Xiếc Việt vươn ra thế giới

Thành công này tiếp tục khẳng định bản lĩnh, sự sáng tạo và nỗ lực bền bỉ của nghệ sĩ xiếc Việt Nam trong hành trình hội nhập quốc tế.

Thử thách ở những sân chơi khắt khe nhất

Liên hoan Xiếc quốc tế Con voi Vàng là một trong những sân chơi uy tín của nghệ thuật xiếc thế giới. Năm nay, liên hoan quy tụ 75 nghệ sĩ đến từ 18 quốc gia với 24 tiết mục xuất sắc được tuyển chọn. Dự liên hoan, Liên đoàn Xiếc Việt Nam mang đến 3 tiết mục: "Duo Love", "Đu nón" và "Đế kiếm trên đu". Cả 3 tiết mục đều được xướng tên ở các hạng mục quan trọng.

Trong đó, giải Voi Bạc được trao cho tiết mục "Duo Love" do NSƯT Thanh Tuấn và NSƯT Thu Hương biểu diễn. Với kỹ thuật điêu luyện, sự phối hợp ăn ý và cảm xúc sân khấu tinh tế, tiết mục đã chinh phục ban giám khảo cũng như khán giả quốc tế.

Điểm nhấn của màn trình diễn là kỹ thuật treo tóc đầy mạo hiểm khi NSƯT Thu Hương giữ thăng bằng và nâng đỡ NSƯT Thanh Tuấn phía dưới. Động tác này đòi hỏi sức bền, sự chính xác tuyệt đối và khả năng phối hợp hoàn hảo giữa hai nghệ sĩ.

Giải Voi Đồng thuộc về tiết mục "Đu nón" của các nghệ sĩ Lô Thúy, Phạm Hướng, Hồng Thúy và Lưu Hường. Điểm độc đáo của tác phẩm nằm ở việc khai thác hình ảnh chiếc nón lá - biểu tượng văn hóa quen thuộc của Việt Nam - kết hợp với kỹ thuật xiếc đu trên cao hiện đại.

Ở phần mở đầu, các nữ nghệ sĩ xuất hiện trong những động tác múa mềm mại cùng chiếc nón lá. Nhưng, ngay sau đó, khán giả bất ngờ khi các động tác uyển chuyển chuyển sang phần biểu diễn kỹ thuật trên không với độ khó cao. Sự chuyển đổi nhịp nhàng giữa yếu tố truyền thống và ngôn ngữ xiếc hiện đại đã tạo nên dấu ấn riêng cho tiết mục.

Giải Đặc biệt được trao cho tiết mục "Đế kiếm trên đu" do NSƯT Thu Hương và nghệ sĩ Thanh Bình biểu diễn. Với độ khó và tính mạo hiểm cao, tiết mục tạo hiệu ứng thị giác mạnh mẽ, ấn tượng.

Theo NSND Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam, sân chơi xiếc châu Âu luôn có sự cạnh tranh rất khốc liệt. Tại liên hoan năm nay, nhiều tiết mục đến từ các quốc gia có truyền thống xiếc mạnh như Chile, Mông Cổ hay Nga gây ấn tượng với kỹ thuật biểu diễn cực kỳ phức tạp.

Chẳng hạn, tiết mục đu bay của Chile thực hiện tới 4 vòng nhào lộn trên không trước khi được người trụ đỡ bắt lại, trong khi tiết mục cầu bật của Mông Cổ chinh phục khán giả bằng 6 vòng nhào lộn liên tiếp. Đây đều là những kỹ thuật đỉnh cao, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Trong bối cảnh đó, việc cả 3 tiết mục của Việt Nam đều giành giải thưởng được xem là thành tích đáng tự hào.

NSƯT Thu Hương, người giành huy chương trong cả 2 tiết mục "Duo Love" và "Đế kiếm trên đu" chia sẻ rằng, dù đã tham dự nhiều cuộc thi trên thế giới nhưng khi đến đấu trường Liên hoan Xiếc quốc tế Con voi Vàng, chị và đồng nghiệp hơi "rén" khi chứng kiến kỹ thuật xiếc chuyên nghiệp và điêu luyện của họ. Đây là một trong những sân chơi khắt khe nhất, với kỹ thuật điêu luyện đến từ các “cường quốc" xiếc.

Đặc biệt, sân khấu ở châu Âu rất gần khán giả, họ ngồi sát ngay bên cạnh nghệ sĩ biểu diễn nên áp lực rất lớn. Nghệ sĩ phải chỉn chu, chính xác và điêu luyện trong từng cử chỉ. Không gian biểu diễn tại liên hoan khác hoàn toàn so với sân khấu quen thuộc trong nước.

Chẳng hạn, tiết mục "Đu nón" vốn được dàn dựng cho sân khấu rộng tại Rạp xiếc Trung ương, nhưng tại cuộc thi, diện tích và độ cao giảm khoảng hai phần ba. Điều này buộc ê-kíp phải điều chỉnh biên độ động tác, tốc độ quay và cảm giác không gian để tránh va chạm. Vì thế, theo NSƯT Thu Hương, các nghệ sĩ đã nỗ lực 200% để đạt được kết quả tốt nhất.

