Uy linh trời tạc một tòa nên thơ

Nằm tại Tây Ninh, được mệnh danh là tỉnh“Mặt trời”, nhưng núi Bà Đen lại quanh năm mây mù bao phủ, từ chiều tối cho đến sáng hôm sau. Ở độ cao 986 mét, hiện diện một không gian tựa bồng lai tiên cảnh, hấp dẫn những người ưa mạo hiểm băng rừng, leo núi..

Vây quanh núi Bà Đen là bốn con đường, khoanh vùng diện tích, rộng hơn 24 cây số vuông. Nhìn từ xa, núi Bà Đen như hình chiếc nón khổng lồ, úp xuống mặt đất. Nằm tại Tây Ninh, được mệnh danh là tỉnh“Mặt trời”, nhưng núi Bà Đen lại quanh năm mây mù bao phủ, từ chiều tối cho đến sáng hôm sau. Ở độ cao 986 mét, hiện diện một không gian tựa bồng lai tiên cảnh, hấp dẫn những người ưa mạo hiểm băng rừng, leo núi...

Lên lễ vía bà cầu duyên

Đầu năm khách thập phương đổ về, nhất là các bạn trẻ lên Điện Bà cầu may, mong được kết tóc xe tơ với người vợ, người chồng như ý. Hàng trăm năm qua, núi Bà Đen được truyền tụng linh lắm, nhất là cầu duyên. Nam thanh nữ tú nườm nượp kéo lên núi. Họ luôn luôn nhỏ to, thì thầm nhắn nhủ nhau rằng, phải kiên trì sẽ được đền đáp, mà khi lên núi cấm có kêu mệt.

Chốn linh thiêng ai kêu một tiếng, “Bà” nghe thấy là không còn linh nghiệm nữa. Lên đền là phải vui cười tươi sắc. Mệt mấy cũng phải nở nụ cười. Nhất là trong năm, không được làm điều ác, kỵ nói điều gở, “Bà” mới ban phúc.

“Bà” đã dạy lấy cái đức làm căn cốt thì cái phúc sẽ đến. Đó là một tâm thế thanh tao, mọi người phải nhận biết về mình, mỗi khi lên núi Bà Đen. Chính vì thế, xưa các cụ nhà ta nhắn lại rằng: “Tây Ninh danh thắng núi Bà/ Uy linh trời tạc một tòa nên thơ”.

Núi Bà kể, cuộc đời lắm nỗi truân chuyên, phước phận đến với con người không dễ dàng. Như cuộc đời “Bà” vậy…Chuyện rằng, nàng Lý Thị Thiên Hương, sắc nước hương trời đem lòng yêu chàng Lê Sĩ Triệt, tài đức vẹn toàn. Hai người đính hôn. Sau đó chàng phải tòng quân lên đường đánh giặc.

Ở nhà, Lý Thị Thiên Hương một dạ, đợi chồng. Nàng chăm chỉ lên chùa dâng hương cầu mong cho chồng chiến thắng trở về. Một lần nàng bị kẻ xấu bắt toan giở trò hãm hiếp, nên đã nhảy xuống núi tự vẫn, một lòng giữ gìn trinh tiết. Thời gian trôi qua. Nàng hiện về báo mộng cho trụ trì chùa biết mọi chuyện. Thân hình nàng đen đúa, trong tâm trạng oan ức, đắng cay.

Đi lễ chùa núi Bà Đen, Tây Ninh.
Đi lễ chùa núi Bà Đen, Tây Ninh.

Nhà sư thương xót đưa thi thể nàng về chùa an táng. Người đời tỏ lòng tôn kính tấm lòng thủ tiết thờ chồng của người con gái xinh đẹp, bèn xây một ngôi đền dưới chân núi thờ nàng. Núi được đặt tên Bà Đen từ đó. Sau này Điện Bà được xây trên lưng núi, ở độ cao chừng gần 400 mét, bên cạnh chùa Linh Sơn Tiên Thạch Tự (còn gọi là chùa Thượng).

Đường lên đền, xưa không mấy dễ dàng, phải vượt qua con đường dốc cao, lổn nhổn đất đá và cây cối um tùm. Vậy mà các đôi trai gái hàng năm vẫn vượt dốc đá, hiểm nguy lên cầu “Bà” xe duyên. Nhiều đôi nên vợ nên chồng khi lên lễ. Rồi những đôi uyên ương gặp trắc trở, đều được “Bà” phù hộ mà duyên hồng, phúc thắm. Không ít những đôi vợ chồng, đã đầu bạc răng long, vẫn lên cầu phúc cho con cháu. Bởi chính họ nhận phúc lớn cả đời, được “Bà” ban cho, căn số trăm năm. Từ Chùa Bà, đường lên đỉnh núi, cao chót vót chạm trời. Nhiều đôi trai gái sau khi lễ còn theo hồn “Bà” dẫn lên đỉnh núi, để chiêm nghiệm cuộc sống, hòa mình với mây gió. Họ mới hay đây là duyên trời đã xe. Thánh mẫu Bà Đen đang ngồi trong không trung, kết nối tình yêu hai trái tim bạn trẻ, sống chết bên nhau trọn đời. Chính vì thế lễ hội đầu năm ở Núi Bà được ví là lễ hội tình yêu, kéo dài suốt tháng Giêng hàng năm.

