Truyện tranh "made in Việt Nam": Thị trường tiềm năng chưa được khơi mở?

Cuối tháng 11 vừa qua, hội thảo chuyên đề "Hệ sinh thái sáng tạo hình ảnh (AGVC) tại Việt Nam - Sự kết hợp quan điểm giữa Pháp và Đức" đã được Viện Pháp tại Hà Nội (L'Espace) và Viện Goeth tại Hà Nội phối hợp tổ chức với sự tham gia của nhiều tác giả, diễn giả uy tín trong và ngoài nước. Hội thảo được kỳ vọng sẽ đem đến một động lực mới cho các tác giả đang theo đuổi dòng truyện tranh tại Việt Nam và có "tính chất khơi mở" cho một thị trường trong nước đầy tiềm năng.

Thiết lập "Hệ sinh thái sáng tạo hình ảnh"

Ở Việt Nam, "Hệ sinh thái sáng tạo hình ảnh" là một khái niệm còn khá mới mẻ với nhiều người. Có thể thấy, ngày nay truyện tranh là một hình thức biểu đạt nghệ thuật quan trọng ở châu Âu, Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc... Thị trường xuất bản truyện tranh trên thế giới đã và đang phát triển không ngừng trong gần 100 năm qua và độc giả có thể tìm cho mình một tác giả, một bộ sách đáp ứng thị hiếu riêng.

Đây cũng là một yếu tố quan trọng mang đến cho các nhà sản xuất - sáng tạo nguồn cảm hứng, sự tương tác hai chiều với các phương tiện truyền thông khác: nhiều bộ phim điện ảnh, phim truyền hình, video games, tiểu thuyết chuyển thể hoặc lấy cảm hứng từ các nhân vật, các câu chuyện trong truyện tranh. Người ta gọi đó "Hệ sinh thái sáng tạo hình ảnh".

1.jpg -0
Các sản phẩm ốp lưng điện thoại in hình nhân vật trong truyện tranh "Long thần tướng".

Tham gia hội thảo chuyên đề "Hệ sinh thái sáng tạo hình ảnh (AGVC) tại Việt Nam - Sự kết hợp quan điểm giữa Pháp và Đức", các diễn giả Việt Nam tham gia có họa sỹ Nguyễn Thành Phong và nhà nghiên cứu Nguyễn Khánh Dương là hai tác giả truyện tranh thuộc nhóm Phong Dương Comics; Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hà - nghiên cứu viên của Viện Nghiên cứu Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam (VICAS); Thạc sĩ Đặng Cao Cường - Trưởng Ban biên tập sách Comic của NXB Kim Đồng - người phụ trách nhiều dự án Manga Comic đình đám, với kinh nghiệm dày dặn trong xuất bản, phát hành và tổ chức các sự kiện về truyện tranh cho độc giả tại Việt Nam...

Các diễn giả nước ngoài gồm có: ông Dennis Schoubye - Giám đốc Gamecity Hamburg - đơn vị hỗ trợ, kết nối và làm cho hệ sinh thái trò chơi đa dạng ở Hamburg có thể được phổ biến; Giáo sư ngành Hoạt hình thuộc Đại học Công nghệ Nanyang Singapore - ông Hannes Rall - người đạo diễn thành công của các phim ngắn hoạt hình được sản xuất độc lập; ông Jakub Dvorsky - người sáng lập, nhà thiết kế trò chơi và giám đốc sáng tạo tại Amanita Design - studio phát triển trò chơi độc lập có trụ sở tại Cộng hoà Séc được thành lập vào năm 2003...

Theo chia sẻ của Nguyễn Khánh Dương - đồng tác giả, nhà sản xuất bộ truyện tranh đang được dư luận đánh giá cao trong thời gian gần đây là "Long thần tướng" cho biết: "Bên cạnh xuất bản sách, nhóm còn làm poster, tượng nhân vật trong truyện, quà tặng, mỗi tập truyện có một món quà riêng, hình ảnh của truyện đi vào một số sản phẩm như sổ, quần áo, ốp điện thoại... Năm 2020, nhà sản xuất Ngô Thanh Vân đã mua bản quyền chuyển thể tác phẩm. Khi bán bản quyền chuyển thể điện ảnh, Phong Dương Comics giữ lại bản quyền truyền hình. Hiện nhóm đang thử nghiệm tự làm hoạt hình cho tác phẩm...".

Ông Đặng Cao Cường - Trưởng ban biên tập Comic NXB Kim Đồng chia sẻ: "Phát triển hệ sinh thái cho công nghiệp hình ảnh tại Việt Nam là xu hướng tất yếu. Sự phát triển của các nền tảng thông tin giúp độc giả tiếp cận được nhiều sản phẩm và hình thức phái sinh từ truyện tranh như ngoại truyện, phim hoạt hình, trò chơi… Nhiều tác phẩm gốc có thành tích cao nhờ phát triển hệ sinh thái, trong đó có một số thương hiệu truyện tranh đã thành công mà NXB Kim Đồng giữ bản quyền phát hành truyện tiếng Việt và hợp tác khai thác sản phẩm trong hệ sinh thái như: "7 viên ngọc rồng", "Thám tử lừng danh Conan", "Doraemon", "Thanh gươm diệt quỷ"… Trong số thương hiệu truyện tranh thành công của Nhà xuất bản Kim Đồng có một tác phẩm thuần Việt là "Dế mèn phiêu lưu ký". Từ tác phẩm văn học của nhà văn Tô Hoài, họa sĩ Tạ Huy Long chuyển thể thành truyện tranh và đang được xây dựng kịch bản phim hoạt hình...".

