256.000 tỷ đồng: Quá ít…

Ngày 3/6, tại kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XV, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) Nguyễn Văn Hùng trình bày tờ trình về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về "Phát triển Văn hóa giai đoạn 2025-2035". Trong tờ trình này, mục được quan tâm nhất chính là "Tổng các nguồn lực huy động để thực hiện chương trình phát triển văn hóa dự kiến là hơn 256.000 tỷ đồng; trong đó giai đoạn 2025-2030 là 122.250 tỷ đồng, giai đoạn 2031-2035 là 134.000 tỷ đồng". Con số ấy có thể khiến nhiều người bị choáng nhưng nếu nhìn sâu vào nó, chúng ta sẽ nhận ra là "quá ít".

1. Có một điểm mà tất cả chúng ta sẽ phải đồng thuận với nhau là kể từ sau đổi mới, trải qua  gần 40 năm, sự phát triển của đất nước là thực sự rõ rệt nhưng trong chặng đường phát triển 4 thập kỷ đó, phát triển văn hóa chưa tương xứng với phát triển kinh tế.

Nói một cách ngắn gọn, đời sống của người Việt trong nước hiện nay đã ở mức cao hơn rất nhiều so với những năm 80, 90. Cách đánh giá của người Việt hải ngoại đối với đời sống trong nước cho thấy rõ rệt nhất biến chuyển ấy. Thậm chí, đối với nhiều người nước ngoài, sống ở Việt Nam thoải mái, dễ chịu hơn so với ở bản xứ của họ rất nhiều. Nhưng, song song với phát triển kinh tế, đời sống văn hóa người Việt trong nước dường như nghèo nàn đi, cho dù có cơ hội được tiếp cận thế giới dễ dàng hơn bội phần.

256.000 tỷ đồng: Quá ít… -0
Các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc chính là đòn bẩy cho phát triển ngành công nghiệp văn hóa.

Chính vì thế, phát triển văn hóa là đòi hỏi tiên quyết và việc đầu tư cho phát triển văn hóa là tất yếu. Tờ trình Quốc hội của Bộ VH-TT&DL xoay quanh chiến lược phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035 cũng là nhiệm vụ thiết yếu mà Bộ phải làm. Với tầm nhìn 10 năm, rõ ràng đây là một chiến lược nghiêm túc và để đầu tư cho 10 năm phát triển văn hóa, thực sự 256.000 tỷ đồng là còn ít.

256.000 tỷ đồng cho 10 năm chia bình quân là 25.600 tỷ đồng/năm. Nếu chi 25.600 tỷ đồng/năm mà đảm bảo người Việt Nam trở nên văn minh hơn, tiến bộ hơn, có mặt bằng dân trí ngang bằng các quốc gia phát triển nhất thì thực tế, phải chi đến 20 năm cũng là xứng đáng chứ đừng nói 10 năm. Văn hóa phát triển, nhu cầu của con người trong xã hội cũng nâng cấp hơn, thúc đẩy các ngành công nghiệp phát triển hơn dẫn tới kinh tế phát triển hơn. Cái lợi ích chung của phát triển văn hóa thực sự rất lớn, không thể chỉ đong đo đếm theo kiểu từng đồng, từng triệu, từng tỷ.

256.000 tỷ đồng: Quá ít… -0
Video "Con cò bé bé" của Xuân Mai đã cán đích 1,5 tỷ lượt xem trên YouTube.

Xem sơ qua chiến lược phát triển văn hóa kể trên, chúng ta có thể thấy rõ mấy mục căn bản nhất là: hoàn thành 100% việc xây dựng và ban hành các bộ quy tắc ứng xử, phù hợp với đặc điểm địa phương và nguyên tắc bình đẳng giới về môi trường văn hóa; 100% đơn vị hành chính cấp tỉnh có đủ 3 loại hình thiết chế văn hóa, 80% các đơn vị hành chính cấp huyện có trung tâm văn hóa - thể thao đạt chuẩn; 100% học sinh, học viên, sinh viên trong hệ thống giáo dục quốc dân được tiếp cận, tham gia hiệu quả, thường xuyên các hoạt động giáo dục nghệ thuật, giáo dục di sản văn hóa; 100% di tích quốc gia đặc biệt và khoảng 80% di tích quốc gia được tu bổ, tôn tạo; hằng năm có từ 10-15 công trình nghiên cứu lý luận, phê bình văn hóa, nghệ thuật chất lượng được công bố; hằng năm, có ít nhất 5 sự kiện quốc tế lớn về văn hóa nghệ thuật tại nước ngoài có sự tham gia chính thức của Việt Nam; ít nhất 10 tác giả đoạt Giải thưởng Văn học ASEAN; phấn đấu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 8% vào GDP của cả nước; có mức tăng trưởng trung bình hằng năm đạt 7%...

Với ngần ấy hạng mục đề ra, rõ ràng 256.000 tỷ là quá ít. Hãy chỉ nhìn vào nội chuyện 100% di tích quốc gia đặc biệt và 80% di tích quốc gia được tu bổ, tôn tập, chúng ta đã thấy đòi hỏi số lượng vốn đầu tư khủng khiếp tới mức độ nào. Thêm vào đó, việc phổ cập giáo dục nghệ thuật, giáo dục di sản văn hóa cho 100% học sinh, sinh viên cũng sẽ ngốn không ít ngân sách. Và, tất cả những việc ấy đều là chuyện buộc phải làm nếu muốn phát triển văn hóa, nhất là ở khía cạnh đầu tư vào con người.

