Chiến lược vũ khí hạt nhân bí mật - Di sản phức tạp của Tổng thống Joe Biden

Đó không còn là chuyện bí mật nữa, dù tài liệu này vẫn được đóng dấu "Tuyệt mật". Sau khi tờ The New York Times bất ngờ "phát pháo lệnh" vào ngày 20/8, tất cả các hãng truyền thông hàng đầu thế giới đều đã đua nhau lên bài về chuyện: Hồi tháng 3/2024, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã phê duyệt một kế hoạch vũ khí hạt nhân, trong đó tái định hướng chiến lược răn đe của Mỹ, nhằm tập trung đối phó với nguy cơ kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc ngày càng được mở rộng, trở thành mối đe dọa đối với Mỹ và các đồng minh tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

"Chuyện không hẳn đã là như thế!"

Ngay lập tức, theo hãng tin Reuters, phát ngôn viên Nhà Trắng Sean Savett đã phải lên tiếng "làm rõ" rằng bản kế hoạch chiến lược hạt nhân vừa được đương kim Tổng thống Mỹ phê chuẩn ấy "không phải là phản ứng đối với một quốc gia hay mối đe dọa nào", và "mặc dù được xếp loại tuyệt mật, nhưng sự tồn tại của nó hoàn toàn không phải là bí mật".

Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí (có trụ sở tại Mỹ) giải thích thêm: Họ hiểu rằng chiến lược và tình trạng vũ khí hạt nhân của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ vẫn không thay đổi so với những gì được mô tả trong bản Báo cáo về tình trạng hạt nhân năm 2022, nghĩa là không có sự  tái định hướng nào từ Nga sang Trung Quốc.

Di sản phức tạp của Tổng thống Joe Biden -0
Chính ông Joe Biden từng nói vào năm 2022: Nguy cơ "Ngày tận thế" do vũ khí hạt nhân đang ở mức cao nhất.

Ông Daryl Kimball, Giám đốc điều hành của Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí, dẫn lại phát biểu hồi tháng 6 của Pranay Vaddi - Giám đốc cấp cao Hội đồng An ninh Quốc gia về Kiểm soát Vũ khí, Giải trừ Quân bị và Không phổ biến vũ khí hạt nhân: Trong khi các nguồn tin tình báo Mỹ ước tính Trung Quốc có thể tăng quy mô kho vũ khí hạt nhân của mình từ 500 lên 1.000 đầu đạn vào năm 2030, thì hiện tại nước Nga đã có khoảng 4.000 đầu đạn hạt nhân, "và vẫn là động lực chính thúc đẩy chiến lược hạt nhân của nước Mỹ".

Theo những phát biểu đó, chiến lược của Mỹ vẫn là theo đuổi các biện pháp hạn chế vũ khí hạt nhân với Trung Quốc và Nga, nhưng nếu Trung Quốc tiếp tục triển khai quỹ đạo hiện tại, và nếu Nga vượt quá giới hạn của Hiệp ước START mới, thì tại một thời điểm nào đó trong tương lai, nước Mỹ có thể cần cân nhắc điều chỉnh quy mô và thành phần của lực lượng hạt nhân của chính mình, ông Kimball lập luận. "Tôi hiểu rằng thời điểm mà chính quyền hiện tại nghĩ rằng họ có thể muốn cân nhắc những thay đổi như vậy sẽ không xảy ra cho đến năm 2030, hoặc một thời gian sau đó", ông nói.

Những gì đang được lan truyền

Không phải ngẫu nhiên mà Nhà Trắng nỗ lực "chữa cháy" cấp tốc như vậy, bởi ngay sau khi tin tức được lan tỏa trên các mặt báo, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh đã lập tức phản ứng gay gắt khi bày tỏ rằng "Trung Quốc thực sự quan ngại về báo cáo liên quan", và "Bắc Kinh chỉ duy trì kho vũ khí hạt nhân của mình ở mức tối thiểu cần thiết cho an ninh quốc gia, hoàn toàn không ngang bằng với Washington".

