Tình yêu và trách nhiệm của các cây bút trẻ

Hội nghị Những người viết văn trẻ TP Hồ Chí Minh lần thứ IV mở rộng khu vực Nam Bộ diễn ra trong 3 ngày cuối tháng 6-2017 tại TP Hồ Chí Minh, Vĩnh Long và Cần Thơ. Hơn 100 cây bút trẻ của TP Hồ Chí Minh và đại diện các tỉnh, thành ở Nam Bộ đã về tham dự. Đây là sự kiện văn hoá 5 năm tổ chức một lần, cơ hội cho các bạn văn trẻ giao lưu, gắn kết, tạo thêm động lực để sáng tác. Từ hội nghị này, chúng tôi đã trò chuyện, ghi lại tâm tình của một số bạn văn trẻ.

Nhà thơ trẻ Minh Đan (TP Hồ Chí Minh):

Tôi xem văn chương là mối duyên lớn. Văn chương kéo tôi ra khỏi bản tính rụt rè năm xưa, thay vào đó, giúp tôi thêm tự tin, bản lĩnh hơn trong cuộc sống.

Thật nhàm chán, buồn tẻ nếu chỉ quanh quẩn ở việc nói quá nhiều, viết quá nhiều đến đời sống cá nhân mình, tôi chọn con đường dấn thân vào đề tài thơ thế sự. Với lối đi chông gai này, tôi thấy tính dân chủ trong thơ được đề cao hơn, và bản thân tôi thể hiện trách nhiệm công dân trước những vấn đề mà xã hội đòi hỏi nhiều hơn.

Tôi viết là tìm về với văn hóa cội nguồn, nhận thức về bản thân mình, chia sẻ những phận đời phận người...

Nhà thơ trẻ Phan Duy (Bạc Liêu):

Tôi tìm thấy ở văn chương những giá trị trải nghiệm đúng với đam mê, sở thích. Dù biết văn chương trong đời sống hiện nay đang đối mặt với nhiều vấn đề, nhưng tôi vẫn tin tưởng và chọn văn chương là con đường để dấn thân.

Đề tài tôi thường chọn để sáng tác là thế sự và quê hương. Thế sự là mảng không gian thơ nói lên được những tiếng nói cá nhân, giúp nhận ra những khát khao, kìm nén trước muôn mặt của đời sống, từ đó thức tỉnh, cảnh tỉnh về ý thức con người đối với xã hội. Quê hương là đề tài cho phép ta tìm lại những gần gũi, thân thuộc đã ăn sâu trong tiềm thức mỗi người, giúp ta tìm được sự yên bình và lắng dịu trước nhịp sống hối hả, bon chen hôm nay.

Với tôi, danh và lợi không quan trọng hơn việc mình đem lại niềm vui, sự thích thú cho bản thân mình và bạn đọc. Mục đích sáng tác chính của tôi là để giãi bày, sẻ chia và học hỏi, để nhận diện được trách nhiệm của mình trước cuộc sống.

Nhà văn trẻ Đoàn Thị Diễm Thuyên (Bến Tre):

Tôi yêu thích khám phá vẻ đẹp ngôn ngữ của tiếng Việt. Văn chương đưa người ta đến gần nhau hơn, không kể không gian thời gian, cho người ta rất nhiều vốn sống, trải nghiệm thú vị. Văn chương là nơi để tôi trải lòng và giao thoa với cuộc đời. Đối với bản thân tôi, đôi khi văn chương "cứu rỗi" tâm hồn ghê lắm!

So với các thế hệ trước, người cầm bút trẻ bây giờ được hỗ trợ bởi nhiều phương tiện hiện đại, nhưng điều đó cũng chi phối khiến cho họ bị hạn chế tầm nhìn và chiều sâu trên trang viết. Tôi thường sáng tác về tình yêu, hôn nhân, tình cảm gia đình, vì nó gần với cuộc sống thường ngày và nó ảnh hưởng nhiều đến tôi nhất. Tôi sống bình dị, nên văn thơ tôi cũng vậy. Tuy có nghĩ đến sự nổi tiếng và sách được bán chạy, nhưng tôi trân trọng ngôn ngữ và cảm xúc của mình trước tiên, và khi viết tôi viết bằng tất cả khả năng tôi có.

