Sản phẩm âm nhạc ăn theo hiệu ứng "Anh trai": Bạo phát có bạo tàn?

Ồ ạt ra mắt ca khúc, MV

Phát sóng từ tháng 6 đến tháng 10/2024, hai chương trình truyền hình thực tế "Anh trai say hi" và "Anh trai vượt ngàn chông gai" nhanh chóng trở thành hiện tượng khuynh đảo làng nhạc Việt. Với dàn sao nam đình đám, format mới lạ cùng khâu dàn dựng công phu, hoành tráng, cả hai show đều tạo được dấu ấn mạnh mẽ, thỏa mãn tính nghệ thuật lẫn giải trí.

Nhiều màn trình diễn của dàn anh trai liên tục đứng đầu top thịnh hành các trang mạng xã hội, diễn đàn nghe nhạc, lập kỷ lục về lượt người xem trực tuyến. Theo thống kê, tập đầu tiên của "Anh trai say hi" đạt hơn 10 triệu lượt xem chỉ trong 24 giờ. “Anh trai vượt ngàn chông gai” tuy kém nhiệt hơn một chút nhưng số lượt xem tăng dần theo từng tập.

Tuy vậy, phải đến khi hai cuộc thi khép lại và những concert mang danh hai thương hiệu này được tổ chức thì “cơn cuồng phong” mới thực sự ập đến. Ngay cả người trong nghề cũng không ngờ có một ngày concert thuần Việt lại thu hút trung bình 50.000 khán giả/đêm, biến sân khấu thành “chảo lửa” không kém cạnh concert của nghệ sĩ nổi tiếng quốc tế trước đó.

Tính đến nay “Anh trai say hi” đã thực hiện bốn concert ở cả hai miền Nam - Bắc với tổng số lượng khán giả lên đến 150.000 người. “Anh trai vượt ngàn chông gai” đang rục rịch thực hiện concert 3 sau hai concert thành công ngoài mong đợi diễn ra tại TP Hồ Chí Minh và Hưng Yên. Trong đó, Ban tổ chức cho biết concert 2 tại Hưng Yên lập kỷ lục với số lượng khán giả hơn 130.000 người, xô đổ kỷ lục của nhóm nhạc Blackpink khi lưu diễn tại Việt Nam hồi tháng 7/2023 (với khoảng 67.000 khán giả). Những con số này minh chứng cho sức lan tỏa khủng khiếp của chương trình, kéo theo sự quan tâm đặc biệt đối với 60 nam nghệ sĩ tham gia.

Trước hiệu ứng “vô tiền khoáng hậu” này, 60 “anh trai” chớp cơ hội tung ra các sản phẩm âm nhạc ngay thời điểm “nước sôi lửa bỏng”. Nhộn nhịp nhất là dàn “tân binh” mới dấn thân vào showbiz. Sở hữu gương mặt điển trai, vũ đạo điêu luyện, Hùng Huỳnh lẽ ra đã đầu quân cho một nhóm nhạc thần tượng ở Trung Quốc. Nhưng anh từ chối để lập nghiệp trong nước dù cơ hội khá chật vật. “Anh trai say hi” là bước đệm giúp Hùng Huỳnh nhanh chóng được khán giả trẻ chú ý. Ngay khi đêm chung kết “Anh trai say hi” khép lại, Hùng Huỳnh ra mắt MV “Chẳng thể nhắm mắt” như lời chào đầu tiên với thị trường nhạc Việt.

Cũng ăn theo sức nóng của “Anh trai say hi”, Đỗ Phú Quý trình làng ca khúc “Pickleball” lấy cảm hứng từ môn thể thao đang hot trong giới trẻ. Tương tự, dàn “anh trai” mới toanh như Negav tung MV “Mình anh thôi”, Wean và Hurrykng có MV “Thờ ơ”, Hieuthuhai có “Trình”, Anh Tú Atus và Rhyder có MV “Nỗi đau đính kèm”, Song Luân có “Cậu ba”…

Với những nghệ sĩ trên, chương trình “anh trai” được xem là bệ phóng để họ chính thức gia nhập đường đua V-pop. Vậy nên dễ hiểu tại sao rất nhiều người ồ ạt ra mắt sản phẩm chào sân khi chương trình gây sốt. Họ cần giới thiệu tên tuổi và tài năng của mình ngay khi độ nhận diện thương hiệu của chương trình đang lập đỉnh.

Riêng giới nghệ sĩ gạo cội hay đã có ít nhiều danh tiếng nhưng bấy lâu bị “đóng băng”, hai gameshow giúp họ có cơ hội khoe thêm tài năng đặc biệt với công chúng, đánh dấu cột mốc sự nghiệp, đồng thời hâm nóng lại tên tuổi, tăng lượng fan. Những sản phẩm của họ được tung ngay giữa thời điểm này sẽ dễ quảng bá và tăng lượt xem.

Nổi bật có MV “Đường vào tim em” của Kay Trần, đĩa mở rộng (EP) “2024” gồm bốn ca khúc của Tăng Phúc, EP “Lướt” của Cường Seven, EP “Keep cầm ca” của rapper Binz , MV “Nhẹ nhàng” của Tuấn Hưng, album “Ông cố nội visual” của Đăng Khôi, MV “Đừng nói là” của Ali Hoàng Dương… Cá biệt, có nghệ sĩ chơi lớn khi tung một lúc hai MV như Quân A.P với “Dắt em đi khỏi đây”, “Đầu anh toàn là em” và Jun Phạm với “Sau lưng bố”, “Sơn Thủy khúc”.

