Cần sàn diễn chuyên nghiệp cho ảo thuật

Liên hoan Ảo thuật toàn quốc lần 4 năm 2023 vừa khép lại với loạt huy chương cho các tiết mục đặc sắc. Sự chuyên nghiệp, sáng tạo là tín hiệu vui ở liên hoan lần này. Nhưng câu hỏi “muôn năm cũ” vẫn khiến các nghệ sĩ chạnh lòng: “đứa con” của mình có sân khấu nào để biểu diễn thường xuyên hay phải ngậm ngùi cất xó sau cuộc thi?

Sau 5 năm vắng bóng, Liên hoan Ảo thuật toàn quốc (do Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam tổ chức) trở lại vào trung tuần tháng 11 tại TP Hồ Chí Minh. Liên hoan thu hút hơn 40 tiết mục trên toàn quốc tham dự. Qua vòng phúc khảo, ban tổ chức đã chọn ra 29 tiết mục đặc sắc nhất để tham gia tranh tài.

NSND Trịnh Thúy Mùi, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, Trưởng Ban tổ chức cho biết, liên hoan không chỉ là nơi anh em nghệ sĩ giao lưu, học tập kinh nghiệm, nâng cao chất lượng biểu diễn mà còn là dịp phát hiện tài năng, tiềm năng sáng tạo của chuyên ngành ảo thuật, đánh giá thực trạng đội ngũ ảo thuật hiện nay để có những chủ trương, định hướng đào tạo lực lượng ảo thuật trong tương lai.

1 tiet muc hau dong.jpg -0
Ảo thuật gia Đinh Thị Liên biểu diễn tiết mục ảo thuật gắn với nghi lễ hầu đồng.

Theo NSND Tạ Duy Ánh, Chủ tịch Hội đồng giám khảo, điều đáng mừng ở liên hoan năm nay không chỉ nằm ở số lượng tiết mục vượt trội so với ba mùa trước mà bản sắc, lối đi riêng của ảo thuật Việt cũng dần định hình. Các nghệ sĩ chứng tỏ khả năng sáng tạo, lồng ghép thông điệp nhân văn, đậm đà tiếng nói Lạc Hồng vào các tiết mục ảo thuật được đầu tư công phu từ khâu ý tưởng, kịch bản lẫn hình thức thể hiện. Nếu những lần liên hoan trước, những tiết mục mang câu chuyện về lòng yêu nước (tiết mục về người lính Trường Sa), về bản sắc văn hóa dân tộc (tiết mục “Một thoáng hương Chăm”) là độc nhất thì đến liên hoan lần này, số tiết mục như thế có dấu hiệu tăng lên.

Nghệ sĩ Mai Nhi (Chi hội Xiếc - Ảo thuật, Hội Sân khấu TP Hồ Chí Minh) khiến khán giả vừa hồi hộp, vừa xúc động tự hào khi sân khấu ảo thuật lần đầu khai thác đề tài kháng chiến. Trong tiết mục "Nghệ thuật và tình yêu Tổ quốc", cô tái hiện nữ chiến sĩ cách mạng bất khuất, quả cảm thoát khỏi giàn xử tử của thực dân Pháp. Trong khi đó nghệ sĩ Đinh Thị Liên (Liên đoàn Xiếc Việt Nam) lại lồng ghép ảo thuật với chầu văn, nghi lễ hầu đồng. Cả hai loại hình hòa quyện và thăng hoa, giúp khán giả chiêm ngưỡng nét đẹp văn hóa lâu đời của dân tộc trong màu sắc ảo diệu, huyền bí.

Cô bé Ngô Cát Tường (10 tuổi) của CLB Ảo thuật TP Đà Nẵng - thí sinh đoạt giải Tài năng trẻ nhí- lại khiến mọi người bất ngờ khi xuất hiện trên sân khấu với chiếc áo dài truyền thống. Bên cạnh màu sắc văn hóa dân tộc, những tiết mục như biến ra phi cơ, xe máy, người tàng hình, người bay, biến lá bài thành chân dung… với độ thử thách, mạo hiểm cao cũng khiến khán giả trầm trồ.

