Tiếng biển vọng từ Cô Tô

Nguyễn Thị Mến là cây bút duy nhất theo đuổi con đường văn chương ở huyện đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh. Sau tập thơ đầu tay "Khoảng trời riêng em", chị vừa ra mắt tập thơ thứ hai "Biển và em" do NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 10/2024. Hình tượng biển khi ẩn khi hiện như xương sống xuyên suốt tạo dựng nên tập thơ của người phụ nữ trẻ đáng quý từ đảo xa vùng biên cương.

Những bất ngờ từ đảo Cô Tô

Hai tiếng Cô Tô từ lâu đã nằm trong tâm thức người Việt. Vùng đảo miền biên cương Đông Bắc của Tổ quốc lại gắn liền với danh nhân, thi sĩ Nguyễn Công Trứ thời khẩn hoang lập làng xác lập chủ quyền và các thế hệ tiền nhân giữ gìn bờ cõi. Điều đó càng thôi thúc tôi ước một lần được đặt chân đến Cô Tô, nay là huyện đảo thuộc tỉnh Quảng Ninh. Ước mơ sau nhiều năm đã trở thành hiện thực khi lần đầu tôi cùng nhà thơ Đào Quốc Vịnh được nhà văn Vũ Thảo Ngọc hướng dẫn từ cảng Vân Đồn vượt biển tới Cô Tô đầu tháng 4/2024.

Tiếng biển vọng từ Cô Tô -0
Nhà thơ Nguyễn Thị Mến.

Từng nhiều lần đi Trường Sa và một số đảo khơi của Tổ quốc, nên biển đảo ở trong tôi luôn khơi dậy những xúc cảm khó tả. Lần này đến Cô Tô cũng vậy. Vùng đảo hải phận Đông Bắc hiện lên ngoài sức tưởng tượng. Thiên nhiên tươi đẹp. Biển vẫn xanh trong và núi rừng vẫn còn những nét hoang sơ. Nhiều công trình xây dựng bề thế đã mọc lên, nhất là ở thị trấn Cô Tô trung tâm huyện đảo. Con đường rợp bóng cây rừng nguyên sinh xuyên hòn đảo lớn nhất thật quyến rũ. Và người dân ở đảo trông rất rắn rỏi, hiền lành, thân thiện.

Đặc biệt, nhờ nhà văn Vũ Thảo Ngọc mà chúng tôi được gặp gỡ trò chuyện với chị Nguyễn Thị Mến, một phụ nữ trẻ vui tính, một cán bộ văn hóa năng động, nhiệt tình hướng dẫn và thuyết minh cho khách đi tham quan khắp đảo. Thú vị hơn khi đọc thơ Nguyễn Thị Mến, tôi càng bất ngờ về một cây bút hiếm hoi đam mê sáng tạo và giàu cảm xúc từ biển đảo Cô Tô:

Anh hỏi em tự bao giờ yêu biển
Em làm sao biết được tự bao giờ
Chỉ biết rằng biển đã hóa thành thơ
Biển trong em là giấc mơ có thật…

(Tự bao giờ)

Yêu biển đến hóa thành thơ thì rõ ràng biển đã là máu, là nguồn cảm hứng bất tận, hay nói cách khác, biển đã hòa trong cơ thể, tâm thức Nguyễn Thị Mến. Một tình yêu tự nhiên và chân thành. Một tình yêu dào dạt và vô tận. Một tình yêu như sinh ra chỉ để yêu "ngay cả lúc bão giông" muôn trùng vây bủa:

Tự bao giờ lòng em bối rối
Yêu biển nhiều ngay cả lúc bão giông
Biển mênh mông em chỉ là hạt cát
Gánh một miền sóng cả giữa trùng khơi

(Tự bao giờ)

Cái bão giông bình thường của sóng, sóng biển và sóng lòng. Người thơ biết vượt lên giông bão để "Gánh một miền sóng cả giữa trùng khơi" thì không còn bình thường nữa. Một nghị lực, một tâm hồn khác thường, tận hiến.

Người thơ viết từ lòng biển

Và biển không chỉ có biển. Biển như một vũ trụ thu nhỏ. Biển dung chứa một đời sống muôn hình vạn trạng. Chỉ có những người sống chết với biển mới có được một cảm xúc kỳ lạ, cất được tiếng lòng khác biệt và nhận ra sự kỳ diệu của trùng dương:

Sóng đuổi theo mặt trời
Rồi lạc mình trong gió
Sóng cồn cào giận dỗi
Nên vô tình bão giông

                  (Nỗi niềm của sóng)

Những thi ảnh đẹp. Và biển không chỉ là biển, mà qua tâm thức hiện sinh của nhà thơ Nguyễn Thị Mến, biển còn như một phần của đời sống con người với bao mối quan hệ nghĩa tình để cùng tồn tại và nâng niu:

Biển cũng giống mình thôi,
có tình yêu lứa đôi
có tình thân, tình bạn,
những tình cảm vô hạn
cần cho một đời người...

