Thủ tướng Nhật Bản và “nước cờ đôi” trên đất Trung Đông

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã lựa chọn công du Trung Đông vào đúng thời điểm khu vực này đang đối mặt với những sóng gió khó lòng kiềm chế. Song, với người đứng đầu nội các Nhật Bản, đây lại được coi là cơ hội giúp thúc đẩy những nỗ lực ngoại giao tại khu vực tiềm năng này, nhằm đảm bảo lợi ích chiến lược quốc gia.

Phát huy vai trò “điều tiết” căng thẳng

Theo Japan Times, chuyến công du của Thủ tướng Shinzo Abe, kéo dài từ ngày 11 đến 16-1, là một phần trong những nỗ lực của Tokyo nhằm giúp kéo giảm căng thẳng tại khu vực Trung Đông. Người đứng đầu nội các Nhật Bản đã lựa chọn Saudi Arabia, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và Oman là điểm dừng chân của mình, coi đây là những nhân tố quan trọng trong việc ổn định tình hình ở khu vực, theo nguồn tin quan chức Nhật Bản.

Trước chuyến thăm, ông Abe cũng cho rằng với nền tảng là mối quan hệ hòa hữu mà Nhật Bản đã thiết lập với 3 quốc gia, Tokyo sẽ kêu gọi các nhà lãnh đạo nỗ lực vì sự ổn định của khu vực thông qua đối thoại và các biện pháp hợp lý. Cần lưu ý thêm rằng, chuyến công du của ông Shinzo được diễn ra trong bối cảnh sau gần 2 thập kỷ, hồi cuối tháng 12 vừa qua, một nhà lãnh đạo Iran mới lại tới thăm Nhật Bản, vào thời điểm căng thẳng giữa quốc gia Trung Đông này với Mỹ - đồng minh của Tokyo đang gia tăng.

Cuộc gặp giữa Tổng thống Iran Rouhani và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe xoay quanh Thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015 và sự ổn định an ninh hàng hải tại Trung Đông đã dấy lên hi vọng rằng Nhật Bản sẽ là nhân tố mới đưa ra các bước đi tiếp theo nhằm hài hòa các mối quan hệ và giúp hạ nhiệt căng thẳng Trung Đông.

Hiện thực hóa điều này, tại cuộc gặp giữa Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe và Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman hồi cuối tuần qua, hai bên đã nhất trí tăng cường nỗ lực chung cần thiết hướng đến việc hạ nhiệt căng thẳng Trung Đông. Thủ tướng Abe cũng cảnh báo rằng sự đối đầu quân sự với Iran sẽ tác động đến hòa bình và ổn định của khu vực cũng như thế giới; hối thúc tất cả các bên liên quan tham gia nỗ lực ngoại giao để giảm bớt căng thẳng.

Ông Abe nhấn mạnh rằng Nhật Bản sẽ tiếp tục duy trì tối đa các nỗ lực ngoại giao để giúp giảm bớt căng thẳng và ổn định tình hình. Nhận định về những tuyên bố của ông Abe, ông Sina Toossi - một nhà phân tích chuyên sâu các vấn đề Mỹ - Iran cho biết, Nhật Bản đang cho thấy vai trò “hòa giải” tích cực của mình, nhằm hạ nhiệt sức nóng tại khu vực. Đây cũng là nhiệm vụ mà Nhật Bản buộc phải làm khi nước này là một trong những quốc gia nhập khẩu dầu lớn từ Iran, và nền kinh tế cũng phụ thuộc vào sự ổn định tại Trung Đông.

Chuyến công du đến Trung Đông của Thủ tướng Abe được đánh giá là mang đầy tính chiến lược. Ảnh: SPA.
Chuyến công du đến Trung Đông của Thủ tướng Abe được đánh giá là mang đầy tính chiến lược. Ảnh: SPA.

Đảm bảo lợi ích chiến lược quốc gia

Việc lựa chọn Saudi Arabia, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất, Oman cũng cho thấy mục tiêu chiến lược của Thủ tướng Abe, khi đây là những quốc gia có vai trò quan trọng và tác động lớn đến tình hình Trung Đông. Bên cạnh mục tiêu thúc đẩy ngoại giao để xoa dịu căng thẳng và ổn định tình hình khu vực, chuyến công du của Thủ tướng Abe đến Trung Đông còn mang theo tham vọng tìm kiếm sự ủng hộ của các nước đối với sứ mệnh hàng hải mới mà Tokyo vừa được triển khai trong khu vực, cũng như tìm kiếm sự hợp tác nhằm đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định và an toàn hàng hải.

Theo đó, chuyến công du của ông Abe diễn ra đúng thời điểm Chính phủ Nhật Bản đã chỉ thị Lực lượng Phòng vệ trên biển (MSDF) cử một tàu khu trục và hai máy bay tuần tra P-3C cùng 260 binh sĩ tới khu vực Trung Đông với sứ mệnh giúp tăng cường sự an toàn của việc vận chuyển hàng hóa thương mại. Trong thông báo công bố quyết định cử MSDF tới Trung Đông, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Taro Kono cho biết MSDF sẽ chuẩn bị kỹ càng cho nhiệm vụ ngăn chặn nguồn cung dầu mỏ bị cắt đứt.

Giới quan sát nhận định, dù là đồng minh của Mỹ, nhưng Nhật Bản vẫn duy trì mối quan hệ thân thiện với Iran, thông qua việc lựa chọn triển khai hoạt động của riêng nước này, thay vì tham gia vào lực lượng liên minh hải quân do Mỹ dẫn đầu trong việc bảo vệ tuyến đường hàng hải ở Trung Đông.

Thực tế, Nhật Bản là quốc gia nhập khẩu dầu mỏ lớn thứ tư trên thế giới và quốc gia châu Á này phụ thuộc phần lớn vào nguồn cung dầu mỏ từ Trung Đông với 90% lượng dầu mỏ nhập khẩu. Vì thế, bất cứ diễn biến xung đột nào tại Trung Đông cũng sẽ dễ đẩy Nhật Bản rơi vào kịch bản “khủng hoảng năng lượng”.

Điều đó buộc Thủ tướng Abe càng cần thúc đẩy hơn nữa vai trò trung gian hòa giải giữa Mỹ với Iran nói riêng, tình hình căng thẳng tại Trung Đông nói chung, tránh những diễn biến xấu đe dọa an ninh năng lượng của nước này. Mặc dù vậy, việc duy trì mối quan hệ đồng minh thân thiết với Mỹ mà không “chọc giận” Iran sẽ là bài toán không hề dễ dàng mà nội các của ông Abe sẽ cần thận trọng trong từng bước đi trong tương lai.

An Nhiên

Các tin khác

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran đang lan rộng từ các mục tiêu quân sự sang hạ tầng dân sự và năng lượng, làm gia tăng nguy cơ đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng an ninh, nhân đạo và kinh tế, bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.