Bà cũng cáo buộc: Chính nước Mỹ là "tác nhân tạo ra nguy cơ chiến lược lớn nhất thế giới về mối đe dọa hạt nhân", khi áp dụng chính sách răn đe dựa trên việc sử dụng vũ khí hạt nhân lần đầu, đồng thời công khai nâng cấp bộ ba vũ khí hạt nhân (tên lửa đạn đạo xuyên lục địa trên đất liền; tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm; và máy bay ném bom chiến lược) của mình. Trong khi đó, "Trung Quốc theo đuổi chính sách không sử dụng vũ khí hạt nhân trước, và tuân thủ chiến lược tự vệ hạt nhân". Trung Quốc đã đề xuất năm cường quốc vũ khí hạt nhân, bao gồm cả Nga, Pháp và Anh, thực hiện một thỏa thuận hoặc đưa ra tuyên bố về việc "cùng không sử dụng vũ khí hạt nhân trước".

Di sản phức tạp của Tổng thống Joe Biden -0
Kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc đang trở thành nỗi bất an đối với nước Mỹ .

Thực tế, liệu Nhà Trắng có lâm vào cảnh "tình ngay lý gian" hay không?

Thông tin về việc sửa đổi bản kế hoạch chiến lược vũ khí hạt nhân (mang tên  "Hướng dẫn Sử dụng Hạt nhân") ấy chưa từng được công bố chính thức. Tài liệu này thường được sửa đổi 4 năm một lần, và vì tính chất nhạy cảm của nó, chỉ một nhóm rất nhỏ quan chức có phận sự mới được tiếp cận. Ngay cả các thành viên Quốc hội cũng không có toàn quyền tiếp cận các hướng dẫn nêu chi tiết về phản ứng của Mỹ trong trường hợp xảy ra một cuộc tấn công hạt nhân. Theo The New York Times, không có bản sao điện tử nào của nó tồn tại, chỉ có một số bản cứng được phân phát cho các quan chức an ninh quốc gia và Lầu Năm Góc.

Không ai biết, bằng cách nào The New York Times đã tiếp cận được những thông tin này. Song, thật ra, trong thời gian gần đây, cũng đã có những quan chức cấp cao công khai đề cập tới những thay đổi trong bản kế hoạch đang gây sóng gió này. Đơn cử, hồi tháng 6, ông Pranay Vaddi nhấn mạnh: Chiến lược mới tầm quan trọng của khả năng răn đe các đối thủ của Mỹ trong cùng một thời điểm (mà cụ thể là Nga, Trung Quốc, CHDCND Triều Tiên và Iran).

Trước đây, khả năng các địch thủ của Mỹ phối hợp tạo ra các mối đe dọa hạt nhân để vượt qua sức mạnh tổng thể kho vũ khí hạt nhân mà nước Mỹ sở hữu là khá xa vời. Nhưng, các diễn biến địa chính trị trong quá khứ gần, trên quỹ đạo tái định hình trật tự thế giới đang tạo nên những thay đổi rất đáng lưu tâm. Do đó, ông tiết lộ: Washington đang xem xét mở rộng kho vũ khí của mình để chống lại khả năng tấn công của đối thủ. Điều này sẽ đánh dấu một sự thay đổi đáng kể so với thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, khi Mỹ tiến hành các nỗ lực ngoại giao nhằm giảm kho dự trữ hạt nhân toàn cầu.

Hoặc, đầu tháng 8/2024 này, ông Vipin Narang, cựu quyền trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng về chính sách không gian, hé lộ rằng Tổng thống Mỹ Joe Biden "gần đây đã ban hành Hướng dẫn sử dụng vũ khí hạt nhân bản cập nhật, nhằm ứng phó với nhiều đối thủ có vũ khí hạt nhân, mà đặc biệt là sự gia tăng đáng kể về quy mô và sự đa dạng của kho vũ khí hạt nhân mà Trung Quốc đang nắm giữ". 

 Giữa "đúng" và "sai"

Từ lập trường của người đang nắm trọng trách lãnh đạo cường quốc hàng đầu thế giới, việc lên kế hoạch sẵn sàng để chuẩn bị trước cho mọi biến cố có thể ảnh hưởng đến quyền lợi quốc gia là điều hợp lý. Ở góc nhìn ấy, bản Hướng dẫn Sử dụng Hạt nhân cập nhật này có thể xem là một lời nhắc nhở rõ ràng, về việc bất cứ ai tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Mỹ vào ngày 20/1/2025 tới đây cũng đều sẽ phải đối mặt với một bối cảnh bất ổn và khó dự liệu hơn nhiều so với trước đây. Đó sẽ là một di sản hoàn toàn không dễ tiếp nhận và xử lý.