Quý hồ tinh, bất quý hồ đa

Việc nghệ sĩ tận dụng sức nóng từ chương trình truyền hình thực tế để ra mắt sản phẩm âm nhạc không phải là điều mới mẻ trong ngành giải trí. Trước đây, khi chương trình “Ca sĩ mặt nạ” bùng nổ trên truyền hình, “O Sen” Ngọc Mai hay “Bướm mặt trăng” Trung Quân đều tranh thủ ra MV và EP. Song hiệu ứng của “Anh trai say hi” và “Anh trai vượt ngàn chông gai” vượt xa rất nhiều các chương trình truyền hình thực tế trước đó.

Chứng kiến lượng khán giả “khủng” chưa từng thấy dành cho concert “Anh trai vượt ngàn chông gai”, rapper Hà Lê hào hứng: "Chúng tôi đầu tư rất nhiều công sức, thời gian để nghĩ ra ý tưởng, sau đó cùng ê-kíp sản xuất biến ý tưởng đó thành hiện thực". Nó khiến 60 nghệ sĩ bỗng chốc trở thành thỏi nam châm với khán giả. Nhưng đó là khi họ đứng chung một sân khấu, cùng biểu diễn các tiết mục có sự chuẩn bị bài bản của một ê-kíp hùng hậu và chuyên nghiệp.

Khi “đánh lẻ” bằng sản phẩm âm nhạc cá nhân, rất ít nghệ sĩ tạo được hiệu ứng tương tự. Điểm qua số sản phẩm được chú ý chỉ có EP “Keep cầm ca” của Binz khi năm ca khúc là sự phối trộn độc đáo giữa dòng nhạc bolero xưa cũ với chất rap hiện đại. Với giai điệu bắt tai, hình ảnh chỉn chu và thông điệp tích cực, “Keep cầm ca” hay “Sau lưng bố”… là những sản phẩm được đánh giá cao về khả năng tạo cảm xúc và lan tỏa. Trong khi đó hầu hết sản phẩm khác đều có lượt nghe/xem rất khiêm tốn hoặc nhanh chóng chìm nghỉm giữa đời sống âm nhạc sôi động.

Nói về nguyên nhân thất bại, nhà sản xuất âm nhạc Trần Phương cho rằng có hai nguyên nhân chính. Thứ nhất, số lượng ca khúc, MV ăn theo sức nóng show “Anh trai” liên tục tấn công thị trường khiến người hâm mộ bội thực. Họ chưa kịp nhớ mặt biết tên ca khúc của nghệ sĩ này thì ca khúc của nghệ sĩ khác đã lên sóng.

Chất lượng chính là nguyên nhân thứ hai, cũng là nguyên nhân cốt tử khiến sản phẩm ăn theo nhanh chóng chết yểu. Không ít sản phẩm chạy theo xu hướng nhưng không có chiều sâu, phản ánh sự vội vàng và thiếu sáng tạo. MV "Chẳng thể nhắm mắt" của Hùng Huỳnh dù được tung hô trong ngày họp báo nhưng bị giới chuyên môn đánh giá là nhạt nhòa, thiếu đột phá về giai điệu, giọng hát lẫn hình ảnh. Không lâu sau, MV này còn bị cộng đồng mạng phát hiện khá giống một số MV của nhóm nhạc Hàn Quốc, làm dấy lên nghi án đạo nhái ý tưởng.

Gây tranh cãi nhiều nhất là MV "Pickleball" của Đỗ Phú Quý. MV bị chê bai vì lời ca vô nghĩa, rỗng tuếch kèm tạo hình mặc áo crop-top không giống ai trên sân tập pickleball của Đỗ Phú Quý. Rõ ràng, không ít nghệ sĩ chỉ chú trọng vào thời gian phát hành để tận dụng sức nóng thay vì đầu tư chiều sâu vào sản phẩm. Điều đó cho thấy nghệ sĩ thiếu tôn trọng khán giả, không nghiêm túc với con đường nghệ thuật. Những gì họ làm cho thấy kiểu ăn xổi ở thì.

Hai gameshow như một bước đà lớn cho người mới, một bước ngoặt cho người cũ. Các nghệ sĩ có thể tận dụng độ nhận diện từ gameshow để quảng bá hình ảnh và sản phẩm của mình, nhưng cần thận trọng để tránh bị gắn mác "ăn xổi". Thành công chỉ đến khi họ thực sự tâm huyết với nghề, chăm chút cho những “đứa con tinh thần” vì con đường phía trước còn rất dài. Thay vì vội vàng tung sản phẩm để giữ độ nóng, các nghệ sĩ nên dành thêm thời gian để trau chuốt giọng hát, nội dung và chất lượng sản phẩm. Khán giả luôn mong chờ những yếu tố mới lạ. Nghệ sĩ cần tìm cách tạo ra dấu ấn cá nhân, tránh lặp lại mô típ cũ.

Nghệ sĩ cũng cần nghiệm ra vì sao hai gameshow “Anh trai” thành công đến thế. Bởi theo chuyên gia truyền thông Hồng Quang Minh, thành công này không phải là ngẫu nhiên mà là kết quả của một chuỗi những yếu tố liên quan đến xu hướng, thị hiếu và chiến lược truyền thông bài bản. Từ đó, nghệ sĩ có thể học hỏi để vạch ra kế hoạch dài hạn về chiến lược phát triển sự nghiệp âm nhạc cá nhân, nắm bắt thị hiếu khán giả, xu hướng âm nhạc lẫn chiến lược truyền thông. Tất cả không chỉ giúp họ xây dựng hình ảnh bền vững mà còn nâng cao giá trị nghệ thuật trong mỗi sản phẩm.