Brexit: Nỗi sợ hãi của công chúng và toan tính riêng của chính trị gia

Người dân Anh còn lại gì? Nỗi lo sợ mơ hồ của họ đã tạo điều kiện để các chính trị gia tận dụng làm đòn bẩy cho chính mình.

Brexit, Brexit, Brexit. Đó chính là từ được nhắc đến nhiều nhất lúc này, bởi ai cũng nhìn thấy một viễn cảnh không sáng sủa cho mấy của tình hình thế giới. Sau Vương quốc Anh, sẽ là những quốc gia nào muốn rời khỏi EU? Hà Lan, Pháp, Thụy Điển, Hungary…, rất nhiều cái tên đã được nhắc tới, và điều đó cho thấy EU đã nhận được sự hoài nghi như thế nào của chính những thành viên trong hệ thống. 

Giấc mơ một siêu nhà nước của châu Âu dường như đã bắt đầu tan vỡ từ chính những hoài nghi ấy, nhất là khi EU đã rất loay hoay khi phải đối diện một loạt khủng hoảng suốt thời gian qua, từ căng thẳng ở Ukraine cho tới nợ công ở Hy Lạp.

Nhưng khi chính những tiếng Brexit ấy vang lên thì cũng chính là lúc chúng ta nhận diện rõ nhất về bản chất của cuộc chơi chính trị ở Vương quốc Anh ở thời điểm hiện tại. Với việc phe ủng hộ Anh rời EU chiếm đa số, dẫn tới chuyện David Cameron phải từ chức và sau đó là phát biểu hùng hồn nhân dịp “chiến thắng”của Boris Johnson, chính trị gia ủng hộ rời EU mạnh mẽ nhất, lời phát biểu mà người nghe cứ ngỡ như ông đang đắc cử thủ tướng, chúng ta đã bắt đầu nhìn thấy bản chất của câu chuyện Brexit thực sự đang là gì.

Boris Johnson tận hưởng chiến thắng của Brexit
Boris Johnson tận hưởng chiến thắng của Brexit 

Ngay sau khi kết quả trưng cầu dân ý được đưa ra, người Anh mới ngỡ ngàng với cái gọi là chiến thắng mà họ đạt được không phải như những gì mà các chính trị gia giỏi diễn thuyết, dẫn dụ một cách đầy sinh động đã hứa. “Ồ tôi không thể hứa đảm bảo về chuyện đó (350 triệu bảng cho Dịch vụ Sức khoẻ Quốc gia NHS). 

Và tôi cũng chưa bao giờ hứa hẹn chuyện này. Đây là một sai lầm đáng tiếng của chiến dịch rời bỏ EU”. Đó chính là phát biểu của Nigel Farage, chủ tịch đảng Vương quốc Anh độc lập (UKIP, đảng chỉ có 1 ghế trong nghị viện) và là một người rất nhiệt huyết với Brexit, trên chương trình “Chào buổi sáng, nước Anh” phát trên kênh ITV. 

Rất nhiều người Anh đã tin rằng có một nguồn cung từ ngân sách như thế cho Dịch vụ sức khoẻ quốc gia và họ chợt nhận ra rằng “làm gì có ai hứa một cách đảm bảo như thế” chỉ vài giờ sau khi công bố kết qủa trưng cầu.

Trong khi đó, nghị sỹ Daniel Hannan, người cũng là thành viên nghị viện EU, lại trả lời về chuyện hạn chế cơ bản số lượng người nhập cư bằng cách sử dụng sự lập lờ của câu chữ rằng “chúng tôi không nói rằng sẽ hạn chế tối đa người nhập cư mà chúng tôi chỉ đưa ra hướng để mở cửa có kiểm soát đối với họ mà thôi”. 

Điều đó khiến những người Anh từng biểu quyết cho Brexit hoang mang hơn. Họ được dẫn dụ tới với chiến dịch Brexit với nỗi lo sợ người nhập cư từ EU sẽ là lực lượng lao động đe doạ công ăn việc làm của mình. Để rồi khi biểu quyết xong, họ nhận ra rằng giới chính trị gia tuyên bố theo kiểu “ý chúng tôi không phải như thế”.

Boris Johnson đi biểu quyết với tuyên bố nổi tiếng "Chẳng có thay đổi đột ngột nào cũng như tác động tiêu cực đáng ngại nào lên nền kinh tế Anh nếu chúng ra rời EU cả”
Boris Johnson đi biểu quyết với tuyên bố nổi tiếng "Chẳng có thay đổi đột ngột nào cũng như tác động tiêu cực đáng ngại nào lên nền kinh tế Anh nếu chúng ra rời EU cả”

Thê thảm hơn, cựu thị trưởng London Boris Johnson và Michael Gove, Đại chưởng ấn (Đổng lý văn phòng) Vương quốc Anh, hai “lãnh tụ” hàng đầu của chiến dịch rời EU, đã từng nói chắc như đinh đóng cột rằng “Chẳng có thay đổi đột ngột nào cũng như tác động tiêu cực đáng ngại nào lên nền kinh tế Anh nếu chúng ra rời EU cả”. 