Tuy nhiên, hơn thế, việc để rò rỉ những thông tin (đúng ra là phải được bảo vệ ở mức "Tuyệt mật" đích thực) đó lại xảy ra không hề đúng thời điểm. Như bình luận từ Newsweek, bài báo của The New York Times xuất hiện khi căng thẳng về các mối đe dọa hạt nhân tiềm tàng từ các đối thủ của Mỹ, như Trung Quốc và Nga, đang tiếp tục gia tăng (chưa kể tới các mâu thuẫn địa chính trị, cạnh tranh quyền lực hay xung đột về lợi ích kinh tế).

Chuyện chiến lược hạt nhân sửa đổi của Mỹ bị tiết lộ, vì thế, lại càng có vẻ đi ngược với lời khuyên từ giới nghiên cứu, thí dụ như chuyên gia Lyle Goldstein thuộc tổ chức nghiên cứu Defense Priorities, cựu giáo sư Học viện Hải quân Mỹ: "Washington nên tránh kích động, áp dụng chủ nghĩa thực dụng và cần phải kiềm chế đối với nhiều tình huống khó xử trong chính sách đối ngoại, đồng thời tìm kiếm các lĩnh vực hợp tác trong tương lai giữa các cường quốc, bao gồm cả việc tái tham gia kiểm soát vũ khí". Bởi, theo ông, cho tới nay, Bắc Kinh, Moscow và Bình Nhưỡng "đã hành động với mức độ kiềm chế hợp lý, trong việc chính thức hóa khả năng phối hợp quân sự và chiến lược của họ".

Vấn đề là, cách mà ông chủ Nhà Trắng đương nhiệm tiếp cận vấn đề thông qua việc ký phê duyệt bản kế hoạch cập nhật này, lại khá tương đồng với quan điểm của… cựu Tổng thống Donald Trump - người luôn nhấn mạnh những thách thức vừa được tô đậm thêm một lần nữa. Và cũng vì vậy, kể cả khía cạnh này lẫn những hệ lụy lâu dài trên bình diện ngoại giao, trong mối quan hệ với các "kình địch" đã được "điểm mặt chỉ tên", người tiếp nhiệm của Tổng thống Joe Biden hẳn cũng sẽ còn phải trải qua rất nhiều đợt lao tâm khổ tứ…

Mây Linh

Các tin khác

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Nước Mỹ 25 năm sau ngày 11/9/2001

Một phần tư thế kỷ đã trôi qua kể từ buổi sáng kinh hoàng 11/9/2001, loạt hồ sơ vừa được giải mật cho thấy những cảnh báo về Osama bin Laden và al-Qaeda đã xuất hiện từ nhiều năm trước vụ tấn công, đồng thời hé lộ những hệ lụy về sức khỏe mà người dân New York và lực lượng cứu nạn phải đối mặt trong nhiều năm về sau.

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Syria - ngọn lửa đang bùng lên từ khoảng trống

Ngày 18/8, Đặc phái viên Mỹ về Syria kiêm nhiệm Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ Tom Barrack cảnh báo: Một sự cố quân sự ngoài ý muốn nào đó hoàn toàn có thể nhanh chóng khiến tình hình khu vực vượt khỏi tầm kiểm soát. Gần 2 năm sau ngày cựu Tổng thống Syria Bashar Al Assad rời khỏi Damascus, khoảng trống quyền lực vẫn chưa thể được lấp đầy, trong khi nguy cơ về sự xuất hiện của cuộc chiến mới lại một lần nữa bùng lên.

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Châu Âu vẫn đi trên dây trong bài toán di cư

Gần một tháng sau làn sóng người di cư ồ ạt tràn từ Morocco vào vùng lãnh thổ hải ngoại Ceuta của Tây Ban Nha, châu Âu vẫn loay hoay với bài toán khó: kiểm soát biên giới mà không vượt qua những giới hạn pháp lý, nhân đạo và chính trị, dù các diễn ngôn từ Brussels có vẻ đã cứng rắn
hơn.

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Ceuta, cuộc khủng hoảng biên giới bắt đầu từ smartphone

Từ một phán quyết của tòa án bị bóp méo trên mạng xã hội, những hình ảnh được diễn giải sai lệch và tin đồn lan rộng, hàng chục nghìn người đã đổ về Ceuta trong vài giờ cuối tháng 7, tạo ra một cuộc khủng hoảng tại biên giới Tây Ban Nha - Morocco.

