Tham vọng của Trung Quốc ở biển Đông và phản ứng từ giới chức Mỹ

Những ngày hè năm nay Trung Quốc gia tăng hành vi thực hiện tham vọng độc chiếm biển Đông. Nguyên nhân của mọi nguyên nhân ở đây là Trung Quốc thể hiện ngày càng công khai và tham vọng đang được thực thi ráo riết bằng các hoạt động tôn tạo và xây cất hạ tầng cơ sở ở các đảo trong quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam, từ đó đẩy nhanh chiến lược xây dựng “Con đường tơ lụa trên biển” trong thế kỷ XXI.

Lộ rõ sự kiện giàn khoan Hải Dương-981 chỉ là “đòn hỏa mù”

Năm 2014, khi Trung Quốc hạ đặt phi pháp giàn khoan Hải Dương-981 trong thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, đã có nhiều ý kiến của các chuyên gia trên thế giới cho rằng hành động đó của Bắc Kinh chỉ là để tung “hỏa mù” nhằm đánh lạc hướng dư luận và che đậy một hoạt động khác nghiêm trọng hơn rất nhiều.

Đó là, Trung Quốc ráo riết chuyên chở nguyên vật liệu để tôn tạo và xây cất các công trình hạ tầng cơ sở trên các đảo do họ sử dụng vũ lực đánh chiếm trái phép của Việt Nam năm 1974 ở quần đảo Hoàng Sa và năm 1988 ở quần đảo Trường Sa. Với tiêu đề "Nền ngoại giao máy xúc của Trung Quốc", báo “Deutsche Welle” (Đức) đăng bài viết khẳng định rằng, kể từ giữa năm 2014, nghĩa là trùng với thời điểm Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương-981 trong thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, Bắc Kinh mở đầu một chiến dịch quy mô lớn để tôn tạo và xây dựng hạ tầng cơ sở ở đảo đá Chữ Thập (Fiery Cross Reef) thuộc phía Tây quần đảo Trường Sa.

Báo "Der Bund” của Thụy Sĩ dẫn các bức ảnh chụp từ vệ tinh cho thấy, từ nhiều tháng nay Trung Quốc đã đẩy mạnh các nỗ lực nhằm gia cố các vị trí mà họ chiếm được ở biển Đông như xây cất trên 3 đảo san hô thuộc quần đảo Trường Sa.

Một đảo nhân tạo Trung Quốc xây trái phép trên biển Đông.
Một đảo nhân tạo Trung Quốc xây trái phép trên biển Đông.

Công khai tuyên bố tham vọng độc chiếm biển Đông

Kể từ năm 2009, khi trình lên Liên hợp quốc yêu sách phi lý “Đường lưỡi bò 9 đoạn” bao gồm một khu vực chiếm trên 80% diện tích biển Đông, Trung Quốc từng bước thực hiện nhiều biện pháp để độc chiếm biển Đông. Trong đó đáng chú ý nhất là họ ngang nhiên thành lập thành phố Tam Sa, bao gồm hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam.

Hành động của Trung Quốc đã vi phạm rõ ràng các quy định của luật pháp quốc tế và Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông mà Trung Quốc đã ký với ASEAN năm 2002 (DOC), cản trở quá trình xây dựng Bộ quy tắc ứng xử ở biển Đông (COC) và tiếp tục có nhiều hành động gây mất ổn định, đe dọa an ninh và hòa bình trên biển Đông, xây dựng và củng cố các căn cứ quân sự mạnh ở quần đảo Hoàng Sa chiếm giữ của Việt Nam năm 1974 và ở Tam Á (đảo Hải Nam của Trung Quốc).

Trong cuộc gặp Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ John Kerry ngày 16/5/2015 trong bối cảnh Washington và Bắc Kinh đang có cuộc khẩu chiến gay gắt về vấn đề Biển Đông, trong đó Mỹ công khai thách thức hành động xây dựng bồi đắp, cải tạo và xây dựng trái phép của Trung Quốc ở biển Đông, người đồng cấp Trung Quốc, ông Vương Nghị, khẳng định rằng Bắc Kinh “sẽ không lay chuyển” trong vấn đề “bảo vệ chủ quyền ở Trường Sa”. 

Thậm chí, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị còn bày tỏ thái độ cứng rắn hơn với tuyên bố: “Trung Quốc kiên quyết bảo vệ chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ”. Như vậy, chuyến thăm Trung Quốc lần này của Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã không thuyết phục được Trung Quốc thay đổi lập trường đối với vấn đề biển Đông để chấm dứt hành động bồi đắp, mở rộng đảo ở khu vực này.