Các cây bút trẻ tặng hoa cho các nhà văn lão thành tại Hội nghị những người viết văn trẻ TP Hồ Chí Minh lần thứ IV.
Các cây bút trẻ tặng hoa cho các nhà văn lão thành tại Hội nghị những người viết văn trẻ TP Hồ Chí Minh lần thứ IV.

Nhà thơ trẻ Huệ Thi (Cần Thơ):

Văn chương đã mang lại cho tôi nhiều niềm vui, thêm một lần để yêu và sống, cho cuộc sống đầy sắc màu và thoả chí được tô vẽ. Tôi chưa từng nghĩ mình sẽ nổi tiếng để bán sách. Tôi viết nhằm cân bằng công việc bận rộn của mình sau những giờ phút căng thẳng.

Tôi thường tự động viên mình viết ngay khi có cảm xúc: gặp một sự việc, thấy một cảnh đẹp khơi gợi, đọc một bài báo... chứ làm thơ thường khó hoạch định. Tuy nhiên, tôi cũng mơ ước và cố gắng mỗi năm ra một cuốn sách theo mỗi chủ đề khác nhau, nhằm đáp ứng nhu cầu của độc giả yêu mến mình.

Đôi khi tôi viết bằng cảm xúc nhiều hơn sự trau chuốt. Kinh nghiệm và sự từng trải ướp vào tâm hồn thêm nhiều sự trải nghiệm và tôi viết bằng trách nhiệm tự mình trao: viết để gửi đi nhiều thông điệp yêu thương.

Nhà thơ trẻ Nguyễn Đức Phú Thọ (An Giang):

Những người viết trẻ được thừa hưởng tinh hoa của các thế hệ đi trước, nhưng đồng thời theo cách nào đó cũng chính là những áp lực. Chúng tôi có thần tượng của riêng mình, nhưng không muốn là bản sao lặp lại hay trở thành phiên bản lỗi.

Tôi nghĩ đã gắn mình với công việc sáng tạo thì không nên tự giới hạn bản thân ở bất cứ thể loại, đề tài nào. Từ quê hương con người sẽ có những chuyến đi xa hơn. Tôi có viết về quê hương, nhưng không nhiều. Không phải vì tôi không yêu nữa. Nhưng tôi ngại lối viết ca ngợi, kể lể chung chung, lặp lại những hình ảnh, câu chuyện của thế hệ trước.

Sự nổi tiếng và bán sách chạy là mơ ước của nhiều người cầm bút, cho dù với một số người khác, nó gần như là một thành kiến, rằng cứ sách bán chạy và nổi tiếng là… sách thị trường, ít giá trị. Tôi không nghĩ vậy. Để tồn tại, hẳn nhiên phải có giá trị. Được yêu thích vì "chạm" được đến số đông. Không phải nhà văn nào cũng có… duyên.

Nhà văn trẻ Đoàn Phương Huyền (TP Hồ Chí Minh):

Tôi đến với văn chương một cách tự nhiên rồi "quấn quýt" lúc nào cũng không biết. Gần như chẳng có sự lựa chọn nào giữa tôi và văn chương cả. Chỉ là thấu cảm lẫn nhau và đến với nhau. Văn chương giúp tôi có cảm quan tốt hơn về cuộc sống. Tôi chạm đến được nhiều trái tim, nhiều phận người nhờ văn chương.

Tôi không viết vì sự nổi tiếng. Tôi viết vì sự thôi thúc từ bên trong mình. Và sự thôi thúc đó làm sao có thể chạm đến trái tim, chạm đến nỗi đau của bạn đọc để thấu hiểu và xoa dịu là điều tôi quan tâm nhất. Đương nhiên nhà văn nào cũng mong sách mình bán chạy. Bởi sách bán chạy tức là đến được với nhiều bạn đọc. Nhưng đó không phải mục đích cuối cùng.

Đề tài tôi quan tâm nhất thân phận con người. Với tôi văn chương là những thân phận.

Nhà văn trẻ Nguyễn Đình Minh Khuê (Cần Thơ):

Đọc sách của những người trẻ Việt, ta dường như bị kéo vào trong một mớ bòng bong của những cảm xúc tuổi trẻ, từ say nắng, yêu thầm đến tuyệt vọng, thất tình, cô đơn rồi hoang mang tìm cách buông bỏ những hỗn độn trong tình cảm. Văn chương "đại chúng" Việt Nam đầu thế kỷ XXI, vì thế, gần như có thể được tóm gọn trong một mệnh đề: xuýt xoa cho vết thương tình yêu và loay hoay tìm cách để chữa lành vết thương riêng tây ấy….