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Khi Trung Đông tự vẽ lại bản đồ an ninh

Trong gần nửa thế kỷ, thông qua những thỏa thuận về dầu mỏ, tài chính và hợp tác quân sự, nhiều quốc gia Trung Đông đã dựa vào "chiếc ô an ninh" của Mỹ để tập trung phát triển kinh tế. Nhưng, một thỏa thuận quân sự mới được ký vào những ngày đầu tháng 8 này đang làm thay đổi tất cả, mở ra một giai đoạn mới, khi các quốc gia trong khu vực muốn tự bảo đảm an ninh của chính mình.

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Giá trị của độc lập, tự do và những vấn đề đặt ra trong kỷ nguyên mới

Độc lập và tự do là những giá trị có ý nghĩa đặc biệt đối với sự tồn tại, phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc và mỗi con người. Không có dân tộc nào có thể phát triển bền vững nếu không có quyền tự quyết đối với vận mệnh của mình; cũng không có xã hội tiến bộ nếu con người không được sống trong môi trường hòa bình, an toàn, có quyền làm chủ và điều kiện phát triển toàn diện. Đối với Việt Nam, độc lập, tự do là những giá trị được hình thành, hun đúc và bảo vệ qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước.

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Phát huy sức mạnh văn hóa để bảo vệ an ninh Tổ quốc

Ngày 5/8/2026, Bộ Công an tổ chức Hội thảo góp ý xây dựng “Đề án Phát triển văn hóa Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới”. Đề án là sự cụ thể hóa, triển khai thiết thực việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị trong lực lượng Công an nhân dân (CAND).

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

Tăng cường bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ của Công an nhân dân trong kỷ nguyên mới

LTS: Trong kỷ nguyên mới, đặc biệt là bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, để bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, lực lượng Công an nhân dân (CAND) đứng trước yêu cầu phải phát triển theo hướng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm chủ khoa học - công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt mỗi cán bộ, chiến sĩ cần không ngừng nâng cao bản lĩnh, nhân văn và đạo đức công vụ.
Nhân kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống CAND, Chuyên đề ANTG Cuối tháng trân trọng giới thiệu bài viết của Trung tướng Trần Bá Thiều, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị CAND về vấn đề này.

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

Dẹp loạn giang hồ trên không gian mạng

“Giang hồ mạng” không phải là khái niệm pháp lý, mà là cách cộng đồng gọi những cá nhân gây dựng ảnh hưởng trên mạng xã hội bằng hình ảnh đầu gấu đầu mèo, xăm trổ ngang tàng, phát ngôn gây sốc, khoe tiền bạc, các mối quan hệ hoặc công khai chửi bới người khác bằng những lời lẽ rất vô văn hóa... Việc cơ quan điều tra khởi tố, bắt tạm giam một loạt "giang hồ mạng" như: Khánh "Sky", Hồ Văn Khoa, “Vua Quạt” Trần Đình Tiệp, vợ chồng Huấn “Hoa Hồng”, vợ chồng Phú Lê, “Tế điên" Nam Định thời gian gần đây khiến số "giang hồ mạng" khác có vẻ lo ngại sẽ tới lượt mình nên đã tìm cách thay đổi nội dung. Mạng xã hội vì thế cũng đỡ rác hẳn.

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Sóng chiến sự đổ về “Cổng nước mắt”

Giữa lúc dòng chảy thương mại từ Vùng Vịnh qua eo biển Hormuz bị bóp nghẹt bởi xung đột Mỹ-Iran, một huyết mạch hàng hải khác của thế giới đang đứng trước nguy cơ bị cuốn vào vòng xoáy chiến sự. Căng thẳng Houthi - Arab Saudi tái bùng phát, cùng những cảnh báo cứng rắn từ Tehran, đang đặt eo biển Bab el-Mandeb trước nguy cơ trở thành điểm nghẽn tiếp theo, có thể đẩy cú sốc năng lượng vượt khỏi Trung Đông, lan rộng ra nền kinh tế toàn cầu.