Vượt núi Dũng Sĩ

Núi Bà Đen còn là chứng tích, mà những người con anh hùng của đất Tây Ninh đã hy sinh trong cuộc chiến đấu chống giặc Mỹ. Bên cạnh chùa Hang có bia tưởng niệm Liên đội 7 và Tiểu đoàn trinh sát 47, đã khắc ghi: “Nơi đây 181 cán bộ, chiến sĩ trinh sát thuộc phòng Quân báo, Bộ Tham mưu Miền (B2), đơn vị Anh hùng Lực lượng Võ trang Nhân dân đã anh dũng hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước”.

Chùa Bà cũng là nơi khởi phát những cuộc trường kỳ mai phục của Liên đội 7 trinh sát, thuộc phòng Quân báo Miền. Bởi Núi Bà an ngữ trên trục đường đi lên căn cứ Trung ương Cục miền Nam và Sở chỉ huy Bộ Tư lệnh Miền, nằm sát biên giới Campuchia. Mỗi khi quân đội Mỹ tiến đánh vào căn cứ đều phải đi qua đường này.

Giặc đã chiếm cứ đỉnh núi để khống chế và chỉ huy tác chiến. Đơn vị trinh sát của ta chiếm phần giữa núi, chừng ở độ cao 600 mét để thu nạp thông tin, qua vô tuyến điện và kính viễn vọng theo dõi âm mưu, hành động của giặc, mỗi khi cất quân đánh vào trụ sở Trung ương Cục miền Nam.

Đây là cuộc chiến đấu rất kỳ lạ. Đẫm chất bi hùng. Bởi lẽ quân ta ở lưng chừng núi. Kẻ địch thì chiếm lĩnh đỉnh cao nhất và chân núi. Chúng đã phá chùa đền miếu dồn các sư, ni xuống chân núi, dồn vào khu dân cư. Giữa núi là những hang động, được tạo nên bởi các tảng đá chênh vênh, hết sức bất ngờ.

Nhiều âm mưu của chúng đã bị ta phát hiện và báo tin vào trụ sở chỉ huy. Hầu hết các cuộc hành quân lớn, đánh tập kích vào Trung ương Cục miền Nam đều bị thất bại. Lực lượng giặc bao vây ở dưới, hàng chục lần lên núi, định tiêu diệt hay bắt sống đội trinh sát. Nào dội bom, thả khí ngạt. Hoặc hai bên còn đánh giáp lá cà. Nhưng cuối cùng quân đội ngụy cũng phải tháo lui, bỏ xác dọc đường. Liên đội 7 cùng với chiến sĩ tiểu đoàn Trinh sát 47 đã trụ vững trên núi Bà Đen suốt 13 năm gian khó.

Thậm chí, họ còn tấn công chiếm được đỉnh núi, đánh bật giặc ra khỏi đồn trú. Sau đó các chiến sĩ phối hợp các đơn vị đánh xuống đồng bằng, giải phóng hoàn toàn núi Bà Đen, vào ngày 7-1-1975. Đó là cuộc chiến đấu cuối cùng, đầy quyết liệt, biết bao sóng gió, liên tục 30 ngày đêm, góp phần cho chiến dịch tổng tiến công giải phóng miền Nam (30-4-1975). Chính vì thế mọi người còn gọi núi Bà Đen là núi Dũng Sĩ. Đây là chứng cứ sống động về những chiến công của những dũng sĩ trên núi Bà Đen.

Giờ đây, đường lên núi càng thêm hấp dẫn, bởi những hang động kỳ thú. Các phượt thủ thường leo núi bằng hai con đường gian nan nhất, “Đường đá trắng” và cung lộ “Ma Thiên Lãnh”. Ai cũng muốn khám phá con đường gian khó nhất, còn vương những dấu vết đạn bom. Đồng thời, họ sẽ hình dung ra những trận đánh của lực lượng quân đội ta, qua các hang động chênh vênh trên cao.

