ quan độc đáo của người Việt cổ. Người xưa nghĩ về trời đất, về sự sống bằng những câu chuyện kể sinh động. Họ quan niệm vạn vật đều có linh hồn, sống và chết chỉ là một sự chuyển hóa. Và con người luôn ở vị trí trung tâm, vừa kiến tạo vừa gìn giữ sự hài hòa với thiên nhiên.

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, từ xa xưa người Khmer ở Nam Bộ đã biết cách khắc chữ trên đá, các nguyên liệu khác để ghi chép kinh nghiệm sống, tri thức các lĩnh vực sản xuất, văn hóa, lời dăn dạy của tín ngưỡng, tôn giáo cho thế hệ sau...

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Mạng xã hội bàn tán về đề thi THPT môn Ngữ văn, về câu 1 viết đoạn văn nghị luận xã hội. “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Thăng Long xưa được gắn với từ Kẻ Chợ (“Kẻ” là từ chung chỉ một vùng đất và dân cư trù phú). Kinh đô lại có nhiều kẻ nhỏ, như: Kẻ Vẽ, kẻ Mơ, kẻ Chèm, Kẻ Mọc, Kẻ Cót... Từ xưa, phía đông nam thành Thăng Long là một vùng đất rộng lớn có tên là Cổ Mai (tên nôm là Kẻ Mơ), bao gồm các làng Hoàng Mai, Tương Mai, Mai Động, Hồng Mai. Đến đời Tự Đức (1848 - 1883), vì kỵ húy nên đổi Hồng Mai thành Bạch Mai.

Trăm năm chợ “chảnh”

Trăm năm chợ “chảnh”

Trong ký ức của thị dân Sài thành có một khu vực đặc biệt mà hễ nhắc đến nó, người ta nhớ ngay đến ngôi chợ bao đời mang danh chợ “chảnh”. Đến năm 2026 này, ngôi “chợ nhà giàu” ấy đã bước sang tuổi 100.

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Một buổi sáng tháng 9 năm 2015, các máy dò LIGO ghi nhận tiếng của hai hố đen sáp nhập từ 1,3 tỷ năm ánh sáng. Sự kiện ấy chứng minh rằng vũ trụ vận hành bằng những dao động vô hình, khác hẳn với những khối vật chất rắn chắc.

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Khu Di tích lịch sử lưu niệm Trung đoàn 52 Tây Tiến được xây dựng trên đồi Nà Bó, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Từ khi khánh thành năm 2016 đến nay, nơi đây đã trở thành điểm đến tham quan, tri ân, tưởng nhớ đến những người lính năm xưa đã ngã xuống vì Tổ quốc...

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Cuối thế kỷ XIX, người Pháp phá dỡ bức tường thành phía Đông thành Thăng Long, và lấp đi con hào chạy dọc tường thành, tạo ra một con đường mới dài hơn 1.200m, chính là phố Phùng Hưng (Hà Nội) ngày nay.