Vậy mà chỉ cần kết quả trưng cầu được đưa ra, tức là về pháp lý, Anh vẫn còn nằm trong EU ở thời điểm này, đồng bảng Anh mất giá so với euro 5% ngay trong ngày đầu và mất giá kỷ lục nhất trong suốt 31 năm qua còn chỉ số FTSE 100 rớt 8,7%. Người dân Anh hoảng hốt thực sự và thậm chí đã có cả trào lưu tích trữ ngoại tệ, đặc biệt là đồng euro, điều hiếm hoi xảy ra ở Vương quốc hùng mạnh này.

Nhưng bi kịch nhất phải là những lời hứa của giới chính trị gia ủng hộ Brexit về tiến trình rời EU. “Sau ngày trưng cầu, sẽ chẳng có gì thay đổi cả. Pháp lý, chúng ta vẫn thuộc EU. Chúng tôi sẽ đàm phán với những đồng minh ở châu Âu về phương thức tốt nhất cho mối quan hệ Anh – EU. Và chúng tôi sẽ làm rất thận trọng khi chúng tôi tạo ra một thay đổi nào đó”. Lời hứa này cho dân Anh có cảm giác an toàn, cảm giác tự tôn của một cường quốc có vị thế. Cảm giác ấy được đẩy lên cao trào khi cả châu Âu thuyết phục Anh ở lại. Người Anh tự hào rằng “À, thì ra là EU quá cần chúng ta”.

Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Jean-Claude Juncker (trái) và Chủ tịch nghị viện châu Âu Martin Schulz (phải)
Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Jean-Claude Juncker (trái) và
Chủ tịch nghị viện châu Âu Martin Schulz (phải)

Song, tất cả không như lời hứa ngọt ngào đó. Ngay sau khi kết quả trưng cầu được công bố, Chủ tịch nghị viện châu Âu, Martin Schulz, chủ tịch Hội đồng châu Âu, Donald Tusk, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker và thành viên Hội đồng châu Âu, thủ tướng Hà Lan Mark Rutte cùng đưa ra một tuyên bố chung rằng “Vương quốc Anh phải tiến hành rời khỏi EU càng sớm càng tốt bất chấp tiến trình này có đau đớn thế nào đi nữa”.

Cùng lúc ấy, người Pháp, những người đầu tiên đặt nền tảng cho siêu nhà nước của châu Âu với một viễn tượng chung sống hoà bình đã đưa ra quan điểm của họ, bằng một xã luận trên tờ Le Monde rằng:

“Bi kịch lớn nhất đối với phần còn lại của châu Âu là tự cho phép mình nghĩ rằng vì Brexit mà châu Âu sẽ không còn được như trước nữa. Cái gì xảy ra thì đã xảy ra, châu Âu lục địa cần chơi đẹp với người Anh. Còn các quý ngài Anh quốc, các vị đã chọn, vậy thì “out” là “out” thôi.”.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk
Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk 

Tất cả những điều đó khiến người Anh cảm nhận rằng hoá ra, EU không cần họ đến thiết tha như thế và EU sẵn sàng sống mà không có Vương quốc Anh. Mối quan hệ bây giờ là cần nhau thì hợp tác và các nước lớn như Mỹ, Canada, Đức, Pháp vẫn sẽ tiến hành các hiệp định song phương với Vương quốc Anh để mưu cầu lợi ích cho cả hai phía. Còn riêng Vương quốc Anh, cuộc chơi đã trở nên gian khó hơn khi họ tự chọn đường của mình.

Phải nói thêm rằng, người Anh kiêu ngạo và tự tin vào sức mạnh của mình cũng bởi họ có nền tảng. Họ sẽ không gục ngã khi rời EU nhưng người dân Anh sẽ mất nhiều hơn được. 

Và mới trong một cuộc điều tra chớp nhoáng gần đây thôi, một bộ phận không nhỏ người Scotland đã cho kết quả về ý kiến của mình xoay quanh chuyện tách ra khỏi Vương quốc Anh để trở thành một quốc gia độc lập. Nếu hồi 2014, cuộc trưng cầu cho thấy 45% dân Scotland muốn rời khỏi Anh thì hiện nay, chỉ số đó đã tăng 7 điểm, tức đạt 52%, một con số quá bán. 

Điều đó có thể khuyến khích một cuộc trưng cầu dân ý tại Scoland, thứ mà bà thủ hiến Nicola Sturgeon rất thích, để dẫn tới việc Scotland không còn nằm trong Liên hiệp Vương quốc Anh nữa.

Cuối cùng, người dân Anh còn lại gì? Nỗi lo sợ mơ hồ của họ đã tạo điều kiện để các chính trị gia tận dụng làm đòn bẩy cho chính mình. Boris Johnson muốn ghế chủ tịch đảng Bảo thủ của Anh cũng như ghế thủ tướng Anh của ông David Cameron. 

Bây giờ thì nỗi sợ hãi của dân Anh đã giúp vị chính trị gia ấy tới sát hơn mục đích của mình. Còn những gì người dân Anh nhận được từ Johnson thì vẫn chưa thành hình.

