Tiếp thêm "năng lượng mới" cho văn học nhà trường

Tuần đầu tháng 8 vừa qua, Khoa Viết văn - Báo chí (Trường Đại học Văn hóa Hà Nội) đã tổ chức thành công “Lớp tập huấn chuyên môn: Gặp gỡ các nhà văn có tác phẩm trong chương trình phổ thông”. Với 39 học viên là các thầy giáo, cô giáo dạy văn đến từ nhiều tỉnh, thành trong cả nước, lớp tập huấn được kỳ vọng như một “kênh tham khảo” để tiếp thêm nguồn “năng lượng mới” cho việc dạy và học văn trong nhà trường phổ thông hiện nay.

Đây là lần thứ 3 Khoa Viết văn - Báo chí (Trường Đại học Văn hóa Hà Nội) tổ chức lớp tập huấn với chủ đề này với số lượng học viên đông nhất. Hai lần trước, lần lượt vào các năm 2012 (hơn 30 học viên) và 2018 (gần 30 học viên). Đến với “Lớp tập huấn chuyên môn: Gặp gỡ các nhà văn có tác phẩm trong chương trình phổ thông” năm nay không chỉ có các thầy cô giáo chủ yếu đến từ các tỉnh thành phía Bắc như các năm trước, mà có sự góp mặt của các giáo viên dạy văn trên ở cả 3 miền đất nước như Hà Nội, Phú Thọ, Thái Nguyên, Hải Phòng, Thái Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Gia Lai, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, TP Hồ Chí Minh, Tây Ninh.

1.jpg -0
Các học viên trong lớp tập huấn chụp ảnh kỷ niệm.

Điều này đã ít nhiều chứng tỏ ý nghĩa, sức lan tỏa của lớp tập huấn về văn học này đã thu hút sự quan tâm của các thầy cô đang đứng lớp. Đồng thời, việc đông đảo các học viên phải “tự túc” để tham gia lớp tập huấn, nhất là các học viên đến từ các vùng miền xa xôi cũng cho thấy rằng, nhiều thầy cô giáo dạy văn vẫn luôn có một tình yêu lớn dành cho văn chương, cho công việc dạy văn của mình.

Cho dù việc dạy văn trong nhà trường hiện nay gặp nhiều khó khăn do quan niệm xã hội, do áp lực của việc thi cử, cách lựa chọn nghề nghiệp của học sinh…, song nhiều thầy cô giáo vẫn chấp nhận khó khăn, gian khổ thậm chí cả những thiệt thòi để có thể có thêm những kiến thức trực quan, sinh động từ các nhà văn, nhà thơ nhằm phục vụ cho bài giảng của mình, đem đến cho học sinh những cảm xúc mới, sự thấu hiểu và truyền tải thông điệp về tình yêu văn chương.

PGS.TS Ngô Văn Giá - nguyên Trưởng khoa Viết văn - Báo chí (Trường Đại học Văn hóa Hà Nội) cho biết: Ngay từ thời còn là Trường Viết văn Nguyễn Du, các bậc tiền bối như thầy Hoàng Ngọc Hiến, thầy Phạm Vĩnh Cư… đã từng tổ chức các lớp bồi dưỡng cho các giáo viên chuyên văn toàn quốc và được các giáo viên rất nhiệt tình hưởng ứng, tạo ra điểm nhấn tích cực trong hoạt động chuyên môn của nhà trường.

Sau này, khi Trường Viết văn Nguyễn Du chỉ còn là một khoa thuộc Trường Đại học Văn hóa, PGS.TS Ngô Văn Giá về làm Trưởng khoa vẫn với mong muốn tiếp nối truyền thống này đã rất nỗ lực, vất vả trong việc kết nối giáo viên, mời giảng viên, lên chương trình… để tổ chức được các lớp tập huấn như đã nói ở trên.

