Từ cơn giông biển

Tôi cười vui: “Ở rừng mà viết về biển mới thú chứ. Như tôi đấy, ở phố lại nhớ về rừng”. Nhà văn Xuân Hùng cũng cười vui: “Vâng. Vở kịch ngắn này được đón nhận và được nhiều đơn vị nghệ thuật dàn dựng”. Được biết, thành công của vở kịch đầu tay này đã đem lại cho Nguyễn Văn Hùng giải Nhất “Cuộc thi sáng tác kịch ngắn về đề tài biển, đảo Việt Nam năm 2011” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức.

Nhà văn Xuân Hùng tên thật là Nguyễn Văn Hùng, tuổi con gà, anh sinh năm 1981, quê ở vùng ven biển, phường Hải Châu, thị xã Nghi Sơn (cũ), tỉnh Thanh Hóa nay là phường Ngọc Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Năm 21 tuổi Nguyễn Văn Hùng nhập ngũ, anh lính binh nhì tên Hùng được huấn luyện ở Trung đoàn 66 (Đoàn Plei Me). Xong 3 tháng huấn luyện tân binh thì được đi đào tạo lớp tiểu đội trưởng, rồi sau đó về công tác tại Trung đoàn 28, Sư đoàn 10, Quân đoàn 3. Rồi tại đây, cứ “tằng tằng” từ một tiểu đội trưởng chỉ huy 12 chiến sĩ bộ binh, dần dà “tiến bộ”, được cấp trên tạo điều kiện từng bước lên đến trung đội phó rồi trung đội trưởng.

Những tưởng bận bịu với công việc chỉ huy thì Nguyễn Văn Hùng chẳng có thời gian đâu mà “mơ mộng”. Vậy mà không, những lúc rảnh lại thấy B trưởng Hùng cặm cụi đọc sách, rồi cặm cụi viết văn, làm thơ, vẽ báo tường. Có lẽ, cái “tài lẻ” ấy đã nhanh chóng được cấp trên phát hiện nên Nguyễn Văn Hùng được điều về tiểu Ban Tuyên huấn Trung đoàn.

Năm 2007, Nguyễn Văn Hùng được cấp trên quan tâm, tạo điều kiện cử đi thi vào Lớp Viết văn (Khóa 1) do Trường Đại học Văn hóa - Nghệ thuật Quân đội tổ chức. Lớp ấy không có nhiều học viên (chỉ có 11 quân nhân và 5 em là người dân tộc thiểu số được các tỉnh gửi đào tạo), bởi là lớp đặc thù nhưng chủ yếu là những người lính say mê văn học và đều đã làm văn viết thơ được tuyển chọn từ các đơn vị trong toàn quân.

Một lớp học mà sau này có những sinh viên trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt Nam như: Trần Đức Tĩnh; Phùng Hải Yên (Hải Yến hiện là Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ Lai Châu, Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Lai Châu) và dĩ nhiên là có Nguyễn Văn Hùng với bút danh Xuân Hùng. Lớp học còn “cung cấp” cho Quân đội nhiều nhà báo như: Trần Văn Rô, Ngô Tiến Mạnh, Hồng Bỉnh Hiếu, Trần Mạnh Hà, Nguyễn Văn Hạnh...

Còn nhớ, năm 2016, tôi được NXB Quân đội nhân dân mời tham dự trại sáng tác tại Đại Lải. Ở đó tôi đã “làm lính của trại trưởng” Hùng. Thú thực, vì là lần đầu tham dự trại sáng tác nên tôi cũng nhiều bỡ ngỡ. Rời quân ngũ những 35 năm nên cuộc sống tập thể cũng đã phai mờ. Trại lần này lại là trại của Quân đội, chắc sinh hoạt sẽ “nghiêm khắc” lắm đây? Tôi nghĩ vậy và mang theo cảm giác ấy tới dự trại.

May là không. Ý tôi muốn nói là sinh hoạt của trại dĩ nhiên là có giờ giấc nhưng cũng thoải mái hơn. Cảm giác thoải mái đó đến với tôi bắt đầu từ ông trại trưởng Nguyễn Văn Hùng. Vừa “nhập trại” xong là cánh nhà văn, nhà thơ là trại viên được ông trại trưởng bố trí ăn nghỉ khá chu đáo. Chàng Thượng úy trẻ Nguyễn Văn Hùng xăm xắn dẫn từng trại viên tới phòng nghỉ của mình. Ông trại trưởng còn trực tiếp giúp những bác trại viên cao tuổi thu xếp đồ đạc, lại còn hỏi xem xem phòng này bác ở có tiện không. Nếu chưa tiện để trại thu xếp sang phòng khác cho tiện.

Nhà văn Xuân Hùng tâm sự tiếp: “Cũng từ vở kịch “Giữa cơn giông biển” mà tôi được NXB Quân đội nhân dân mời về làm biên tập viên Phòng Biên tập sách văn nghệ”. Tôi nói góp: “Chắc “đúng đất” rồi còn gì”. Nhà văn Xuân Hùng trả lời: “Tôi viết nhiều về văn xuôi, nhất là viết phê bình văn học chứ kịch chỉ là ngẫu hứng thôi”. Và, anh cho hay thêm: “Tác phẩm phê bình văn học có tên là “Chạm” của tôi, năm 2018, được nhận Giải C của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội văn học - nghệ thuật Việt Nam trao tặng”.