Nhưng thi thố xong, những tiết mục này sẽ đi về đâu là điều khiến các ảo thuật gia trăn trở. Trong khuôn khổ liên hoan, tại buổi tọa đàm bàn phương hướng phát triển cho ngành ảo thuật, các nghệ sĩ mong muốn có một sàn diễn ổn định để ảo thuật được sáng đèn thường xuyên, trước hết là nơi để diễn các tiết mục đoạt giải cao, sau là nơi để lớp ảo thuật gia trẻ cọ xát rèn nghề và cống hiến tài năng cho khán giả. Có như vậy ảo thuật mới cởi được lớp áo nghiệp dư, tiến tới chuyên nghiệp.

Ảo thuật gia Minh Triết không ngại ngần nhận định: "Thập niên 70 của thế kỉ trước, ảo thuật Việt Nam đã có một thế hệ vàng lừng lẫy như Tony Quang, Z27, Bảo Thu… Đến thế hệ kế cận, các ảo thuật gia nước ta cũng không thua kém về sự sáng tạo, tài năng so với các ảo thuật gia lừng danh thế giới. Nhưng họ vẫn chưa tạo dựng được tên tuổi vì phải tự lực cánh sinh, thiếu kinh phí đầu tư lẫn sân khấu đúng chuẩn của ảo thuật để thăng hoa, quảng bá với công chúng".

Nhìn lại liên hoan, dù số lượng tăng lên nhưng những tiết mục có bản sắc riêng, được dàn dựng công phu, giàu chất lượng nghệ thuật vẫn đếm chưa quá một bàn tay. Áp đảo vẫn là các tiết mục còn nặng tính nghiệp dư, rập khuôn nhau. Nói như NSND Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam: "Chúng ta chưa xây dựng được phong cách riêng cho từng ảo thuật gia. Cứ đem biểu diễn những đạo cụ giống nhau thì ai cũng như ai. Hãy tạo ra đạo cụ thuần Việt, những câu chuyện mang bản sắc Việt, thì tiết mục mới đi vào lòng người".

Theo ảo thuật gia Nguyễn Việt Duy, để trở thành ảo thuật gia đúng nghĩa, người đó phải hội tụ nhiều yếu tố như: vóc dáng, duyên nghề, kỹ năng diễn xuất, giao lưu với khán giả, xử lý tình huống, óc sáng tạo… Đáng buồn là ở Việt Nam hiện nay, số người biết vài trò lặt vặt đã vỗ ngực xưng là ảo thuật gia nhiều vô kể, nhất là giới ảo thuật đường phố. Ngay trong các liên hoan, hội diễn lớn dành cho ảo thuật, những trò khéo rập khuôn và “xưa như Trái đất” như biến ra chim bồ câu, cây gậy, hoa, khăn tay, diễn với lá bài, cưa người… vẫn xuất hiện nhan nhản. Chỉ khác là thêm thắt cách diễn và vài tiểu tiết. Các tiết mục không được đầu tư đến nơi đến chốn mà manh mún, lẻ tẻ, diễn liên hoàn thành một tiết mục chứ không có câu chuyện, kịch bản chặt chẽ. Những trò biểu diễn ấy cũng quá quen thuộc, nhàm chán với công chúng bởi chỉ cần lên mạng, khán giả có thể học được mánh lới để làm trò.

2 tiet muc ktay.jpg -1
Một tiết mục của ảo thuật gia KTay tại liên hoan.

Cái khó của ảo thuật nằm ở chỗ nghệ sĩ mất cả năm trời sáng tạo, đổ biết bao tiền bạc, mồ hôi và cả máu để làm ra một tiết mục độc lạ, được đầu tư dàn dựng bài bản nhưng chỉ diễn đến lần thứ hai, thứ ba là khán giả đã nhàm. Chính điều đó khiến nhiều nghệ sĩ lười sáng tạo, thích trò lặt vặt đơn giản hoặc bắt chước người khác để kiếm sống. Vậy nên chẳng ngạc nhiên khi ảo thuật bị khán giả xem rẻ.

