Từ những khu vườn yên tĩnh
Thế giới của Lê Trang được vẽ nên bằng những sắc màu mộng mơ. Đó là những khu vườn yên tĩnh với những cô gái mặc áo dài, là tĩnh vật cỏ cây hoa lá, là những mái chùa rêu phong cổ kính… Thế giới ấy gần gụi, thân thuộc với Trang và cũng rất trìu mến với mọi người.
Triển lãm “Mộng giữa chiều hoa” (Daydream among Blossoms) giới thiệu 36 bức sơn dầu được tuyển chọn từ bốn bộ sưu tập tâm huyết: Hue Heritage, Motherhood, Home và Still Life của nữ họa sĩ Lê Trang.
Hội họa của Lê Trang mang đậm dấu ấn của Chủ nghĩa tổng hợp (Synthetism) thế kỷ XIX, nơi màu sắc và hình khối không chỉ sao chép hiện thực mà là sự hòa trộn của cảm xúc nội tâm. Cô chồng nhiều lớp màu lên toan, tạo ra một bề mặt tranh vừa cổ kính, vừa mới mẻ, mô tả sự rực rỡ mà không chói gắt.
Bước vào thế giới hội họa của Trang khiến người xem có cảm giác bình yên và nhẹ nhõm. Tất cả họa thành bức tranh ngập tràn ánh sáng tự nhiên, soi chiếu tâm hồn Việt, một tâm hồn “mộng giữa chiều hoa” mà Trang hằng tôn vinh, tự hào.
Thưởng lãm những tác phẩm “Mộng giữa chiều hoa”, PGS, TS Nguyễn Thế Kỷ, Phó chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Trưởng ban Lý luận phê bình văn học nghệ thuật nhận định: “Tranh của Lê Trang phản ánh rõ nét đất nước và con người Việt Nam. Ở đó, con người và thiên nhiên luôn gắn bó chặt chẽ với nhau; cây cỏ, hoa lá hiện diện như một phần đời sống tinh thần. Chính những yếu tố ấy tạo nên căn cước văn hóa để khi các tác phẩm được giới thiệu ra thế giới, người xem có thể nhận ra nền tảng văn hóa Việt Nam. Từ hình ảnh Cố đô Huế, Kinh thành, tà áo dài truyền thống đến những thiếu nữ thướt tha, tranh của Lê Trang không chỉ kể một câu chuyện thẩm mỹ mà còn gợi mở chiều sâu văn hóa”.
Bà Mai Thị Ngọc Oanh, Phó chủ tịch Thường trực Hội Mỹ thuật Việt Nam đánh giá cao nỗ lực sáng tạo và cảm xúc trong tranh của Lê Trang. Theo bà, người tự học có thể có những khiếm khuyết nhất định về kỹ thuật so với người được đào tạo bài bản, song bù lại, tranh của Lê Trang lại rất giàu tình cảm, mang đến cho người xem cảm giác bình yên, nhẹ nhàng và nữ tính.
Bước ra thế giới bằng di sản Việt
Họa sĩ Lê Trang sinh năm 1987, sống tại thành phố Hồ Chí Minh. Lê Trang được biết đến là nữ họa sĩ "bước ra thế giới bằng di sản Việt", khi mà từ mùa thu năm 2024 tới nay, cô có tranh trưng bày trong bốn triển lãm quốc tế danh giá tại London (Anh), Florence (Ý) và Paris (Pháp). Lê Trang từng tham gia nhiều triển lãm quốc tế như Art Collective: From the One to the Manytại Saatchi Gallery (London) vào tháng 9/2024;Let Us Hear Her Voicetại Isolart Gallery (Florence) vào tháng 10/2024; và Inside trong khuôn khổ Ngày Nghệ thuật đương đại lần thứ 20 tại Florence cùng thời điểm.
Trang mê vẽ từ nhỏ. Cuốn sổ tay của cô vẫn còn lưu giữ những bài vẽ hồn nhiên về thiên nhiên, cây cỏ. Nhưng phải đến khi có gia đình và sinh con, ngắm nhìn lũ trẻ lớn lên, ngắm chúng say sưa vẽ những nét cọ nguệch ngoạc, thơ ngây, Trang như bắt gặp lại tuổi thơ của mình. Và cô cầm cọ vẽ. Với cô, vẽ là cách trở về với tuổi thơ, với những ký ức đẹp đẽ của mình. Cô hạnh phúc khi được vẽ, vì thế giới của sắc màu giúp cô tìm lại sự cân bằng trước những bộn bề của cuộc sống.
Với tâm thế vẽ để chơi, để thỏa mãn chính mình, Trang có sự tự do, an nhiên trong từng nét vẽ. Cô tìm đến những người thầy lớn trong hội họa để học. Rồi xem, nghe, đọc rất nhiều. Cuộc sống nhiều dịch chuyển, qua các bảo tàng, những không gian nghệ thuật trong và ngoài nước giúp cô mở rộng thế giới quan của mình. Trong vòng 5 năm, Trang đã có những dấu ấn đầu tiên với hội họa và bắt đầu định hình một lối đi riêng.