Ở lần thứ 3 này, lớp tập huấn đã có sự tham gia của các nhà văn, nhà thơ nổi tiếng, có các tác phẩm được đưa vào nhà trường phổ thông (đặc biệt là chương trình sách giáo khoa mới) đã tham gia đứng lớp để thuyết trình, trao đổi, giao lưu với các học viên như: nhà thơ Hữu Thỉnh với chuyên đề: “Hành trình thơ Hữu Thỉnh - một tham chiếu để hiểu “Sang thu”, “Chiều sông Thương”, “Đường tới thành phố”; nhà thơ Trần Đăng Khoa với chuyên đề “Thơ thiếu nhi do thiếu nhi viết và thơ thiếu nhi của người lớn viết cho thiếu nhi”; nhà thơ Vũ Quần Phương với chuyên đề “Kỹ năng đọc một bài thơ”; nhà thơ Nguyễn Quang Thiều với chuyên đề “Con đường của thơ ca - con đường của cái đẹp”; nhà văn Lê Minh Khuê với chuyên đề “Những ngôi sao xa xôi” -  ngày ấy, bây giờ”; nhà văn Sương Nguyệt Minh với chuyên đề “Tiếp nhận tác phẩm “Người ở bến sông Châu”; nhà văn Đỗ Bích Thúy với chuyên đề “Tôi đã trở về trên núi cao” (hay là thế giới nghệ thuật của nhà văn) và truyện ngắn “Chiếc vòng hạt cườm màu xám”.

Ngoài ra, lớp tập huấn còn có sự góp mặt của các nhà phê bình văn học có uy tín hiện nay như: PGS. TS Ngô Văn Giá với chuyên đề “Một số vấn đề thời sự văn học liên quan đến văn học nhà trường”; TS. Mai Anh Tuấn với chuyên đề “Nguyễn Huy Thiệp với “Muối của rừng”, TS. Trần Ngọc Hiếu với chuyên đề “Dạy học văn từ tư duy phản biện”.

Đợt tập huấn này được các thầy cô giáo hào hứng tham gia, vì thiết kế nội dung chương trình lên lớp của các giảng viên đã cập nhật, gần gũi với bộ sách giáo khoa mới. Các “giảng viên” đều là các tác giả có tác phẩm đã hoặc mới đưa vào chương trình phổ thông qua các bộ sách “Cánh diều”, “Kết nối tri thức và cuộc sống”. Ngoài các thầy cô giáo dạy văn ở các nhà trường, lớp học còn có sự tham gia “dự thính" của sinh viên khoa Văn một số trường đại học, một số cán bộ ở các đơn vị nghiên cứu…

Lần thứ 2 tham gia lớp tập huấn chuyên môn này, cô giáo Đoàn Thị Hải Lý - Tổ trưởng tổ chuyên môn, giáo viên ngữ văn tại Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa (TP Hồ Chí Minh) chia sẻ: “Tôi tham gia khóa tập huấn thứ 2 được tổ chức năm 2018 và vẫn háo hức với khóa thứ 3 này. Bởi vì, tôi thấy lớp tập huấn này rất có ý nghĩa cho công việc giảng dạy của tôi. Đây cũng là cuộc gặp gỡ vượt ra khỏi nội dung chương trình ban đầu, mở ra nhiều chiều tiếp cận ngoài văn bản trong sách giáo khoa. Tôi và các đồng nghiệp của mình cũng có cơ hội chia sẻ về công việc, nghề nghiệp trong không gian của văn chương, với nhiều tiếng nói của nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình. Chúng tôi cũng được đối thoại với các tác giả với những câu hỏi, những băn khoăn, được nêu vấn đề và được các tác giả chia sẻ khá tường tận. Các nhà văn, nhà thơ đã đem đến cho chúng tôi rất nhiều điều mới mẻ, bổ ích và đây là cơ hội tiếp xúc không hề dễ dàng trong cuộc đời làm giáo viên dạy văn của chúng tôi, đặc biệt là những giáo viên ở xa Thủ đô. Vì thế, tôi thật sự cảm thấy mình được “đánh thức”, có thêm nguồn năng lượng mới. Tôi rất mong những lớp tập huấn bổ ích cho công việc dạy và học văn như thế này sẽ được tổ chức thường xuyên hơn!”.