Bà Marine Le Pen
Bà Marine Le Pen

Và những chúc mừng cho “thắng lợi của người Anh” cũng chỉ đến từ những người cực hữu, như bà Marine Le Pen, thủ lĩnh đảng Mặt trận quốc gia Pháp, hay Donald Trump, một hiện tượng của chủ nghĩa quốc gia cực đoan. Điều đó khiến người ta hình dung viễn cảnh về một thế giới cực đoan đang hình thành, từ chính những nước văn minh như Anh, Pháp, Mỹ và lan rộng trên toàn cầu như một căn bệnh.

Lời nói gió bay, người Anh chắc đang thấm thía câu châm ngôn ấy, khi nhìn vào những gì mà các chính trị gia mới dẫn dụ họ đã làm và so sánh với những gì họ đã hứa. Và chắc họ chưa quên, biệt danh của đảng Bảo thủ Anh là Tory, trong tiếng Ireland có nghĩa là “những kẻ vô lại”.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Lỗ hổng cố hữu của hạ tầng kiểm soát không lưu Mỹ

Lỗ hổng cố hữu của hạ tầng kiểm soát không lưu Mỹ

Sự cố kỹ thuật nghiêm trọng xảy ra trong quá trình nâng cấp hệ thống viễn thông đã buộc Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) phải ban bố lệnh dừng bay toàn quốc trong nhiều giờ, làm tê liệt hoạt động đi lại và phơi bày những lỗ hổng kéo dài nhiều thập kỷ của hạ tầng kiểm soát không lưu nước này.

Từ Nvidia nhìn lại bài toán kế nhiệm tại Thung lũng Silicon

Từ Nvidia nhìn lại bài toán kế nhiệm tại Thung lũng Silicon

Từ Nvidia đến Apple, Microsoft hay Tesla, vai trò của người sáng lập luôn gắn với những bước ngoặt phát triển. Trong bối cảnh đó, việc CEO Jensen Huang rời Nvidia sau bê bối đời tư đang đặt tập đoàn trước phép thử lớn về khả năng duy trì tăng trưởng, lợi thế cạnh tranh và sự ổn định trong giai đoạn chuyển giao lãnh đạo.

Những vấn đề nào sẽ làm nóng Thượng đỉnh Mỹ - Nga – Trung?

Những vấn đề nào sẽ làm nóng Thượng đỉnh Mỹ - Nga – Trung?

Kế hoạch tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh giữa lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc bên lề Hội nghị Cấp cao APEC tại Thâm Quyến đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận quốc tế. Theo giới chuyên gia, cuộc gặp không chỉ phản ánh những tính toán chiến lược của ba cường quốc mà còn có thể tác động đến cục diện an ninh quốc tế.

Viện trợ bị cắt, người tị nạn Palestine tại Lebanon đối mặt với khủng hoảng chồng chất

Viện trợ bị cắt, người tị nạn Palestine tại Lebanon đối mặt với khủng hoảng chồng chất

Tình trạng thiếu hụt ngân sách nghiêm trọng của Cơ quan Liên hợp quốc (LHQ) cứu trợ người tị nạn Palestine (UNRWA) đang khiến các dịch vụ giáo dục, y tế và hỗ trợ xã hội tại những khu tị nạn Palestine ở Lebanon bị thu hẹp. Không chỉ đối mặt với khó khăn kinh tế và thiếu thốn các dịch vụ thiết yếu, hàng trăm nghìn người tị nạn còn phải chịu thêm sức ép từ tình trạng thất nghiệp, gia tăng tội phạm, ma túy và nguy cơ phải di dời do xung đột.

Những toan tính đằng sau “Sáng kiến Hải quân Bắc Cực”

Những toan tính đằng sau “Sáng kiến Hải quân Bắc Cực”

Việc 10 quốc gia Bắc Âu và khu vực lân cận thống nhất tăng cường hợp tác hải quân phản ánh những điều chỉnh đáng chú ý trong chính sách quốc phòng châu Âu. Sáng kiến này không chỉ hướng tới nâng cao năng lực phối hợp quân sự mà còn đặt ra những vấn đề về bảo vệ hạ tầng chiến lược, ứng dụng công nghệ và duy trì cân bằng an ninh tại Bắc Đại Tây Dương và Biển Baltic.

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Ngày 10/11, các quan chức Nga và Ukraine đã có cuộc gặp tại Abu Dhabi (Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất - UAE) trong vòng đàm phán hòa bình đầu tiên kể từ tháng 2, đánh dấu một nỗ lực mới nhằm chấm dứt chiến sự dưới sự thúc đẩy của các đặc phái viên do Tổng thống Mỹ Donald Trump tiến cử. 

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng đan xen, từ xung đột vũ trang, lạm phát gia tăng đến những bất định do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, các nhà lãnh đạo Liên hợp quốc (LHQ) và đại diện chính phủ nhiều nước nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì ưu tiên đối với vấn đề khí hậu.

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.