Họa sĩ chia sẻ: “Trang không vẽ sự trọn vẹn mà vẽ hơi ấm của những điều giản dị trong cuộc sống thường nhật. Và phần nào đó là ký ức tuổi thơ bên dòng “sông Hương mờ sương”.
Thông qua hội họa cô mang đến góc nhìn đa chiều về nhiều vấn đề của xã hội, văn hóa, giới tính ở Việt Nam đương thời. Trên những khung vải lớn, bằng kỹ thuật phối sắc theo trường phái ấn tượng rất riêng của mình, Trang sơn lên nhiều khía cạnh mới cho những khái niệm cũ, câu chuyện cũ. Ví dụ, về một cây cầu lịch sử, về tình mẫu tử, hay di sản gia đình, mối tương quan giữa vạn vật. Đôi khi từ một di sản đến từ Huế - quê hương cô, Trang tôn vinh công trạng đã bị thời gian phủ bụi của nhiều người phụ nữ.
Cảm hứng sáng tác của Trang đến từ cội nguồn văn hóa đa dạng như bề dày lịch sử nghệ thuật và thủ công Việt Nam, những phong cảnh đương đại, những hình mẫu người phụ nữ Huế như bà Điềm Phùng Thị và bà Tôn Nữ Thị Ninh, loài chim Dòng Dọc bản địa…
Giám tuyển Dot Zhihan Jia chia sẻ: “Không chỉ gắn kết một cách chặt chẽ với di sản văn hóa, các tác phẩm nghệ thuật của Lê Trang còn độc đáo ở chỗ chúng “lên tiếng” thay cho những tiếng nói đã có lúc nào đó bị trầm xuống trong bản giao hưởng nhiều bè của xã hội đương đại. Trang chú trọng vào việc miêu tả mỗi giây phút của sự sống như thể, đó là một kỳ tích hoàn hảo. Bằng những mảng màu nhiều lớp trên toan, cô pha trộn nhiều câu chuyện với nhau, mời tất cả mọi người thưởng ngoạn, từ đó, cùng suy ngẫm về quá khứ, về sự phức tạp của ký ức và những thứ nên thuộc về”.
Có thể nói, qua các tác phẩm này, Trang mang đến cho chúng ta một góc nhìn mới mẻ về những điều giản dị của cuộc sống, gia đình, tình yêu thiên nhiên… Đặc biệt màu tím của Trang đã tạo nên một dấu ấn riêng, đến từ cô gái Huế mộng mơ. Màu tím pha giữa màu đỏ và xanh tạo nên một sắc độ vừa đủ dịu dàng, vừa đủ sâu sắc, phản ánh chiều sâu nội tâm của người nghệ sĩ.
Còn Trang chia sẻ rằng, cô vẽ không phải để thế giới nhìn thấy, mà vì niềm vui thuần khiết khi màu sắc chạm vào toan. Đó là cảm giác tự do sáng tạo, hồn nhiên, ngây thơ như một đứa trẻ, không phán xét, không kỳ vọng. Hội họa sơn dầu với Trang là một quá trình chồng lớp, nơi mỗi nét cọ và sự lựa chọn màu sắc đều góp phần tạo nên chiều sâu và cảm xúc cho bức tranh. Khi đang vẽ một bức tranh, cô có thói quen để lại màu dư của ngày đó lên một tấm toan mới, giống như để lại vài dấu vết bí ẩn cho chính mình trong tương lai…
Trang kể cho tôi nghe hành trình thú vị đi tìm loài chim dòng dọc trong những câu chuyện từ ký ức. Cô đi qua những tán rừng rậm rạp, lắng nghe tiếng hót của chúng, quan sát cành cây để tìm ra những chiếc tổ treo lơ lửng… Tìm kiếm loài chim này không hề dễ dàng, nhưng phần thưởng nhận được vô cùng xứng đáng.
Vẽ phác thảo giữa thiên nhiên hoang dã là một trải nghiệm đầy phấn khích đối với cô, khi tận mắt chứng kiến sự tập trung và tận tụy của gia đình chim trong từng chuyển động. “Tôi chợt nhận ra, bản năng của loài chim này phản chiếu cuộc sống con người; chúng ta cũng xây dựng, kiến tạo và kiếm tìm một nơi để gọi là nhà”. Chính sự liên kết sâu sắc này đã truyền cảm hứng cho loạt tranh mang tên Home của cô, không chỉ tôn vinh tay nghề tuyệt vời của chúng mà còn khắc họa khát khao chung của tất cả sinh vật - sự an toàn, tình yêu và chốn bình yên để trở về…
Ngắm tranh của Trang, người xem có cảm giác được chữa lành. Còn với Trang, hội họa đang chữa lành cho chính cô trên hành trình sống nhiều va đập và vội vã hôm nay.