Ảo thuật gia KTay (Nguyễn Văn Bảy) buồn bã thừa nhận: “Với khán giả Việt Nam, ảo thuật vẫn chưa được xem là một môn nghệ thuật huyền bí và sang trọng mà lâu nay nó bị coi là tiết mục tạp kỹ vặt vãnh mua vui và diễn lót trong các chương trình nghệ thuật. Nếu ca sĩ, diễn viên của tiết mục chính đến trễ, thì ảo thuật được đem ra như một tiết mục câu giờ, “chữa cháy”. Có lúc đang diễn, ca sĩ đến rồi, MC giục diễn nhanh lên. Có khi lại yêu cầu diễn lê thê vì chờ mãi mà ca sĩ chưa đến. Vì vậy cát sê của ảo thuật thường thấp hơn ca nhạc, hài kịch… Ngày trước còn có nhiều sân khấu tạp kỹ nên anh em còn có đất biểu diễn, nay sàn diễn ngày càng teo tóp khiến đời sống của ảo thuật rất chật vật”.

Sàn diễn thiếu vắng khiến cơ hội giao lưu, cọ xát của ảo thuật chuyên nghiệp chỉ còn trông chờ vào các mùa liên hoan, hội diễn. Nhưng như Liên hoan Ảo thuật toàn quốc, tận 5 đến 6 năm mới diễn ra một lần trong khi nhu cầu được học hỏi, giao lưu, nghe những góp ý về chuyên môn của nghệ sĩ ảo thuật là rất lớn. Thiếu sân chơi, để mưu sinh và thỏa đam mê, nhiều ảo thuật gia không ngần ngại "ra đường", đến những nơi tụ tập đông người như công viên, nơi vui chơi giải trí để trình diễn bằng những đạo cụ đơn giản. Chính vì vậy ảo thuật đường phố được dịp sinh sôi, nảy nở.

Nhưng đường dài của ảo thuật không nằm ở các tiết mục tương tác “mì ăn liền” ấy. Nó phải nằm ở những tiết mục bài bản, có câu chuyện, có đạo diễn, yếu tố thị giác… hẳn hoi. Trào lưu “ra đường” ồ ạt của giới ảo thuật trẻ dễ khiến thể loại này ngày càng manh mún, nghiệp dư hóa. Ảo thuật gia Nguyễn Anh Tú cho biết: “Ghé thăm nhiều nước trên thế giới, tôi thực sự ngỡ ngàng trước màn ảo thuật như hớp hồn của các ảo thuật gia quốc tế. Tiết mục ảo thuật của họ không khác gì một tác phẩm nghệ thuật công phu, tuyệt vời từ nội dung kịch bản, trang phục, bố cục, âm nhạc, vũ đạo, diễn xuất …”.

Thế hệ trẻ yêu thích ảo thuật rất đông đảo và không thiếu những tài năng hứa hẹn phát tiết. Để tháo gỡ khó khăn cho ngành ảo thuật cũng như góp phần phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ, NSND Trịnh Thúy Mùi cho biết, trước mắt Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam sẽ cố gắng tổ chức Liên hoan Ảo thuật toàn quốc định kỳ ba năm một lần. Khóa tập huấn cũng sẽ được mở ra mỗi năm một lần để anh em nghệ sĩ ảo thuật bổ sung nghiệp vụ, trau dồi chuyên môn. Bên cạnh đó, Hội cũng xúc tiến tổ chức Liên hoan Ảo thuật quốc tế trong những năm tới, mời ảo thuật gia nổi tiếng thế giới về giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm.

Mai Quỳnh Nga

Các tin khác

Chủ quyền văn hóa số

Chủ quyền văn hóa số

Xây dựng chủ quyền văn hóa số theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW chính là lá chắn chiến lược để giữ gìn bản sắc, định hình bộ nhận diện dân tộc và khẳng định sức mạnh Việt Nam trên không gian mạng.

Hội Mỹ thuật Việt Nam cần những chuyển động mới

Họa sĩ Đào Quốc Huy - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam: Chúng ta vẫn còn lãng phí nguồn lực

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam mở ra những định hướng quan trọng nhằm phát huy nguồn lực sáng tạo, xây dựng môi trường thuận lợi cho văn nghệ sĩ và đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng. Phóng viên Văn nghệ Công an đã có cuộc trao đổi với họa sĩ Đào Quốc Huy, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031, về những vấn đề đặt ra đối với mỹ thuật nước nhà trong giai đoạn mới.

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…