Trước đó, Quốc hội Israel đêm 13/6 đã bỏ phiếu liên quan đến việc thành lập chính phủ liên minh mới, với kết quả sít sao 60 phiếu ủng hộ, 59 phiếu chống và 1 phiếu trắng. Theo đó, thông qua việc thành lập chính phủ do ông Naftali Bennett lãnh đạo trong 2 năm đầu nhiệm kỳ, ông Yair Lapid, lãnh đạo đảng Yesh Atid sẽ lãnh đạo trong 2 năm cuối.
Chính phủ mới của Israel được thành lập dựa trên liên minh 8 đảng gồm Yesh Atid (hiện đang giữ 17 ghế trong Quốc hội), Xanh và Trắng, Yisrael Beytenu, Lao động, Yamina, Hy vọng mới, Meretz và Raam.
 |
| Tân Thủ tướng Israel Naftali Bennett. Ảnh: Politico/Getty Images. |
Sau cuộc bỏ phiếu, ông Bennett đã tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng mới của Israel, trong khi ông Yair Lapid cũng làm lễ tuyên thệ với vai trò là Thủ tướng kế nhiệm ông Bennett. Phát biểu trước Quốc hội, ông Bennett khẳng định chính phủ liên minh của ông “đại diện cho toàn thể Israel”.
Ông cho rằng sau 4 cuộc bầu cử trong chưa đầy 2 năm, Israel đã rơi vào “ngọn lửa của hận thù và giao tranh”, đồng thời nhấn mạnh đã đến lúc hàn gắn những chia rẽ. “Chúng ta sẽ cùng nhau hàn gắn những rạn nứt ở đất nước này và ngay lập tức đưa Israel trở lại hoạt động bình thường sau một thời gian dài tê liệt”, ông Bennett nhấn mạnh.
Lời kêu gọi của tân Thủ tướng Israel được đưa ra trong bối cảnh xã hội nước này chia rẽ sâu sắc về việc chính phủ mới được thành lập. Trong thời gian cuộc bỏ phiếu diễn ra, tại Israel chứng kiến 2 cuộc biểu tình, một ủng hộ, một phản đối chính phủ mới và bày tỏ ủng hộ đối với cựu Thủ tướng Benjamin Netanyahu.
Ngay sau cuộc bỏ phiếu, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã có cuộc điện đàm với tân lãnh đạo Israel, trong đó ông nhấn mạnh, Washington giữ vững cam kết với Israel về an ninh và sẽ hợp tác với chính phủ mới “để thúc đẩy an ninh, ổn định và hòa bình cho người Israel, người Palestine và người dân trong toàn khu vực”.
“Tôi mong muốn được làm việc với Thủ tướng Bennett để tăng cường tất cả các khía cạnh của mối quan hệ chặt chẽ và lâu dài giữa hai quốc gia chúng ta”, ông Biden cho biết. Trong khi đó, lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện Mỹ Chuck Schumer cho biết, ông hy vọng chính phủ mới tại Israel sẽ mở đường cho đàm phán “nghiêm túc” về “giải pháp hai nhà nước” cho cuộc xung đột Palestine-Israel.
Trong thông điệp gửi tới người đồng cấp Israel, Thủ tướng Đức Angela Merkel cho biết, bà mong được “hợp tác chặt chẽ” với ông Bennett. “Đức và Israel có một sự kết nối độc đáo mà chúng tôi muốn tăng cường hơn nữa”, theo thông điệp được người phát ngôn của bà Merkel, Ulrike Demmer, chia sẻ trên Twitter. Trong khi đó, Văn phòng của Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas tuyên bố rằng đây là vấn đề nội bộ của Israel và Palestine vẫn giữ nguyên lập trường của mình về vấn đề lãnh thổ.
Nhận định về diễn biến này, Bộ Ngoại giao Iran ngày 14-6 cho biết, Tehran không hy vọng chính sách an ninh và đối ngoại của Israel sẽ thay đổi dưới thời chính phủ mới. Thủ tướng Áo Sebastian Kurz đã gửi lời chúc mừng và cho biết ông rất mong được làm việc với những lãnh đạo tương lai của Israel. Ngoại trưởng Anh Dominic Raab cũng chúc mừng lãnh đạo mới của Israel, đồng thời bày tỏ mong muốn duy trì “hợp tác giữa Anh và Israel trên lĩnh vực an ninh, thương mại và chống biến đổi khí hậu”.
Thủ tướng Canada Justin Trudeau cho biết, ông hy vọng sẽ sớm được làm việc với ông Bennett và Lapid “nhằm đảm bảo người dân hai nước được an toàn và hỗ trợ trong bối cảnh vượt qua đại dịch COVID-19 và giúp cả hai nước cùng tái thiết hiệu quả hơn”. Ông Trudeau cho biết rằng lãnh đạo hai nước sẽ “tìm cách để tăng cường hơn nữa mối quan hệ giữa Canada và Israel”, bao gồm một thỏa thuận tự do thương mại song phương. Thủ tướng Canada cũng không quên cảm ơn cựu lãnh đạo Benjamin Netanyahu vì “những đóng góp cho mối quan hệ song phương trong thời gian qua”.
Chiến thắng của ông Naftali Bennett đã chấm dứt 12 năm cầm quyền liên tục của ông Netanyahu, người giữ chức Thủ tướng lâu nhất trong lịch sử Israel. Như vậy, sau 4 cuộc bầu cử liên tiếp trong 2 năm, chính phủ mới của ông Naftali Bennett đã phá vỡ thế bế tắc chính trị kéo dài và mở ra một liên minh cầm quyền đa dạng nhất chưa từng thấy tại Israel, trong đó lần đầu tiên có sự tham gia của đảng người Arab. Tuy vậy, ngay sau khi bị mất quyền lãnh đạo đất nước, ông Netanyahu đã ngay lập tức đăng đàn trên mạng xã hội rằng ông sẽ “sớm trở lại nắm quyền” và sự trở lại này “sẽ nhanh hơn những gì bạn có thể tưởng tượng”.
Ông Bennett, sinh ra tại thành phố Haifa của Israel, trong một gia đình Mỹ nhập cư. Ông từng là cựu lính biệt kích thuộc Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), sau đó trở thành doanh nhân công nghệ trước khi dấn thân vào con đường chính trị vào năm 2005. Ông Bennett có mối quan hệ lâu năm với ông Netanyahu. Từ năm 2006 đến 2008, ông đảm nhận vai trò phụ tá cấp cao cho ông Netanyahu. Tuy có cùng quan điểm với người tiền nhiệm về nhiều vấn đề tại Trung Đông, nhưng quan hệ giữa hai người đã nảy sinh nhiều mâu thuẫn trong những năm qua.
Là người hướng đến tự do hóa nền kinh tế, ông Bennett luôn ủng hộ việc cắt giảm các khoản thuế và các quy định cứng nhắc trong điều hành. Ngoài ra, ông còn rất cởi mở trong những vấn đề như quyền lợi của người đồng tính, mối quan hệ giữa tôn giáo và nhà nước. Giới phân tích cho rằng, bằng cách phá vỡ những cam kết khi tranh cử và tham gia vào một liên minh đối đầu với ông Netanyahu, ông Bennett có thể tranh thủ được sự ủng hộ về lâu về dài.
