Thượng đỉnh “Tứ giác kim cương”: Cơ hội tạo nên cú hích chiến lược?

Ngày 12/3 tới, Hội nghị Thượng đỉnh đầu tiên kể từ khi thành lập của Nhóm Tứ giác kim cương (QUAD) bao gồm Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ sẽ chính thức diễn ra theo hình thức trực tuyến. Giới chuyên gia nhận định, việc lãnh đạo của bốn nền dân chủ lớn tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương nhóm họp sẽ phản bác lại quan điểm rằng QUAD chỉ là một “ý tưởng giật tít”, đồng thời tạo ra cú hích chiến lược nhằm kiềm chế sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực và trên thế giới.

CNBC News ngày 10/3 đưa tin, Tổng thống Mỹ Joe Biden, Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide, Thủ tướng Australia Scott Morrison và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi sẽ cùng tham dự Thượng đỉnh QUAD tổ chức vào ngày 12/3. Kể từ khi thành lập năm 2007, đây được coi là hội nghị chính thức cấp cao nhất đầu tiên của cơ chế này. 

Theo Thủ tướng Australia Scott Morrison, sự kiện người đứng đầu chính phủ bốn quốc gia thành viên nhất trí họp thượng đỉnh đã đưa vị thế của nhóm Bộ Tứ lên một tầm cao mới và là bước tiến mà Canberra nỗ lực thúc đẩy trong  nhiều năm qua. Đặc biệt, việc Tổng thống Biden lựa chọn tham gia thượng đỉnh QUAD đầu tiên kể từ khi lên nắm quyền cho thấy nhà lãnh đạo Mỹ rất chú trọng tới khu vực này, cũng như coi trọng các cam kết đa phương và hợp tác chặt chẽ với các đồng minh. 

Lãnh đạo của “Tứ giác kim cương” sẽ họp thượng đỉnh trực tuyến ngày 12-3. Nguồn: The Print.

Lãnh đạo của “Tứ giác kim cương” sẽ họp thượng đỉnh trực tuyến ngày 12-3. Nguồn: The Print.

Reuters dẫn lời một quan chức cấp cao Mỹ tiết lộ, cuộc gặp trực tuyến sẽ kéo dài khoảng hai giờ và đặt nền tảng cho một cuộc gặp trực tiếp vào cuối năm nay. Theo Người phát ngôn Nhà Trắng Jen Psaki, lãnh đạo Bộ Tứ sẽ thảo luận về một loạt các mối quan tâm chung ở phạm vi khu vực và toàn thế giới trong trung và dài hạn, như đảm bảo nguồn vaccine ngừa COVID-19, an ninh hàng hải, thúc đẩy các hợp tác kinh tế, khủng hoảng khí hậu… nhằm duy trì một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do, rộng mở và bao trùm”.

The Diplomat đánh giá, hội nghị ngày 12/3 có thể không “đặc biệt sâu” như cuộc họp của các Ngoại trưởng Bộ Tứ hôm 18/2, nhưng nhận được sự “ưu tiên theo dõi” của giới chính trị gia và học giả. Ông Daniel Russel, một nhân vật có vai trò chủ chốt trong chính sách xoay trục sang châu Á của chính quyền Tổng thống Barack Obama trước đây nhận định, thượng đỉnh QUAD sẽ mang tính gợi mở và đề ra một tầm nhìn mới cho tương lai của khu vực, nhất là trong bối cảnh quan hệ giữa các thành viên Bộ Tứ và Trung Quốc đã gặp nhiều sóng gió suốt những năm qua. 

Ấn Độ và Trung Quốc đối đầu ở biên giới thuộc khu vực dãy Himalaya từ tháng 6/2020 khiến ít nhất 20 binh sĩ Ấn Độ và bốn binh sĩ Trung Quốc thiệt mạng. Thủ tướng Narendra Modi sau đó đã đáp trả Bắc Kinh bằng việc hủy cấp giấy phép xuất khẩu cho các công ty của Trung Quốc, áp thuế đối với hàng điện tử Trung Quốc và cấm TikTok cùng hàng chục ứng dụng khác của nước này. 

Nhật Bản và Trung Quốc tiếp tục căng thẳng trong vấn đề tranh chấp quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông, đặc biệt sau khi Bắc Kinh thông qua luật hải cảnh cho phép lực lượng cảnh sát biển nước này bắn vào tàu thuyền nước ngoài trong trường hợp họ cho là cần thiết. Australia và Trung Quốc liên tiếp đối đầu trong một loạt tranh chấp thương mại cũng như việc điều tra nguồn gốc COVID-19 tại Vũ Hán. Quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh cũng tụt dốc xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ qua do cạnh tranh trên các lĩnh vực từ kinh tế, thương mại, ngoại giao, đến công nghệ. 

Giới phân tích chính trị thế giới lưu ý, tuy không phải là một liên minh quân sự chính thức như Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), nhưng QUAD được xem là liên minh tiềm năng và thượng đỉnh QUAD tạo cơ hội cho một “cú hích chiến lược” để đối trọng với ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Trung Quốc ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Chưa hết, theo giới quan sát, một số vấn đề khác như phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên hay vấn đề bình ổn Myanmar được cho là có thể nằm trong chương trình nghị sự của Bộ Tứ. Quan hệ Triều Tiên-Mỹ chưa có chuyển biến lớn sau khi ông Joe Biden nhậm chức. Nhưng, trong Đại hội Đảng Lao động Triều Tiên, Chủ tịch Kim Jong-un cho biết, Bình Nhưỡng sẵn sàng đối thoại nếu Washington bày tỏ thiện chí. Tính đến hiện tại, chính sách Triều Tiên của Tổng thống Mỹ Joe Biden vẫn là ẩn số nên thượng đỉnh Bộ Tứ có thể là cơ hội để ông chia sẻ lập trường và mang tới những thay đổi tích cực mà khu vực mong muốn. 

Ngoài ra, dù chỉ mới xuất hiện trong một tháng trở lại đây, các nước thuộc Bộ Tứ cũng dành mối quan tâm đến tình hình chính trị tại Myanmar, bởi những gì đang diễn ra đã tác động tiêu cực tới hòa bình, ổn định và thịnh vượng tại Đông Nam Á nói riêng và Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương nói chung. Vì thế, tìm kiếm giải pháp toàn diện cho vấn đề là nhiệm vụ cấp bách của cộng đồng quốc tế, bao gồm cả nhóm Bộ Tứ.

Linh Đan (TH)

Các tin khác

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.