Trong một tuyên bố được đưa ra ngày 9/4/2015, người phát ngôn viên Bộ ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh tuyên bố rằng Trung Quốc “có chủ quyền không tranh cãi” đối với quần đảo Trường Sa và các vùng biển xung quanh. Bà Hoa Xuân Oánh còn khẳng định hoạt động xây dựng của Trung Quốc đang diễn ra ở Trường Sa là “hoàn toàn hợp lý và đúng pháp luật” và “không chỉ nhằm mục đích dân sự mà còn tăng cường khả năng quốc phòng”.

Đây là lần đầu tiên chính phủ Trung Quốc chính thức công bố về các hoạt động tôn tạo và xây cất trên Biển Đông còn nhằm mục đích quân sự. Trước đó, hồi tháng 9/2014 và tháng 11/2014, khi phóng viên hỏi liệu rằng hành động cải tạo bồi đắp quy mô lớn trên biển Đông là nhằm phục vụ mục đích quân sự hay thương mại, người phát ngôn viên Bộ ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh nói rằng, hoạt động xây dựng của Trung Quốc đang diễn ra trên các hòn đảo “chỉ nhằm mục đích thương mại, dân sự”. 

Như vậy, những động thái quyết liệt của Trung Quốc trên biển Đông cho thấy Bắc Kinh không còn cần giấu giếm, che đậy tham vọng của họ.

Phản ứng của Mỹ

Tham vọng của Trung Quốc độc chiếm Biển Đông là thách thức lớn nhất đối với chiến lược “xoay trục” của Mỹ tới châu Á, còn về lâu dài là nhằm làm phá sản chủ trương của Mỹ biến “Thế kỷ Châu Á-Thái Bình Dương” thành “Thế kỷ Mỹ”. Vì thế, Tổng thống Barack Obama đã chỉ trích hành động này của Trung Quốc là “dùng cơ bắp, sức mạnh thuần túy để bắt nước khác phục tùng mình”.

Theo Cựu Đô đốc Michael McDevitt và là chuyên gia nghiên cứu cấp cao thuộc Bộ phận nghiên cứu chiến lược tại Trung tâm phân tích hải quân của Mỹ, Washington tập trung ổn định khu vực bằng cách cổ vũ tất cả các bên tôn trọng nguyên tắc và luật pháp quốc tế trên cơ sở khẳng định rõ ràng quan điểm về cách giải quyết xung đột theo hướng đối thoại, hòa bình.

Đồng thời, Mỹ cũng sẽ đẩy mạnh các nỗ lực nhằm “tái cân bằng” sức mạnh giữa một bên là các quốc gia ASEAN như Philippines, Việt Nam, Malaysia, Indonesia, Brunei với bên kia là Trung Quốc. Ngoài ra, Mỹ sẽ tăng cường sự hiện diện quân sự tại Đông Nam Á nói chung và trên biển Đông nói riêng.

Để thể hiện điều đó, Lầu Năm Góc đã bổ sung thêm 4 tàu khu trục cỡ nhỏ cho hạm đội của Mỹ đang đóng tại Singapore, tăng cường sự hiện diện quân sự luân phiên tại Philippines theo Thỏa thuận tăng cường hợp tác quốc phòng EDCA (Enhanced Defense Cooperation Agreement) giữa Washington và Manila.

Thỏa thuận này có hiệu lực trong vòng 10 năm cho phép các lực lượng Mỹ được quyền tiếp cận các cơ sở hạ tầng quân sự của Philippines như căn cứ không quân Clark và căn cứ hải quân ở vịnh Subic. EDCA cũng bao gồm điều khoản quy định sự hỗ trợ của Mỹ đối với kế hoạch hiện đại hóa Lực lượng không quân Philippines nhằm triển khai một lực lượng phòng thủ có đủ năng lực.

Thỏa thuận triển khai quân của Mỹ với Singapore và Philippines mở đường cho sự hiện diện thường trực của Mỹ tại Đông Nam Á, trước hết là hợp tác với các nước ven Biển Đông, không chỉ thể hiện tầm ảnh hưởng mà còn giúp trấn an các đối tác bè bạn và các đồng minh trong khu vực rằng Mỹ không bao giờ cho phép Trung Quốc "tự tung tự tác" ở khu vực này. 

Đại tá Lê Thế Mẫu

Các tin khác

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Ngày 10/11, các quan chức Nga và Ukraine đã có cuộc gặp tại Abu Dhabi (Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất - UAE) trong vòng đàm phán hòa bình đầu tiên kể từ tháng 2, đánh dấu một nỗ lực mới nhằm chấm dứt chiến sự dưới sự thúc đẩy của các đặc phái viên do Tổng thống Mỹ Donald Trump tiến cử. 

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng đan xen, từ xung đột vũ trang, lạm phát gia tăng đến những bất định do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, các nhà lãnh đạo Liên hợp quốc (LHQ) và đại diện chính phủ nhiều nước nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì ưu tiên đối với vấn đề khí hậu.

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.