Đường lên mỗi lúc một dựng đứng. Đặc biệt có đường dốc đá kéo dài 700 mét là sự thách thức cho các bạn trẻ. Bên dốc là vực sâu, những tảng đá vượt ra khỏi ngọn núi như một kỳ quan không tưởng. Có những phiến đá chồng xếp tạo nên hàng động hay mái nhà như trong chuyện cổ tích. Đây cũng là nơi các dũng sĩ quân đội ta sống và chiến đấu ròng rã hơn mười năm. Họ đã phải săn thằn lằn núi để làm thực phẩm. Cuộc chiến đầy cam go qua những phiến đá. Mỗi bước chân các bạn trẻ đều thấm đẫm những ký ức huyền diệu nhất của chiến trường núi Bà Đen.

 Hiện có tới 6 con đường lên đỉnh núi. Rẻo cao nào cũng đều ẩn chứa nhiều thử thách không nhỏ, với các bạn trẻ, cùng những người ưa mạo hiểm. Đá chồng đá, dốc nối dốc. Có leo núi mới hiểu vì sao có câu “thở ra đằng tai”. Mệt bã người, nhưng không được dừng bước, không gục ngã, khi ấy mới chinh phục được đỉnh Bà Đen.

Cuồn cuộn sóng mây

Còn một điều lý thú đối với các bạn trẻ khi lên núi đón bình minh và cánh đồng mây bồng bềnh trên cao. Nhất là đối với các nhà nhiếp ảnh có thú săn mây tạo hình cho tác phẩm của mình. Ngoài cái đẹp hùng vĩ và cảnh hang động kỳ quái, Núi Bà còn quyến rũ mọi người ở những áng mây bay.

Xưa nhiều thi nhân đã từng lên đây tức cảnh làm thơ vịnh núi Bà Đen. Ai nấy đều ngạc nhiên, ngắm vẻ đẹp nên thơ mây trời sương khói, khi hoàng hôn, hay bình minh bừng sáng. Sương Nguyệt Anh, con gái của cụ Đồ Chiểu đến đây đã từng viết: “Tuyết đượm nhành tiên in sắc trắng/ Sương pha bóng nguyệt ánh mầu ngân/ Mây lành, gió tạnh nương hơi chánh/ Vóc ngọc, mình băng bật khói trần…”.

Cảnh sắc Núi Bà quyến rũ nhất, khi mây vờn cuộn sóng, trên đỉnh núi. Có những nhiếp ảnh gia đã không ít lần lên núi ngủ đêm, chờ đến sáng để chụp ảnh mây, với cảm xúc dâng trào. Trầm mình trong mơ, với câu chuyện cổ tích, những cô tiên giáng trần say mê ca múa. Mây mỗi lúc một khác, tầng tầng lớp lớp, trập trùng hút tầm mắt. Ngỡ như thoát trần, cùng gió rú gào trên đỉnh núi, mộng mị trên những áng mây, bồng bềnh trôi. Một không gian lãng mạn đầy bí ẩn: “Bao la mây núi như trời biển/ Cất cánh bay trong cõi mộng thần tiên”.

Vương Tâm

Các tin khác

Phim "Mưa đỏ" ghi dấu ấn của điện ảnh Việt ở đề tài chiến tranh cách mạng.

Khát vọng trở thành ngành công nghiệp văn hóa

40 năm đổi mới - một chặng đường đánh dấu nhiều cột mốc của điện ảnh Việt Nam từ một nền điện ảnh bao cấp sang cơ chế thị trường. Tại hội thảo "Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm đổi mới", tổ chức trong khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á - Đà Nẵng (DANAFF) Tiến sĩ Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam - Giám đốc DANAFF nhận định: "40 năm trước, Đổi mới không chỉ mở ra một giai đoạn phát triển mới về kinh tế - xã hội, mà còn mở ra những không gian sáng tạo mới cho văn học, nghệ thuật. Tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, phản ánh đúng sự thật đã trở thành động lực quan trọng để văn nghệ sĩ khám phá sâu hơn đời sống con người, những chuyển động của xã hội và những khát vọng của dân tộc trong thời kỳ mới".

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Bộ phim truyền hình "Tận hiến" (Điện ảnh CAND sản xuất) vừa khép lại hành trình phát sóng nhưng dư âm mà bộ phim mang lại vẫn tiếp tục lắng đọng trong lòng khán giả. Giữa dòng chảy của điện ảnh chính luận, "Tận hiến" tạo dấu ấn không chỉ bởi câu chuyện về những chiến sĩ tình báo CAND hoạt động và sẵn sàng hy sinh trong thầm lặng mà còn ở cách làm phim giàu tâm huyết và khát vọng.

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Có một số bạn yêu thơ hỏi tôi về việc: "Các nhà thơ trẻ hiện nay quan tâm đến hình tượng thơ trong sáng tác như thế nào?". Theo tôi, việc xây dựng hình tượng thơ có vai trò đặc biệt quan trọng trong sáng tác thơ ca của những người viết, bởi hình tượng thơ chính là nơi nhà thơ gửi gắm tư tưởng, cảm xúc, cách nhìn về con người và cuộc đời.