Cơ hội quảng bá xiếc Việt ra thế giới

Theo NSND Tống Toàn Thắng, Liên hoan Xiếc quốc tế Con voi Vàng là cầu nối cho xiếc Việt đến với các thị trường xiếc nổi tiếng thế giới. Tại đây nhiều nhà sản xuất, giám đốc các đoàn xiếc lớn từ châu Âu và Mỹ trực tiếp theo dõi các tiết mục để tìm kiếm nghệ sĩ và ký kết hợp đồng biểu diễn. Vì vậy, mỗi màn trình diễn không chỉ nhằm mục tiêu giành giải thưởng mà còn mang ý nghĩa "chào hàng" ở đẳng cấp chuyên nghiệp.

Thành công của các tiết mục Việt Nam tại liên hoan lần này đã mở ra nhiều cơ hội hợp tác quốc tế. Tiết mục "Duo Love" đã được đề nghị ký hợp đồng biểu diễn 1 năm với đoàn xiếc Roncalli (Đức) - một trong những đoàn xiếc danh tiếng của châu Âu. Trong khi đó, tiết mục "Đu nón" đã nhận được lời mời tham dự Liên hoan Xiếc quốc tế tại Astana (Kazakhstan) vào tháng 9/2026, mở ra cơ hội mới cho xiếc Việt trên các sân khấu quốc tế.

Theo NSND Tống Toàn Thắng, thành công tại liên hoan lần này cho thấy hướng đi đúng đắn của xiếc Việt trong việc kết hợp kỹ thuật xiếc hiện đại với chất liệu văn hóa truyền thống. "Những tràng pháo tay vang dội tại Girona không chỉ dành cho kỹ thuật biểu diễn điêu luyện, mà còn cho tinh thần sáng tạo và niềm tự hào dân tộc được thể hiện trên sân khấu thế giới", ông chia sẻ.

Trong các năm qua, xiếc Việt Nam đã từng bước khẳng định vị thế tại các liên hoan quốc tế. Nhiều tiết mục xiếc Việt mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc đã liên tiếp ghi dấu ấn.

Tiết mục "Đu nón" của Liên đoàn Xiếc Việt Nam đã gây ấn tượng mạnh khi đưa hình ảnh chiếc nón lá - biểu tượng văn hóa Việt Nam vào kỹ thuật xiếc đu trên cao. Sự kết hợp giữa động tác múa mềm mại và kỹ thuật biểu diễn mạo hiểm đã tạo nên nét riêng, giúp tiết mục chinh phục ban giám khảo và khán giả nước ngoài.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, để cạnh tranh với những nền xiếc mạnh trên thế giới, nghệ sĩ Việt ngoài việc chinh phục kỹ thuật khó còn cần tạo ra bản sắc riêng.

Tiết mục "Duo Love" trước đó đã giành giải Vàng tại Liên hoan Xiếc quốc tế Almaty (Kazakhstan) năm 2025 và giải Bạc tại Liên hoan Xiếc quốc tế Không biên giới (Liên bang Nga), cho thấy sức sống bền bỉ của những tiết mục được đầu tư theo hướng kết hợp kỹ thuật hiện đại với yếu tố nghệ thuật và cảm xúc sân khấu.

NSƯT Thu Hương nói: "Cơ hội đi ra thế giới của xiếc Việt rất lớn, có thể nói, lớn hơn các loại hình nghệ thuật khác. Vì thế, chúng tôi luôn muốn lồng ghép những vẻ đẹp của văn hóa Việt vào nghệ thuật xiếc. Đi ra mới thấy thế giới họ chuyên nghiệp, chỉn chu và sáng tạo vô cùng. Nếu chúng ta cứ ở mãi trong ao làng, không học hỏi, sáng tạo thì chúng ta sẽ bị lạc hậu.

Chúng tôi vẫn không ngừng học hỏi để làm chủ kỹ thuật xiếc, bởi dù chúng ta có biểu diễn đẹp, chuẩn chỉnh mà kỹ thuật xiếc chưa đạt trình độ cao thì vẫn không được đánh giá cao. Và, quan trọng nhất là chúng ta làm chủ kỹ thuật đỉnh cao của thế giới bằng những câu chuyện về văn hóa Việt - đó là cách chúng ta đưa xiếc Việt ra nước ngoài". 

NSND Tống Toàn Thắng nói, tại nhiều liên hoan quốc tế, khán giả không chỉ đánh giá cao kỹ thuật biểu diễn mà còn đặc biệt quan tâm đến "câu chuyện văn hóa" được truyền tải trong mỗi tiết mục. Vì vậy, những tác phẩm khai thác hình ảnh quen thuộc của văn hóa Việt như nón lá, âm nhạc dân gian hay mỹ thuật truyền thống thường tạo được dấu ấn rõ nét.

Đây chính là hướng đi chiến lược để xiếc Việt cạnh tranh với những cường quốc xiếc như Nga, Mông Cổ hay Trung Quốc - nơi kỹ thuật đã đạt đến đỉnh cao. Bởi, bản sắc văn hóa chính là yếu tố giúp các tiết mục xiếc Việt Nam tạo nên dấu ấn riêng trên bản đồ xiếc thế giới.