Nhớ hôm đầu tiên ở nhà sáng tác Đại Lải, tôi nói với Xuân Hùng: “Đi trại sáng tác lần đầu nhiều bỡ ngỡ thật. Chắc Hùng đi làm trại trưởng nhiều nên mới thạo việc?”. Xuân Hùng cười, thật thà: “Em mãi năm ngoái (2015) mới “đi trại” thôi. Lần đầu đi trại mà lại làm trại trưởng ngay nên em còn bỡ ngỡ hơn cả anh bây giờ”.

Từ đại ngàn Tây Nguyên lên Thủ đô, chàng thượng úy viết văn ấy bén việc rất nhanh chóng. Trại trưởng Hùng chèo lái công việc của trại cứ gọi là ngon ơ. Có lần tôi hỏi: “Cậu có bí quyết gì không?”. Xuân Hùng trả lời: “Cũng chả có bí quyết gì đâu. Tôn trọng các trại viên. Hòa đồng cùng các trại viên. Và, nhất là không để một trại viên nào thiếu thốn là xong thôi, anh ạ”.

Cái tôn trọng và hòa đồng cùng trại viên thì tôi công nhận ngay. Như đã nói, đi dự trại có nhiều trại viên cao tuổi (cũng có hơi khó tính) nên trại trưởng Hùng phải biết nắm bắt tâm lý, không để ai mếch lòng và không để ai phàn nàn. Đấy, như hôm đầu tôi dự trại đã thấy, sau khi mọi người ổn định xong chỗ ăn ngủ thì trại trưởng đi từng phòng thăm hỏi: Ví dụ như anh hỏi “Bác cần giấy bút không ạ?”.

Năm ngoái, cũng là tròn 10 năm Trung tá, nhà văn Xuân Hùng “đi trại” với tư cách là trại trưởng. Anh cho biết: “10 năm, có năm đi 2 trại. Chắc em cũng đi hơn chục trại tổ chức ở 3 miền đất nước, anh ạ. Lần này em không làm trại trưởng nữa nhưng em vẫn tham dự trại đầy đủ”. Chả là nhà văn Xuân Hùng được cấp trên tín nhiệm giao đảm nhiệm chức vụ Trưởng Phòng Biên tập sách văn nghệ của Nhà xuất bản.

Khi nghe tôi hỏi về điều rút ra từ các trại viết thế nào, Xuân Hùng đã cho tôi hay: “Các trại viết không chỉ là nơi để các nhà văn nhà thơ hoàn thành các tác phẩm của mình mà còn là nơi để NXB Quân đội nhân dân phát hiện những tác phẩm có giá trị, cùng những tác giả mới để có kế hoạch bồi dưỡng”.

Rồi anh kể cho tôi về bài ký “Chuyện... người châu thổ” của mình được NXB Quân đội nhân dân tặng giải Nhất trong dịp kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống. Thì ra, năm 2014, biên tập viên Xuân Hùng có nhận được bản thảo tiểu thuyết “Người châu thổ” của một tác giả mà anh chưa gặp bao giờ, thậm chí còn chưa nghe tên. Tác giả này là Nguyễn Anh Dũng, quê ở Quảng Bình, giáo viên dạy Văn cấp 3 đã nghỉ hưu, lần đầu viết tiểu thuyết. Xuân Hùng đọc và biên tập. Và, như anh bảo: “Đã phát hiện ra một người viết mới mẻ”.

Hay, như chuyện về tác giả Vương Thị Thu Thủy ở Bình Phước chẳng hạn. Chị Thủy mới đầu chỉ là người viết thơ thiếu nhi, nhưng Xuân Hùng đã mạnh dạn mời chị tham dự trại viết ở Đà Lạt năm 2019. Chị Thủy đến dự trại với bản thảo tiểu thuyết mang tên “Vùng đất thiêng”. Nhà văn Xuân Hùng kể: “Tôi đọc và sau đó đưa bản thảo này nhờ các nhà văn, nhà phê bình tên tuổi như: Hà Đình Cẩn, Trần Đăng Suyền, Bùi Việt Thắng... đọc giúp. Kết thúc trại, tác giả Thu Thủy đã hoàn thành tiểu thuyết một cách “mỹ mãn” và được NXB duyệt in”. Được hay rằng, sau “cú vào trại” ấy, nữ tác giả Thu Thủy đã in liên tiếp tới 3 tiểu thuyết và còn đang hừng hực sức viết”.

Tôi bảo: “Cũng có công động viên của nhà văn Xuân Hùng chứ”. Nhà văn Xuân Hùng cười vui: “Tôi chỉ góp tí chút thôi. Cái chính vẫn là ở sự nỗ lực của tác giả chứ”. Tôi lại nói thêm: “Cả sự nỗ lực viết của trại trưởng nữa chứ. Nghe nói ông vẫn viết đều đều”. Nhà văn Xuân Hùng cũng cười: “Thì cái nghiệp của mình là viết văn mà. Tôi học được nhiều từ các trại viên thông qua các trại viết anh ạ. Các trại viên cũng “thổi lửa” cho tôi và cũng “dạy” cho tôi nhiều điều về viết, nhất là về nguồn tư liệu các vùng quê hương, các câu chuyện mà họ được nghe hay được chứng kiến. Từ nguồn tư liệu này mà tôi đã viết được nhiều tác phẩm ưng ý, anh ạ”.