Truyện cổ tích Năm Mới không dành cho trẻ thơ

Nổi tiếng và được nhiều người trên thế giới yêu thích nhưng câu chuyện cổ tích năm mới “Bà chúa Tuyết” của Hans Christian Andersen lại không dành cho trẻ em. Nhà văn đã viết một tác phẩm ngụ ngôn rất nghiêm túc, trong đó có khá nhiều nhân vật người lớn bí ẩn và khó hiểu. Đây là một câu chuyện triết học phức tạp đầy bi kịch. Trên thực tế, toàn bộ câu chuyện là một thông điệp Kinh thánh được ẩn giấu. Những ý nghĩa bí mật nào được Andersen biến ảo trong sáng tác của Andersen?

Truyện cổ tích là hư cấu nhưng trong đó có chứa đựng hàm ý. Truyện cổ tích mùa đông tuyệt vời kể về cuộc đấu tranh vĩnh viễn giữa cái thiện và cái ác một lần nữa chứng minh rằng cái thiện luôn chiến thắng. Câu chuyện này nói về giá trị sống quan trọng nhất - tình yêu. Tình yêu đi qua tất cả những vòng quay của địa ngục, mọi thử thách và cám dỗ có thể và không thể có, nhưng cuối cùng nó mang lại sự cứu rỗi rất cần thiết.

Trong “Bà chúa Tuyết” có sự đan xen không ngừng nhiều số phận con người khác nhau. Có rất nhiều cảm xúc sâu lắng, rất nhiều nhân vật và tình cảm trái ngược nhau! Thông qua lăng kính của các nhân vật, bạn có thể học được những giá trị đích thực và thoát khỏi những thói xấu. Điều gì đã thúc đẩy nhà văn thiếu nhi sáng tác ra kiệt tác triết học này?

1. hans christian andersen.jpg -0
Văn hào Hans Christian Andersen (1805-1875).

Cuốn sách lấy những nguyên mẫu từ cuộc sống của Andersen

Hans Christian Andersen luôn coi “Bà chúa Tuyết” là câu chuyện cổ tích của cả cuộc đời mình. Nó không chỉ trở thành tác phẩm dài nhất của ông mà còn gắn liền với những trải nghiệm sâu sắc của bản thân và thậm chí cả cuộc đời của chính nhà văn. Ngay từ thời thơ ấu, trong đầu của cậu bé Hans đã hình thành những nền móng của câu chuyện tương lai.

Cậu thích chơi với một cô gái hàng xóm tên là Lisbeth có mái tóc vàng và đôi mắt xanh. Cậu bé gọi cô là chị. Chính cô bé này đã trở thành người nghe, thấu hiểu và ngưỡng mộ năng khiếu văn chương đầu tiên của đại văn hào thiếu nhi trong tương lai. Các nhà sử học tin rằng Lisbeth chính là nguyên mẫu của nhân vật Gerda.

Hình tượng “Bà chúa Tuyết” cũng được lấy ý tưởng từ cuộc sống. Andersen đã yêu đơn phương ca sĩ opera nổi tiếng Jenny Lind, người hoàn toàn thờ ơ với Hans. Và thế là một nhân vật mỹ nhân được ra đời, một người hoàn toàn không có cảm xúc. Điều thú vị là trong truyền thuyết dân gian xưa cũng có một nhân vật tương tự. Cái chết được gọi là thiếu nữ băng giá, có tính tượng trưng. Những cảm xúc cũng xa lạ với cái chết. Một nụ hôn ngắn ngủi và trái tim bạn sẽ mãi mãi biến thành đá lạnh.

Câu chuyện Giáng sinh của Andersen được xuất bản vào ngày 22 tháng 12 năm 1844. Một câu chuyện triết học phức tạp chứa đầy những thông điệp thần học đã được biến ảo.

Bí ẩn về truyện cổ tích “Bà chúa Tuyết”

Căn phòng và khu vườn xinh đẹp của “Bà chúa Tuyết” là một thiên đường. Một cậu bé và một cô bé trong thế giới đẹp đẽ nhất này tràn ngập sự quan tâm và yêu thương. Ma quỷ nhìn thấy điều này và ghen tị, muốn phá hủy và làm hư hại mọi thứ. Giống như nhân vật trong Kinh thánh, một con quỷ dữ xuất hiện trong câu chuyện của Andersen. Nó đã tạo ra một chiếc gương mà ở đó cái thiện nhìn giống như cái ác, mọi nguyên tắc đạo đức đều bị đảo lộn. Trong “Bà chúa Tuyết”, khi Gerda hát một bài thánh ca về sự ra đời của Chúa Giêsu Kito và cùng với Kai chiêm ngưỡng mặt trời thì những mảnh vỡ của chiếc gương này rơi vào trong đôi mắt và trái tim của cậu bé.