Khơi mở thị trường tiềm năng

Theo quan sát của phóng viên, truyện tranh thực sự xuất hiện ở Việt Nam từ khoảng những năm 1990, với sự xuất hiện của các bộ truyện tranh đến từ nước ngoài như "Đô-rê-mon", "Tây du ký"... Truyện tranh "made in Việt Nam" bắt đầu được độc giả nhí biết đến qua bộ truyện "Cô Tiên xanh" (1991 - NXB Tổng hợp Đồng Nai) với 140 tập, "Dũng sĩ Hesman" của họa sĩ Hùng Lân (NXB Mỹ thuật) với độ dài 154 tập... Sau này, họa sĩ Hùng Lân còn sáng tác nhiều bộ truyện tranh dài tập như "Siêu nhân Việt Nam" (54 tập), "Cổ tích Việt Nam" (28 tập), "Gương sáng tuổi xanh" (24 tập)..., song bộ "Dũng sĩ Hesman" vẫn giữ kỷ lục về độ dài trong nhiều năm cho đến khi bộ "Thần đồng đất Việt " của họa sĩ Lê Linh ra đời. Nhưng nếu tính về số lượng phát hành mỗi tập có lẽ chưa bộ truyện tranh nào của Việt Nam vượt qua được "Dũng sĩ Hesman": lên tới 160 ngàn bản/ tập/ tuần.

untitled-1.jpg -1
Truyện tranh mà trẻ em Việt Nam đang đọc có tới 90% đến từ nước ngoài.

Ngoài ra, theo một con số thống kê, các tác phẩm của tác giả Kim Khánh với các bộ truyện tranh "Cô Tiên xanh", "Trạng Quỳnh" và "Cậu bé rồng" đã có tổng số lượng phát hành vô cùng lớn: trên 30 triệu bản. Từ sau 2010 trở lại đây, có nhiều tác giả trẻ tham gia vào trào lưu sáng tác truyện tranh và nhận được nhiều ý kiến khen chê như các tác phẩm: "Đời cơ bản là buồn cười" của Lê Bích, "Thỏ bảy màu: Timeline của tui có gì" của Hoàng Thái Ngọc, Pikalong của Thăng Fly, "Bad Luck" của Châu Chặt Chém, "Học sinh chân kinh" và "Lớp học mật ngữ" của Hoàng Anh Tuấn...

Hiện nay, trong "cộng đồng truyện tranh Việt" đã có sự hình thành một đội ngũ những người trẻ theo đuổi việc sáng tác truyện tranh và những hội nhóm, cộng đồng người đọc khá đông đảo. Tuy nhiên, cũng theo ông Đặng Cao Cường - Trưởng ban biên tập Comic NXB Kim Đồng thông tin thì đơn vị này thực hiện xuất bản và phát hành nhiều bộ truyện tranh nổi tiếng nhưng truyện tranh Việt chỉ chiếm 10%, truyện tranh Nhật chiếm 70%, 20% còn lại là truyện từ một số quốc gia như Hàn Quốc, Trung Quốc. Ông Cường cũng nhận định rằng: "Có được thành công như truyện tranh "Long thần tướng" ở Việt Nam là không nhiều!".

Có thể thấy, với một thị trường truyện tranh đang "nhập siêu" thế này, đây chính là cơ hội lớn dành cho các tác giả, nhà sản xuất phát huy sự sáng tạo, khai thác và bắt nhịp với trào lưu truyện tranh của khu vực và thế giới. Tuy nhiên, làm thế nào để khơi dậy sức sáng tạo và chinh phục độc giả trong nước ngay tại thị trường tiềm năng sân nhà hiện vẫn đang là một câu hỏi chưa có đáp án. Có thể nói, truyện tranh đến từ Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc đang có một sức hấp dẫn tương đối ổn định đối với thành phần độc giả mê truyện tranh trong nước. Đây chính là "cửa ải", là trở ngại lớn nhất mà các tác giả Việt phải vượt qua bằng tài năng của mình.

Hiện nay, "Long thần tướng" là bộ truyện tranh "made in Việt Nam" đang được đánh giá là thành công bậc nhất, nhưng việc sản xuất với tiến độ quá chậm chạp và thời gian cách quãng giữa các tập quá dài đã khiến không ít độc giả nản lòng. Bắt đầu đi có tác phẩm được xuất bản từ năm 2004 trên một số ấn phẩm, nhưng phải đến tận năm 2014, nhóm Phong Dương Comics mới khởi động lại dự án "Long thần tướng" qua hình thức "gây quỹ cộng đồng". Với cách thức này, từ đó đến nay nhóm mới cho ra đời được 4 tập, hiện đang ở công đoạn hoàn thiện tập 5 nhưng đã ghi dấu ấn bằng việc được trao một số giải thưởng quốc tế, được mua bản quyền xuất bản ở nước ngoài và bản quyền sản xuất phim điện ảnh.

Tại fanpage Phong Dương Comics, nhóm tác giả đã chia sẻ: "Làm truyện tranh ở Việt Nam không phải là dễ dàng. Làm truyện tranh theo cách làm của chúng tôi, càng không dễ dàng hơn. Sự ủng hộ của các bạn độc giả Phong Dương Comics khiến chúng tôi vô cùng cảm kích. Người đọc "Long thần tướng" từ những người bạn theo dõi các tác phẩm đời đầu 16 năm trước, cho đến những bạn mới lần đầu tiên biết đến "Long thần tướng" và gắn bó với tác phẩm này mới đây là nguồn động lực lớn, nếu không muốn là nguồn động lực duy nhất của chúng tôi để dồn hết tâm huyết cho dự án này. Một lần nữa, cảm ơn tất cả độc giả của chúng tôi vì đã kiên nhẫn chờ đợi. Chúng tôi gửi lời xin lỗi chân thành nhất, vì các bạn đã phải chờ tập 5 này quá lâu rồi...".

Nguyệt Hà

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.