Tương lai nào cho vòng xoáy căng thẳng Mỹ - Iran?

Những kỳ vọng về một cuộc gặp có thể tạo nên bước đột phá giữa Mỹ và Iran đã tan thành bọt biển, sau khi hai nhà lãnh đạo có màn tranh cãi không khoan nhượng tại kỳ họp cấp cao thường niên Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) diễn ra vào ngày 25-9 (giờ địa phương).

Tiếp tục đối đầu gay gắt

Cùng có mặt tại Đại hội đồng LHQ hôm 25-9, nhưng Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Hassan Rouhani từ chối gặp mặt nhau. Thậm chí, thông qua bài phát biểu của mình, cả hai nhà lãnh đạo đã có những chỉ trích nặng nề nhằm đến người còn lại. Tổng thống Mỹ cho rằng chính Iran đã “gieo rắc sự hỗn loạn khắp khu vực. "Những nước láng giềng của Iran đã chịu ảnh hưởng nặng nề về chính sách mở rộng thô bạo của quốc gia này". Từ đó, Tổng thống Trump kêu gọi các quốc gia "phải cô lập chính quyền Iran".

Cần lưu ý rằng, kể từ sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân quốc tế mà Iran và Nhóm P5+1 đã ký kết, được biết đến với tên gọi Kế hoạch hành động chung toàn diện JCPOA vào tháng 5 vừa qua, quan hệ giữa Mỹ và Iran lại rơi vào một vòng xoáy khủng hoảng mới, nhất là khi Washington hồi tháng 8 tuyên bố tái áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Iran.

Trong bài phát biểu của mình, Tổng thống Mỹ cũng khẳng định Iran sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn hơn về kinh tế khi vòng trừng phạt thứ 2 của Mỹ nhằm vào ngành năng lượng của Tehran có hiệu lực ngày 5-11 tới.

Đáp lại, Tổng thống Iran Hassan Rouhani chỉ trích quyết định áp thêm các lệnh trừng phạt lên Iran của Tổng thống Trump là một hình thức của "khủng bố kinh tế", đồng thời cáo buộc chính quyền Mỹ đang nỗ lực lật đổ chính phủ của ông. Dù không trực tiếp chỉ đích danh Tổng thống Trump, nhưng Tổng thống Iran đã tuyên bố rằng, một số nhà lãnh đạo thế giới đang hủy hoại an ninh thế giới bằng "sự thiếu thận trọng và không tuân thủ các giá trị và thể chế quốc tế". Tìm kiếm giải pháp ứng phó.

Trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran đang trở nên gay gắt, Cao ủy Liên minh châu Âu (EU) phụ trách chính sách đối ngoại Federica Mogherini cùng ngày thông báo các nước thành viên của khối sẽ thiết lập một cơ chế thanh toán để cho phép các công ty dầu lửa tiếp tục làm ăn với Iran và tránh được các lệnh trừng phạt của Mỹ, CNBC đưa tin. Tuyên bố giữa EU và Iran, được đưa ra bên lề khóa họp của Đại hội đồng LHQ, khẳng định cơ chế thanh toán mới sẽ tạo điều kiện dễ dàng trong các hoạt động xuất, nhập khẩu dầu của Iran, đồng thời hỗ trợ và đảm bảo các công ty được tiếp tục làm ăn hợp pháp với Iran.

Những diễn biến căng thẳng giữa hai nhà lãnh đạo tại kỳ họp của Đại hội đồng LHQ dấy lên lo ngại về tương lai mối quan hệ giữa 2 quốc gia. Ảnh: Iran Observer.
Những diễn biến căng thẳng giữa hai nhà lãnh đạo tại kỳ họp của Đại hội đồng LHQ dấy lên lo ngại về tương lai mối quan hệ giữa 2 quốc gia. Ảnh: Iran Observer.

Thông báo của bà Mogherini được công bố chỉ một ngày sau khi các bên còn lại tham gia thỏa thuận JCPOA (gồm Anh, Trung Quốc, Pháp, Đức, Nga) đạt nhất trí tiếp tục nỗ lực thành lập một cơ chế đặc biệt để duy trì thương mại với Iran. Theo đó, EU cùng Nga, Trung Quốc và Iran nhấn mạnh quyết tâm "bảo vệ quyền tự do của các công ty của mình trong việc theo đuổi hoạt động kinh doanh hợp pháp với Iran".

Thế nhưng thực tế là, bất chấp các nỗ lực của EU nhằm bảo vệ các công ty làm ăn với Iran, một số tập đoàn lớn như tập đoàn năng lượng Total, hãng xe Peugeot của Pháp, Công ty Siemens, Daimler của Đức đã dừng hoạt động ở Iran do lo ngại phải hứng chịu đòn trừng phạt của Mỹ. Trong bối cảnh đó, Sputnik đưa tin, ngày 25-9, Đại diện đặc biệt của Mỹ về vấn đề Iran, ông Brian Hook cho biết Washington đang phối hợp chặt chẽ với các đối tác châu Âu trong bối cảnh Mỹ chuẩn bị tái áp đặt các lệnh trừng phạt nhằm vào Iran.

Phát biểu với báo giới, ông Hook nhấn mạnh: "Chúng tôi đang hợp tác rất chặt chẽ với các đối tác châu Âu", đồng thời khẳng định Washington không quan tâm đến việc theo đuổi một cơ chế nào khác.

Có hay không cơ hội đàm phán?

Tổng thống Iran Hassan Rouhani ngày 25-9 tuyên bố, bất kỳ cuộc đàm phán nào trong tương lai với Mỹ nên dựa vào khuôn khổ của thỏa thuận hạt nhân quốc tế JCPOA và Nghị quyết số 2231 của Hội đồng Bảo an LHQ, Truyền thông nhà nước Iran đưa tin. Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng khẳng định ông sẽ không gặp đại diện tới từ Iran cho đến khi Tehran thay đổi giọng điệu của mình.

Theo các nhà phân tích, sự đối đầu trực diện đầy gay gắt ngay tại một diễn đàn quốc tế giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Iran  đang làm rõ nét hơn lập trường cứng rắn và những bất đồng khó có thể đàm phán giữa hai bên, ít nhất là trong tương lai gần. Mặc dù vậy, giới quan sát cho rằng, việc đối thoại nếu được thực hiện sẽ giải tỏa bớt bầu không khí căng thẳng và kiềm chế bất đồng leo thang giữa hai quốc gia, đồng thời hạn chế ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng dầu toàn cầu cũng như nền kinh tế thế giới.

An Nhiên

Các tin khác

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran đang lan rộng từ các mục tiêu quân sự sang hạ tầng dân sự và năng lượng, làm gia tăng nguy cơ đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng an ninh, nhân đạo và kinh tế, bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.