Kể từ thời điểm đó, mọi thứ đã thay đổi. Kai bị đầu độc bởi tất cả các thói xấu của quỷ. Sự đố kỵ và tức giận làm biến dạng thế giới xung quanh chúng ta. Sự yên bình rời xa. “Bà chúa Tuyết” bắt cóc Kai và Gerda đã tuyệt vọng. Cô cần phải rời khỏi Vườn Địa đàng, lao vào mọi hiểm nguy của thế gian, vượt qua mọi cám dỗ và chướng ngại để cùng Kai trở về Thiên đường. Khi cô bé tìm thấy anh trai mình, cô đã làm sống lại trái tim lạnh giá của anh bằng những lời cầu nguyện nhiệt thành và những giọt nước mắt thương yêu chân thành của mình. Cậu bé đã được hồi sinh.

4. gerda đến cứu kai.jpg -0
“Gerda đến cứu Kai trở về Thiên đường”.

Không phải ngẫu nhiên mà khi Kai và Gerda đã trưởng thành trở về Thiên đường một thời đã mất của họ, là lúc người bà đang đọc Kinh thánh. Có những dòng từ Phúc âm Mathio, nơi Chúa Giêsu nói rằng: “Nếu các bạn không phải là trẻ em thì sẽ không được vào Vương quốc Thiên đường”. Sợi chỉ xuyên suốt của câu chuyện về một cậu bé và một cô bé gìn giữ niềm tin và tình yêu của mình từ thời thơ ấu được minh chứng cho câu nói này. Một cuộc sống vô tư trên Thiên đường, sự sụp đổ sau đó, thử thách và trở về với sự bảo trợ của Đức Chúa Trời để ở lại đó mãi mãi.

“Bà chúa Tuyết” là một nhân vật không rõ ràng và phức tạp. Bà là ai với vẻ đẹp vô cùng cao ngạo, một người trí tuệ với trái tim băng giá? Là chủ thể của sự vĩnh cửu lạnh lùng và sự tính toán cứng nhắc. Vương quốc của bà là một dạng thái địa ngục. Kai đã bị mê hoặc bởi những trò chơi trí tuệ thực sự trong sảnh băng của bà chủ mùa đông. Nhiệm vụ của “Bà chúa Tuyết” mang một ý nghĩa triết lý sâu sắc. Lời nói biến Kai trở thành chủ thể của thế giới. Nhưng xung quanh cậu mới lạnh lẽo làm sao. Không có ngọn lửa rực cháy trong tim, không có đức tin, không có tình yêu, không có Chúa… Truyện cổ tích không dành cho trẻ thơ có đầy đủ những tình tiết rất quan trọng thu phục lý trí và trái tim. Cuộc trò chuyện của Gerda với hoa là gì. Câu chuyện này chứa đầy những suy luận siêu hình được ẩn giấu về ý nghĩa sự tồn tại của con người.

Ý nghĩa của “Bà chúa Tuyết”

Hình ảnh tương tự của “Bà chúa Tuyết” được tìm thấy trong thần thoại của nhiều quốc gia khác nhau. Andersen luôn bị thu hút bởi nhân vật lãng mạn bí ẩn này. Ông đã viết câu chuyện cổ tích của mình vào một thời điểm khá khó khăn đối với thế giới. Trước đó, vào đầu thế kỷ XIX- kỷ nguyên quá lý trí của thời khai sáng đã được thay thế bằng chủ nghĩa lãng mạn. Điều này ảnh hưởng đến tất cả các lĩnh vực đời sống của con người.

Thế giới, trong tất cả sự đa dạng vô hạn của nó, là một tổng thể duy nhất. Đây không phải là một cơ chế vô hồn, mà là một thứ gì đó sống động, được tâm linh hóa, chứa đầy thần lực. Những ý tưởng như vậy đã không tồn tại lâu. Dần dần thì chúng nhanh chóng bị thay thế bởi những ý tưởng có trật tự hoàn toàn khác. Chủ nghĩa vị kỷ, chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa vô chính phủ đã thay thế chủ nghĩa lãng mạn và chủ nghĩa tâm linh. Các giá trị mới hoàn toàn bác bỏ tôn giáo và đạo đức. Hans Christian Andersen đã viết câu chuyện vào thời điểm đầy biến động này đối với lịch sử thế giới của nhân loại. Người viết muốn minh họa cuộc đấu tranh gay gắt giữa khoa học và Cơ đốc giáo.

Đối với độc giả nhỏ tuổi thì đây chỉ là một cốt truyện đơn giản về chiến thắng của cái thiện trước cái ác. Đạo đức thật giản dị và cổ xưa như thế giới. Nhưng sau khi đọc lại câu chuyện này ở tuổi trưởng thành, bạn có thể khám phá ra rất nhiều điều mới mẻ cho bản thân, nhìn nhận sự thật quen thuộc theo một cách khác. Sự nổi tiếng rộng rãi của “Bà chúa Tuyết” như vậy cũng không có gì lạ. Có nhiều cách hiểu khác nhau. Thông điệp chính dành cho trẻ em và người lớn được phản ảnh trong Kinh thánh, trong bài giảng trên núi của Chúa Giêsu Christ: “Phước cho những người có tấm lòng trong sạch, vì họ sẽ thấy Đức Chúa Trời”…

Bích Nguyễn

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).