2. Song, cái quá ít của ngân sách đầu tư là việc có thể cảm thông được, bởi muốn đầu tư thì phải căn cứ vào điều kiện. Nếu so với GDP của Việt Nam hiện nay (khoảng 420 tỷ USD), 256.000 tỷ đồng (tương đương 11 tỷ USD) là rất lớn. Nếu như ở giai đoạn thập niên 2030, GDP đạt kỳ vọng gấp rưỡi, gấp đôi hiện tại thì 11 tỷ USD đầu tư cho phát triển văn hóa 10 năm là con số mà ngân sách quốc gia có thể chấp nhận được. Nhưng, cái quá ít khác cần phải nói tới chính là trong chiến lược phát triển văn hóa của Bộ VH-TT&DL còn quá ít chi tiết. Tất cả mục tiêu đặt ra đa số mang tính chung chung, thiếu cụ thể và chưa giải đáp rõ được văn hóa sẽ được nâng tầm như thế nào, bằng các kế hoạch cụ thể nào.

Khi đưa ra một chiến lược, một kế hoạch, càng chi tiết bao nhiêu, càng có khả năng định lượng kỹ bao nhiêu, đánh giá về hiệu quả đầu tư sẽ chính xác bấy nhiêu và tính thuyết phục cũng từ đó tỷ lệ thuận với nó. Một chiến lược dài hơi nhưng được vạch ra thành từng kế hoạch, chính sách cụ thể và có thước đo hiệu quả cụ thể thì có đầu tư vào đó mấy chục tỷ USD cũng là hợp lý. Ngược lại, nếu một chiến lược quá mang tính khái quát, với những kế hoạch chung chung, chưa có các chi tiết để định lượng mục tiêu thì đầu tư 1 triệu USD cũng là bất hợp lý. Khi ấy, con số 1 triệu USD cũng sẽ là quá lớn và ngược lại, ở ví dụ kế trên đó, con số 10 tỷ USD cũng sẽ thành quá nhỏ.

Điển hình như mục "các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 8% vào GDP của cả nước; có mức tăng trưởng trung bình hằng năm đạt 7%", chúng ta dễ nhận ra sự thiếu hợp lý của nó về mặt toán học. Nếu nhìn vào GDP hiện tại đang ở mức 420 tỷ USD và tính trên cơ sở này, nếu công nghiệp văn hóa có khả năng đóng góp 8%, tức khoảng 33,6 tỷ USD/năm vào ngân sách nhà nước, có lẽ con số 11 tỷ USD đầu tư cho phát triển văn hóa không cần phải trông cậy vào nguồn vốn ngân sách Trung ương (63%) và vốn ngân sách địa phương như tờ trình của Bộ VH-TT&DL nữa mà chính văn hóa đã đủ tự tái đầu tư cho văn hóa rồi.

256.000 tỷ đồng: Quá ít… -0
Những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam đã có nhiều bộ phim đạt doanh thu hàng trăm tỷ đồng.

Nhìn vào những con số đó có thể thông cảm vì những người làm văn hóa không phải chuyên gia kinh tế, song chính nó cũng chỉ ra cái tính đại khái của việc xây dựng một chiến lược quan trọng. Trong khi đó, ở mảng phát triển công nghiệp văn hóa, rõ ràng Bộ VH-TT&DL còn lúng túng, chưa đề ra được kế hoạch phát triển thị trường văn hóa trong khi bản thân các ngành công nghiệp âm nhạc, điện ảnh, sân khấu v.v... và v.v... đã và đang vận hành như một thị trường tuân thủ mọi nguyên tắc thị trường từ bao năm qua rồi.

Ví dụ cơ bản nhất mà chúng ta có thể thấy chính là video "Con cò bé bé" của Xuân Mai đã cán đích 1,5 tỷ lượt xem trên YouTube. 1,5 tỷ lượt xem tương đương 1,5 triệu CPM và có thể mang lại cho đơn vị đầu tư con số gần 1 triệu USD. Đó chính là điển hình của công nghiệp văn hóa. Mà "Con cò bé bé" cũng chỉ là một sản phẩm đơn lẻ mà thôi trong khi ngành công nghiệp văn hóa (bao gồm công nghiệp âm nhạc, điện ảnh, thể thao v.v... và v.v...) có hàng chục triệu sản phẩm đang được kinh doanh trên thị trường. Tại sao chiến lược phát triển văn hóa lại không khơi mở ở lĩnh vực mà Đảng và Chính phủ đã nhắc tới từ thập niên 90 rồi?

Rõ ràng, 256.000 tỷ đồng đã bắt đầu quá ít, không phải về con số đầu tư mà là quá ít về những hạng mục, chi tiết cần phải được lên kế hoạch thực hiện trong chiến lược phát triển văn hóa. Và, một khi chiến lược phát triển văn hóa còn đại khái, còn thiếu tính thiết thực, thiếu mục tiêu cụ thể cùng các thước đo cụ thể, sẽ có ít người đồng thuận với chiến lược ấy bởi đơn giản, công chúng đang nhìn thấy 256.000 tỷ đồng có thể được chi cho những thứ quá mơ hồ.

Hà Quang Minh

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...