Cần tư duy mới để tác phẩm chạm tới trái tim công chúng

Tại Hội nghị tổng kết 50 năm văn học, nghệ thuật TP Hồ Chí Minh sau ngày đất nước thống nhất (30/4/1975 - 30/4/2025) vừa được Thành ủy TP Hồ Chí Minh tổ chức hôm 18/10, các văn nghệ sĩ “gạo cội” đã nêu ra những khó khăn của đội ngũ văn nghệ sĩ, chẳng hạn như về văn học thì “nhà văn, nhà thơ nhận nhuận bút không thỏa đáng, không thể sống bằng nghề”; nhiều ý kiến đề xuất hỗ trợ văn nghệ sĩ thuộc các ngành nghệ thuật như văn học, kịch, cải lương...

Vị lãnh đạo cao nhất của TP Hồ Chí Minh tham dự hôm đó là ông Trần Lưu Quang - Bí thư Trung ương Đảng, vừa được chỉ định làm Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh trong Đại hội Đại biểu Đảng bộ TP Hồ Chí Minh lần thứ I (nhiệm kỳ 2025-2030). Phản hồi, ông Trần Lưu Quang thừa nhận có những ý kiến tốt từ các văn nghệ sĩ nhưng thành phố chưa thể triển khai trong thời gian tới.

phim mua d- c-a ði-n -nh quân d-i nhân dân s-n xu-t dã ch-m t-i trái tim khán gi-.jpg -0
Phim “Mưa đỏ” của Điện ảnh Quân đội nhân dân sản xuất đã chạm tới trái tim khán giả.

Ông Trần Lưu Quang cũng nói thẳng: "Nếu viết sách in 2.000 cuốn tặng cho anh em chúng tôi thì nói thiệt là không ăn đâu. Phải làm sao để lên sách nói trên điện thoại. Nếu không chúng ta sẽ thất bại, bởi vì xu thế thế giới là như vậy". Qua đó, ông đề nghị mọi người có tư duy, cách làm mới mẻ hơn; đồng thời đề cập đến tên một số ví dụ về sản phẩm văn hóa tiếp cận được đông đảo công chúng như chương trình “Anh trai say hi”, các phim của Trấn Thành hay phim “Mưa đỏ”, “Địa đạo”...

Các chương trình hay bộ phim mà ông Trần Lưu Quang nêu ví dụ là những sản phẩm văn hóa, nghệ thuật có sự đột phá đáng kể trong nhiều khía cạnh, đặc biệt nhất là ở bài toán tài chính, khi đưa về doanh thu và lợi nhuận cao từ việc bán vé để công diễn, công chiếu phục vụ công chúng. "Mưa đỏ" chẳng hạn, rất nhanh chóng sau khi công chiếu đã xô đổ mọi kỷ lục phòng vé phim Việt trước đó, trở thành tác phẩm đầu tiên của phim Việt chạm mốc doanh thu 700 tỷ đồng.

Làm sao để văn hóa tiếp cận được đông đảo công chúng? Thực tiễn cho thấy chúng ta đã có sản phẩm văn hóa, nghệ thuật được đông đảo công chúng bỏ tiền mua vé để được thưởng thức, chứ không phải như kiểu “in sách chỉ để tặng”. Vì thế, với những sản phẩm này, không chỉ “may không lỗ” hay “may thu đủ bù chi” mà là có lãi, thậm chí lãi lớn hơn cả kỳ vọng của chính những người làm ra nó.

Những sản phẩm văn hóa nghệ thuật này có “bàn tay” của Nhà nước không? Dĩ nhiên là có, nhưng là ở cơ chế, chính sách... chứ không hẳn chỉ là tiền. Điện ảnh Quân đội là đơn vị hành chính sự nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng, làm phim là nhiệm vụ chính trị. Theo trả lời phỏng vấn báo chí, Đại tá Kiều Thanh Thúy - Giám đốc sản xuất phim "Mưa đỏ” cho biết, “Mưa đỏ” thuộc dòng phim chiến tranh cách mạng, nếu chỉ riêng Điện ảnh Quân đội thì không thể thực hiện được mà có sự phối hợp, hỗ trợ rất lớn của các lực lượng Quân đội với quân số thường xuyên khoảng 300-500 người tham gia các nhiệm vụ về vũ khí, khí tài, trang bị, vận chuyển, hậu cần... Cùng với đó, nhân dân địa phương, dù còn nhiều khó khăn trong cuộc sống, vẫn nhiệt tình giúp đỡ, sẵn sàng nhường đất canh tác để dựng bối cảnh.

“Thực tế chúng tôi không có kinh phí quảng bá, việc “Mưa đỏ” lan tỏa hoàn toàn nhờ tình cảm của khán giả. Trong 1 tháng, hơn 8 triệu lượt người đã đến rạp, trong đó nhiều bạn trẻ xem phim nhiều lần” - Đại tá Kiều Thanh Thúy lý giải và khẳng định: “Thành công lớn nhất của “Mưa đỏ” là đã chạm tới trái tim người xem”.

Đúng vậy. Chỉ khi tác phẩm văn học, nghệ thuật chạm tới trái tim công chúng thì sẽ được công chúng nuôi dưỡng. Và, lúc đó, văn nghệ sĩ - những người sáng tạo ra tác phẩm cũng sẽ “sống khỏe” với chính sự lao động chân chính của nghề nghiệp, không cần trông chờ vào sự hỗ trợ từ Nhà nước. Sự hỗ trợ từ Nhà nước, mà cụ thể như kinh phí - tất nhiên là rất cần thiết và mang ý nghĩa lớn lao động viên tinh thần, kích thích sáng tạo, tuy nhiên điều đó lại không đồng nghĩa với việc sẽ tạo ra được tác phẩm văn học, nghệ thuật đúng nghĩa chạm được tới trái tim công chúng. Vì thế, rất cần ở sự nỗ lực và tài năng của chính từng văn nghệ sĩ.

Gặp mặt đại biểu văn nghệ sĩ toàn quốc trước thềm năm mới 2025, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định đất nước đang đứng trước cánh cửa lịch sử để bước vào kỷ nguyên mới phát triển, giàu mạnh, vươn mình. Để đạt được mục tiêu lớn lao này, đòi hỏi sự nỗ lực bứt phá của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng, trong đó đóng góp của nền văn học, nghệ thuật, đội ngũ văn nghệ sĩ có vai trò đặc biệt quan trọng và đang đặt ra cấp bách. Đảng, Nhà nước, Nhân dân trông chờ và tin tưởng vào sự chuyển mình, vươn lên mạnh mẽ, đóng góp tích cực của đội ngũ văn nghệ sĩ trong giai đoạn cách mạng mới.

Lương Duy Cường

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.