                  (Biển cũng giống như anh)

Chính vì biển như người nên biển có những nỗi ưu tư thổn thức, mà cũng có thể nhà thơ mượn biển để nói hộ cho ai đó hoặc cả chính nỗi lòng riêng mình:

Anh biết chăng nỗi lòng biển đêm nay
Dẫu biển bao la vẫn đầy trăn trở
Mặn ân tình giữa hai miền thương nhớ
Dẫu bụi thời gian lặng lẽ xóa mờ

                                             (Hoài vọng)

Từ tiếng vọng hoài nhớ thương đến tiếng gọi thiết tha sum họp, tình biển sâu lắng và bao dung như tấm lòng của con người giàu trải nghiệm sống trước bộn bề lẫn trống vắng tha nhân:

Anh biết không biển muôn thuở dạt dào
Và tình biển dành cho anh sâu lắng
Nếu một ngày thấy lòng mình trống vắng
Anh hãy về bên biển nghe anh

                             (Về với biển nghe anh)

Tiếng biển vọng từ Cô Tô -1
Bìa tập thơ "Biển và em" của Nguyễn Thị Mến.

Đã từng có nhiều thơ hay viết về biển của các nhà thơ đi trước như Xuân Diệu, Tế Hanh, Xuân Quỳnh, Thi Hoàng, Trần Nhuận Minh, Như Bình, Đoàn Văn Mật,... nhưng với Nguyễn Thị Mến có khác. Không phải từ xa đến viết về biển mà từ lòng biển, chị trăn trở viết ra. Biển như người thơ mà người thơ cũng là biển. Nhờ đó Nguyễn Thị Mến có cách nhìn khi dịu dàng, khi góc cạnh đến thảng thốt:

Biển bao la vẫn có lúc êm đềm
Lòng chật hẹp sao quá nhiều giông bão

                                                  (Sóng lòng)

Hai câu thơ thuộc loại hay nhất của thơ Việt, đầy chiêm nghiệm, minh triết về biển lẫn cuộc sống con người!

Ngoài một số bài thơ viết về những không gian văn hóa khác, đề tài chủ đạo trong tập "Biển và em" của Nguyễn Thị Mến là viết về biển. Hình tượng biển khi ẩn khi hiện như cái xương sống xuyên suốt tạo dựng nên tập thơ của người phụ nữ trẻ đáng quý. Mặc dù còn những ngây ngô, thô mộc chưa hoàn thiện nhưng thơ Nguyễn Thị Mến là tiếng lòng, tiếng biển vọng từ Cô Tô da diết và chân thành, mang vẻ đẹp riêng, sự quyến rũ riêng. Bởi đối với Nguyễn Thị Mến, đắm đuối và vượt lên khỏi chữ nghĩa chính là cái tình của biển, cái tình với biển và thông qua biển, chị muốn gửi những thông điệp tin yêu, an vui đến thế gian này. Một thế gian còn nhiều bừa bộn, phức tạp lẫn bất trắc mà khi cần thì chính biển như người mẹ, người tình bao dung để chúng ta, trong đó có nhà thơ Nguyễn Thị Mến được trở về trong vòng tay yêu thương:

Em trở về biển dang rộng vòng tay
Bao giông tố trong lòng em tan biến
Em nhỏ bé trước bao la tình biển
Yêu mãi muôn đời… yêu biển, biển ơi!

                                                    (Biển và em)

Theo thời gian mọi thứ có thể bị xô dạt trước những con sóng tràn bờ hay bão giông cuộc đời nhưng những giá trị văn hóa đích thực, trong đó có thi ca, sẽ còn lại trong tâm hồn con người. Và tôi tin tình thơ, tình biển của Nguyễn Thị Mến sẽ đọng mãi với Cô Tô. Đọc những bài thơ giàu cảm xúc của chị lại thôi thúc chúng tôi muốn trở về với biển đảo miền biên cương thân thương!

              Cuối thu chớm đông 2024

Phan Hoàng

Các tin khác

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một dân tộc có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" là tiểu thuyết đầu tay của nhà văn Trương Vân Ngọc (sinh năm 1973, quê Hưng Yên, hiện công tác tại Hà Nội)  viết về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân, sách đoạt giải C cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện ký đề tài "Vì An ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" do Bộ công an và Hội nhà văn Việt Nam tổ chức năm 2025, được Nhà xuất bản Công an Nhân dân tuyển chọn và ấn hành tháng 12 năm 2025.

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Trong đời sống văn học, có một dòng chảy lặng lẽ nhưng lại đóng vai trò khá quan trọng trong đời sống, đó chính là tiểu thuyết lịch sử. Lấy chất liệu từ lịch sử, tái hiện lịch sử qua những trang văn chính là những đóng góp thầm lặng, tích cực của các nhà văn cho bề dày truyền thống văn hóa nước nhà...