PGS.TS Ngô Văn Giá - nguyên Trưởng khoa Viết văn - Báo chí (Trường Đại học Văn hóa Hà Nội):

Tiếp thêm

Tổ chức những lớp như thế này qua thời gian cũng đưa lại cho tôi những cảm xúc rưng rưng khi vắng bóng những nhà văn thân thiết. Ở các lớp tập huấn được tổ chức trước đây, có sự tham gia của các nhà văn gạo cội như cụ Tô Hoài, thế hệ sau một chút như Y Phương, Nguyễn Huy Thiệp, Chu Văn Sơn… thì đến lần tổ chức này đã mất cả rồi. Một số nhà văn, nhà thơ tiếp tục trở lại với lớp như anh Hữu Thỉnh, Vũ Quần Phương, Nguyễn Quang Thiều, Trần Đăng Khoa… Năm nay thấy sức khỏe anh Hữu Thỉnh, anh Vũ Quần Phương cũng đã bắt đầu yếu rồi, không biết còn trở lại lớp được mấy lần nữa.

Các nhà văn tham gia giảng dạy cho lớp tập huấn năm nay cũng rất bất ngờ và xúc động trước tâm huyết và tình cảm của các thầy cô giáo đến từ các nơi xa xôi như Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh, Gia Lai, Quảng Ngãi. Họ đã vượt qua nhiều trở ngại, khó khăn, tự bỏ tiền túi ra để tập trung ở đây đều là vì tình yêu dành cho văn chương cho công việc dạy học của mình, vì tình cảm yêu mến dành cho các nhà văn.

Sở dĩ, lớp tập huấn này có sức hấp dẫn với các thầy cô giáo ở mọi miền đất nước như năm nay, đó là họ đến đây để có cơ hội gặp gỡ các nhà văn, được trò chuyện, có cơ hội hiểu được đời sống tinh thần, lao động bếp núc của các nhà văn. Qua đó, có thể bổ sung kiến thức cho việc tiếp cận văn bản, giúp các thầy cô có thêm những câu chuyện bên lề, những ví dụ sinh động trong quá trình giảng dạy trên lớp, đồng thời truyền cho học sinh cảm hứng sáng tạo và từ đó có thể “kích hoạt” tình yêu văn chương cho các thế hệ học trò.

Theo tôi, điều này là hết sức quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh dạy - học - thi môn văn khá “thực dụng” như hiện nay. Nếu như bằng cách nào đó, các lớp như thế này được duy trì, thì nó giống như một cách để giành lại tình yêu đối với bộ môn văn trong nhà trường. Có được những đứa trẻ hướng về văn chương, là hướng về sự nhân văn, hướng về sự tử tế, hướng về tiếng Việt. Việc tổ chức lớp học thường niên thì rất khó để làm được, nhưng sau này nếu có thể tìm kiếm nguồn tài trợ để lan tỏa ý nghĩa xã hội của những lớp học kiểu này thì theo tôi đó là việc làm hết sức ý nghĩa…

Nguyệt Hà

Các tin khác

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một dân tộc có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" là tiểu thuyết đầu tay của nhà văn Trương Vân Ngọc (sinh năm 1973, quê Hưng Yên, hiện công tác tại Hà Nội)  viết về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân, sách đoạt giải C cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện ký đề tài "Vì An ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" do Bộ công an và Hội nhà văn Việt Nam tổ chức năm 2025, được Nhà xuất bản Công an Nhân dân tuyển chọn và ấn hành tháng 12 năm 2025.

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Trong đời sống văn học, có một dòng chảy lặng lẽ nhưng lại đóng vai trò khá quan trọng trong đời sống, đó chính là tiểu thuyết lịch sử. Lấy chất liệu từ lịch sử, tái hiện lịch sử qua những trang văn chính là những đóng góp thầm lặng, tích cực của các nhà văn cho bề dày truyền thống văn hóa nước nhà...