Tương lai nào cho vòng xoáy căng thẳng Mỹ - Iran?

Những kỳ vọng về một cuộc gặp có thể tạo nên bước đột phá giữa Mỹ và Iran đã tan thành bọt biển, sau khi hai nhà lãnh đạo có màn tranh cãi không khoan nhượng tại kỳ họp cấp cao thường niên Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) diễn ra vào ngày 25-9 (giờ địa phương).

Tiếp tục đối đầu gay gắt

Cùng có mặt tại Đại hội đồng LHQ hôm 25-9, nhưng Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Hassan Rouhani từ chối gặp mặt nhau. Thậm chí, thông qua bài phát biểu của mình, cả hai nhà lãnh đạo đã có những chỉ trích nặng nề nhằm đến người còn lại. Tổng thống Mỹ cho rằng chính Iran đã “gieo rắc sự hỗn loạn khắp khu vực. "Những nước láng giềng của Iran đã chịu ảnh hưởng nặng nề về chính sách mở rộng thô bạo của quốc gia này". Từ đó, Tổng thống Trump kêu gọi các quốc gia "phải cô lập chính quyền Iran".

Cần lưu ý rằng, kể từ sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân quốc tế mà Iran và Nhóm P5+1 đã ký kết, được biết đến với tên gọi Kế hoạch hành động chung toàn diện JCPOA vào tháng 5 vừa qua, quan hệ giữa Mỹ và Iran lại rơi vào một vòng xoáy khủng hoảng mới, nhất là khi Washington hồi tháng 8 tuyên bố tái áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Iran.

Trong bài phát biểu của mình, Tổng thống Mỹ cũng khẳng định Iran sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn hơn về kinh tế khi vòng trừng phạt thứ 2 của Mỹ nhằm vào ngành năng lượng của Tehran có hiệu lực ngày 5-11 tới.

Đáp lại, Tổng thống Iran Hassan Rouhani chỉ trích quyết định áp thêm các lệnh trừng phạt lên Iran của Tổng thống Trump là một hình thức của "khủng bố kinh tế", đồng thời cáo buộc chính quyền Mỹ đang nỗ lực lật đổ chính phủ của ông. Dù không trực tiếp chỉ đích danh Tổng thống Trump, nhưng Tổng thống Iran đã tuyên bố rằng, một số nhà lãnh đạo thế giới đang hủy hoại an ninh thế giới bằng "sự thiếu thận trọng và không tuân thủ các giá trị và thể chế quốc tế". Tìm kiếm giải pháp ứng phó.

Trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran đang trở nên gay gắt, Cao ủy Liên minh châu Âu (EU) phụ trách chính sách đối ngoại Federica Mogherini cùng ngày thông báo các nước thành viên của khối sẽ thiết lập một cơ chế thanh toán để cho phép các công ty dầu lửa tiếp tục làm ăn với Iran và tránh được các lệnh trừng phạt của Mỹ, CNBC đưa tin. Tuyên bố giữa EU và Iran, được đưa ra bên lề khóa họp của Đại hội đồng LHQ, khẳng định cơ chế thanh toán mới sẽ tạo điều kiện dễ dàng trong các hoạt động xuất, nhập khẩu dầu của Iran, đồng thời hỗ trợ và đảm bảo các công ty được tiếp tục làm ăn hợp pháp với Iran.

Những diễn biến căng thẳng giữa hai nhà lãnh đạo tại kỳ họp của Đại hội đồng LHQ dấy lên lo ngại về tương lai mối quan hệ giữa 2 quốc gia. Ảnh: Iran Observer.
Những diễn biến căng thẳng giữa hai nhà lãnh đạo tại kỳ họp của Đại hội đồng LHQ dấy lên lo ngại về tương lai mối quan hệ giữa 2 quốc gia. Ảnh: Iran Observer.

Thông báo của bà Mogherini được công bố chỉ một ngày sau khi các bên còn lại tham gia thỏa thuận JCPOA (gồm Anh, Trung Quốc, Pháp, Đức, Nga) đạt nhất trí tiếp tục nỗ lực thành lập một cơ chế đặc biệt để duy trì thương mại với Iran. Theo đó, EU cùng Nga, Trung Quốc và Iran nhấn mạnh quyết tâm "bảo vệ quyền tự do của các công ty của mình trong việc theo đuổi hoạt động kinh doanh hợp pháp với Iran".

Thế nhưng thực tế là, bất chấp các nỗ lực của EU nhằm bảo vệ các công ty làm ăn với Iran, một số tập đoàn lớn như tập đoàn năng lượng Total, hãng xe Peugeot của Pháp, Công ty Siemens, Daimler của Đức đã dừng hoạt động ở Iran do lo ngại phải hứng chịu đòn trừng phạt của Mỹ. Trong bối cảnh đó, Sputnik đưa tin, ngày 25-9, Đại diện đặc biệt của Mỹ về vấn đề Iran, ông Brian Hook cho biết Washington đang phối hợp chặt chẽ với các đối tác châu Âu trong bối cảnh Mỹ chuẩn bị tái áp đặt các lệnh trừng phạt nhằm vào Iran.

Phát biểu với báo giới, ông Hook nhấn mạnh: "Chúng tôi đang hợp tác rất chặt chẽ với các đối tác châu Âu", đồng thời khẳng định Washington không quan tâm đến việc theo đuổi một cơ chế nào khác.

Có hay không cơ hội đàm phán?

Tổng thống Iran Hassan Rouhani ngày 25-9 tuyên bố, bất kỳ cuộc đàm phán nào trong tương lai với Mỹ nên dựa vào khuôn khổ của thỏa thuận hạt nhân quốc tế JCPOA và Nghị quyết số 2231 của Hội đồng Bảo an LHQ, Truyền thông nhà nước Iran đưa tin. Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng khẳng định ông sẽ không gặp đại diện tới từ Iran cho đến khi Tehran thay đổi giọng điệu của mình.

Theo các nhà phân tích, sự đối đầu trực diện đầy gay gắt ngay tại một diễn đàn quốc tế giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Iran  đang làm rõ nét hơn lập trường cứng rắn và những bất đồng khó có thể đàm phán giữa hai bên, ít nhất là trong tương lai gần. Mặc dù vậy, giới quan sát cho rằng, việc đối thoại nếu được thực hiện sẽ giải tỏa bớt bầu không khí căng thẳng và kiềm chế bất đồng leo thang giữa hai quốc gia, đồng thời hạn chế ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng dầu toàn cầu cũng như nền kinh tế thế giới.

An Nhiên

Các tin khác

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.