Mấy năm nay, người ta hớn hở vui mừng vì nhu cầu đọc của giới trẻ Việt đã tăng lên đáng kể. Nhưng số lượng liệu có phản ánh được chất lượng và thị hiếu bạn đọc, nhất là khi thị trường văn học hiện nay đang sôi động với những tác phẩm được viết ra chỉ để theo đuổi mối quan tâm, tìm kiếm sự đồng cảm từ phía bạn đọc đại trà? Thiết nghĩ, một nhà văn chân chính và bản lĩnh phải có khao khát làm một "kẻ mạnh" nâng người đọc trên đôi vai mình, hay nói cách khác, phải giúp nâng tầm thị hiếu, sức vóc thẩm mỹ và nền tảng dân trí của dân tộc, dù đôi lúc phải chịu thiệt thòi về tiền bạc, phải hy sinh cả địa vị và tiếng tăm.

Tất nhiên, nói như thế không có nghĩa vơ đũa cả nắm, cho văn học của những người trẻ hiện nay hoàn toàn chỉ chăm chăm nói về chuyện tình yêu và những đau đớn riêng tây. Văn học ngày nay vẫn còn đó những Du Nguyên, Kiều Maily, Nguyễn Thị Kim Hòa, Huỳnh Trọng Khang, Tru Sa, Đinh Phương, Minh Moon, Nhật Phi,… - những cái tên mà tôi cho rằng có thể khiến người ta yên tâm và chờ mong về một sự khởi sắc của văn chương trẻ Việt. 

Nhà phê bình trẻ Trần Xuân Tiến (TP Hồ Chí Minh):

Hiện nay, nhiều bạn trẻ thường xem các sách bán chạy trên thị trường là đích đến của việc đọc. Không khó để thấy cảnh tượng độc giả chen chúc nhau xin chữ ký của tác giả chẳng khác gì "fan cuồng" xin chữ ký của ngôi sao âm nhạc, điện ảnh. Điều đó cho thấy bối cảnh của văn hóa đọc đã và đang thay đổi từng giờ trong sự tác động của văn hóa xã hội đương đại. Một số cây bút trẻ nắm bắt được tâm lý của độc giả trẻ và đã xây dựng hình ảnh người sáng tác như thể một phong cách sống, đại diện của thái độ sống. Đây không khác gì một con dao hai lưỡi đối với người viết lẫn người đọc. Bởi vì, để chịu được sự thử thách của thời gian, để tác phẩm đứng lâu trong lòng độc giả thì còn là câu chuyện dài.

Một cách công bằng, những người viết trẻ cũng cần ý thức hơn nữa về những sản phẩm của mình thông qua những phản hồi của cả độc giả lẫn các nhà nghiên cứu văn học. Không thể cứ dựa dẫm mãi vào hai chữ "giải trí" để tự cho phép mình cái quyền làm nhạt nhòa dần những giá trị cốt lõi của văn chương như giá trị thẩm mỹ, giá trị nhận thức… Nếu cứ giữ mãi "một màu" như hiện tại, các tác phẩm văn chương trẻ sẽ làm hạ thấp dần phông nền của văn hóa đại chúng vốn đã chịu nhiều ý kiến phản hồi từ dư luận.

Nhiều biên tập viên các đơn vị xuất bản đã không ngại ngần chia sẻ với nhau trong lúc trà dư tửu hậu về những khó khăn khi biên tập các tác phẩm của các cây bút trẻ. Tràn lan những lỗi câu từ, những lỗi diễn đạt là chuyện thường ngày ở huyện khi các biên tập viên này được giao biên tập một đầu sách của tác giả trẻ. Rõ ràng, không chỉ là sáng tạo, không chỉ là phù hợp, là chiều lòng theo thị hiếu số đông, những cây bút trẻ còn cần xác định cho mình một lối viết có trách nhiệm hơn để người đọc cảm thấy hài lòng khi cầm trên tay một ấn phẩm văn chương mà họ chờ đợi.

Đặng Tường (ghi)

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.