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Nằm trong các hoạt động kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026), Hội sách Thiếu nhi Thành phố Hồ Chí Minh lần 6 - năm 2026 với chủ đề: “Em vui đọc sách, học bao điều hay” vừa được khai mạc với nhiều hoạt động phong phú, sáng tạo dành cho thiếu nhi, phụ huynh, giáo viên và cộng đồng.

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Truyện tranh là một thị trường đang bị bỏ ngỏ ở Việt Nam. Điều chúng ta thiếu không phải là những tác giả tài năng mà là một hệ sinh thái đủ mạnh để nuôi dưỡng, bảo vệ và phát triển các giá trị sáng tạo. Những vấn đề này được đặt ra trong tọa đàm "Kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh cho người Việt" diễn ra mới đây tại Hà Nội.

“Màu dân tộc” trong dòng chảy đương đại

“Màu dân tộc” trong dòng chảy đương đại

Gần đây, nhiều hoạt động lan tỏa và tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, di sản mang đậm sắc màu dân tộc như vẻ đẹp của tranh Đông Hồ đã thu hút sự quan tâm của giới trẻ...

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Vừa lên sóng những tập đầu tiên, bộ phim truyền hình “Lửa trắng” đã thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả. Từ việc khai thác cuộc đấu tranh chống tội phạm ma túy trong thời đại số, bộ phim khắc họa chân dung người chiến sĩ CAND với sự dũng cảm, bản lĩnh và trí tuệ cùng những thông điệp nhân văn sâu sắc.

Hoạt hình Việt ra thế giới

Hoạt hình Việt ra thế giới

Lần đầu tiên, một bộ phim hoạt hình dài của Việt Nam "Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu" được mời tham dự Annecy International Animation Film Festival - liên hoan phim hoạt hình lớn nhất hành tinh. Theo đạo diễn Trịnh Lâm Tùng, đây là cơ hội để những người làm hoạt hình Việt Nam được cất lên tiếng nói của mình, được giới thiệu những giá trị văn hóa mà chúng ta đã gìn giữ qua biết bao thế hệ.

Bước tiến của Điện ảnh Việt tại DANAFF

Bước tiến của Điện ảnh Việt tại DANAFF

Đà Nẵng sẽ trở thành tâm điểm của điện ảnh khu vực khi đăng cai "Liên hoan phim châu Á - Đà Nẵng" (DANAFF) lần thứ IV (diễn ra từ ngày 28/6 đến ngày 4/7). Với chủ đề “Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới”, DANAFF năm nay được tổ chức quy mô hơn, nhiều hoạt động chuyên sâu hơn và định hướng rõ nét trong việc thúc đẩy công nghiệp điện ảnh Việt Nam hội nhập quốc tế.

Một số tác phẩm của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái đã được sử dụng trong nhiều sản phẩm âm nhạc.

Bản quyền tác phẩm hội họa trong sáng tạo đương đại

Mới đây, việc ê-kíp sản xuất MV của ca sĩ Sơn Tùng M-TP sử dụng hình ảnh tác phẩm “Tàn Chỉ” của họa sĩ Lệ Giang không xin phép, cũng như nhiều sản phẩm nghệ thuật, quảng cáo, điện ảnh từng khai thác tranh của các họa sĩ đã đặt ra câu hỏi: Sử dụng tác phẩm hội họa trong sáng tạo nghệ thuật như thế nào, đâu là ranh giới giữa cảm hứng sáng tạo và hành vi xâm phạm bản quyền?

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

"Sân nhà" đã không còn là lợi thế khi một loạt phim Việt phải sớm rút khỏi phòng vé vì doanh thu thấp. Tự "nâng chuẩn" chất lượng có lẽ là con đường duy nhất nếu phim Việt muốn giữ chân khán giả trong cuộc đua khốc liệt này.

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 70 năm của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam mà còn là lời tri ân dành cho các thế hệ thầy cô giáo, học sinh, người làm sách và những người đã góp phần vun đắp tri thức cho đất nước.

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Trong một thế giới mà trẻ em đang bị các thiết bị điện tử chi phối mạnh mẽ như hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em có thói quen đọc sách, có cơ hội lớn lên cùng trang sách trong những mùa hè không chỉ là nỗ lực của phụ huynh mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng...

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh tự bạch: "Suốt một Đời Thơ xin tự nguyện làm một phu trầm để bóc dần vỏ bọc thời gian/ giữa đời ngậm ngải tìm trầm... Nghĩa Nhân". Đây có thể xem là tuyên ngôn tinh thần cho toàn bộ hành trình thơ của Vân Anh.