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Điều đọng lại ở Ankara không chỉ là NATO 3.0

Trong nhiều năm sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, câu hỏi thường trực đối với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) có lẽ vẫn luôn là: Liên minh này có còn lý do để tồn tại? Thực tế thách thức lớn nhất hiện nay với một tổ chức an ninh phòng thủ 77 tuổi đời là có thể thích nghi với một thế giới nơi cạnh tranh giữa các cường quốc trở thành trạng thái thường trực, hàng loạt cuộc khủng hoảng phủ bóng không gian an ninh châu Âu - Đại Tây Dương, và thậm chí là cả sức ép từ những tranh luận về chia sẻ gánh nặng quốc phòng hay các phát biểu gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Andy Burnham và một định hình mới cho nước Anh?

Nghị sĩ Andy Burnham chính thức được xác nhận là lãnh đạo Công đảng và trở thành Thủ tướng thứ 7 của Vương quốc Anh chỉ trong một thập niên. Với những cải cách đầy tham vọng, liệu người đàn ông đến từ Manchester này có thể tái định hình nền chính trị Anh sau một chuỗi khủng hoảng kéo dài hay không?

Vùng Vịnh lại nằm trong tầm lửa

Vùng Vịnh lại nằm trong tầm lửa

Cuộc đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran một lần nữa đẩy khu vực Vùng Vịnh vào trạng thái bất ổn kéo dài. Dù không phải là các bên trực tiếp khởi phát xung đột, nhiều quốc gia Arab lại đang hứng chịu những tổn thất về an ninh, kinh tế và chiến lược.

Di sản nặng nề của cuộc chiến Mỹ - Iran

Di sản nặng nề của cuộc chiến Mỹ - Iran

Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Iran đã khép lại 110 ngày xung đột khốc liệt. Tuy nhiên, ngừng bắn không đồng nghĩa với việc những hệ lụy của cuộc chiến kết thúc. Đằng sau tiếng súng là những thành phố tan hoang, hàng nghìn thương vong và những dư chấn kinh tế đang lan rộng vượt xa khu vực Trung Đông.

Những nút thắt phía sau Bản ghi nhớ Islamabad

Những nút thắt phía sau Bản ghi nhớ Islamabad

Tiếng súng đã lắng xuống, những siêu tàu chở dầu đầu tiên đã quay trở lại eo biển Hormuz và Trung Đông đang bước vào giai đoạn hậu chiến. Tuy nhiên, chương trình hạt nhân Iran, tình hình Lebanon và tương lai của eo biển Hormuz vẫn là những bài toán chưa tìm được lời giải cuối cùng, có thể quyết định thành bại của Bản ghi nhớ Islamabad trong thời gian tới.

Để không ai bị bỏ lại trong hành trình chuyển đổi xanh

Để không ai bị bỏ lại trong hành trình chuyển đổi xanh

Hội đồng nhân dân TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch và khuyến khích sử dụng giao thông công cộng trên địa bàn thành phố. Theo đó, thành phố hỗ trợ trực tiếp bằng tiền đối với cá nhân thuộc hộ nghèo có đăng ký “nơi cư trú” hoặc “nơi ở hiện tại” trên phần mềm quản lý VNeID thuộc địa bàn TP Hà Nội do UBND cấp xã xác nhận và chịu trách nhiệm.

Vai trò Pakistan trong việc giải quyết xung đột Iran

Vai trò Pakistan trong việc giải quyết xung đột Iran

Cuộc chiến kéo dài 3 tháng đầu năm 2026 giữa một bên là liên minh Mỹ - Israel và một bên là Cộng hòa Hồi giáo Iran đã đẩy thế giới tới bờ vực cuộc khủng hoảng năng lượng toàn diện và nguy cơ bùng nổ chiến tranh tổng lực tại Trung Đông. Giữa cơn bão lửa, sự xuất hiện của Pakistan trong vai trò kiến trúc sư trưởng cho thỏa thuận hòa bình đã đem đến cho chúng ta góc nhìn mới đầy thú vị về cách mà một quốc gia có thể góp phần xoay chuyển cục diện địa chính trị quốc tế.

Sân khấu chính trị và thể thao

Sân khấu chính trị và thể thao

Ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới World Cup 2026 đang diễn sôi động, thu hút sự quan tâm của người hâm mộ khắp thế giới. Nhưng, không chỉ là một sự kiện thể thao, giải đấu này còn trở thành sân khấu lớn mà ở đó giới thể thao và chính trị đã bắt tay giữa những mâu thuẫn và lợi ích.

Tô đậm một vị thế mới

Tô đậm một vị thế mới

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarstan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6/2026 theo lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin. Đây là chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt, đồng thời cũng đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của Nga.