Quan hệ Trung-Nhật tan băng giữa tâm bão Covid-19

"Sơn xuyên dị vực, phong nguyệt đồng thiên" (Sông núi khác bờ cõi, nhưng trăng gió cùng trời), là những dòng thơ được in trên các thùng khẩu trang và nhiệt kế được Hiệp hội Phát triển Thanh niên Nhật Bản (JYDA) gửi tới Trung Quốc nhằm hỗ trợ quốc gia láng giềng trong cuộc chiến chống lại dịch Covid-19.

Hơn 1.300 năm trước, một cháu trai của Nhật hoàng đã gửi những câu thơ cổ đó cho vị cao tăng người Trung Quốc tên Ganjin, và truyền cảm hứng cho ông đến Nhật Bản để truyền bá Phật pháp. 

Giờ đây, những câu thơ này hiện đang lan truyền tới rất nhiều người Trung Quốc với hơn 39.000 bài đăng trên mạng xã hội Weibo. Ngay cả cựu Thủ tướng Nhật Bản Yukio Hatoyama cũng chia sẻ nó trên trang cá nhân Twitter.

Trên các thùng vật tư y tế mà Nhật Bản gửi tới Trung Quốc đều có câu "Sơn xuyên dị vực, phong nguyệt đồng thiên" (Ảnh: CNN)
Trên các thùng vật tư y tế mà Nhật Bản gửi tới Trung Quốc đều có câu "Sơn xuyên dị vực, phong nguyệt đồng thiên" (Ảnh: CNN)

Trong cuộc chiến với Covid-19, dịch bệnh hiện đã khiến hơn 80.000 người nhiễm và hơn 2.700 người tử vong trên toàn thế giới, Nhật Bản đã chứng tỏ họ là một đồng minh với Trung Quốc chống lại kẻ thù chung. 

Đầu tháng này, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng đã ca ngợi sự hỗ trợ của Nhật Bản. Ngược lại, ông Cảnh lên tiếng cáo buộc Mỹ vì đã có những phản ứng thái quá và gieo rắc nỗi sợ hãi khi sơ tán nhân viên khỏi lãnh sự quán ở Vũ Hán và áp đặt lệnh cấm du lịch đối với du khách Trung Quốc.

Bài thơ đã cho thấy sự tan băng trong mối quan hệ giữa Nhật Bản và Trung Quốc, bắt nguồn từ chuyến thăm cấp nhà nước của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe tới Bắc Kinh năm 2018. Khi cả Tokyo và Bắc Kinh nhấn mạnh rằng chuyến thăm cấp nhà nước của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Nhật Bản vào tháng 4 sẽ không bị hủy vì dịch Covid-19, mối quan tâm mới mà nhiều người tập trung là làm thế nào để hai nền kinh tế lớn thứ hai và thứ ba thế giới có thể tăng cường quan hệ.

Tranh chấp lãnh thổ kéo dài từ Thế chiến II đã làm “đóng băng” mối quan hệ Nhật-Trung trong nhiều thập kỷ. Dù cho một số lãnh đạo của Nhật Bản đã bày tỏ sự tiếc nuối về hành động của quân đội nước này thời kỳ đó, nhưng nhiều người Trung Quốc vẫn tin rằng Nhật Bản đã không thừa nhận đầy đủ những tội ác mà họ đã gây ra trong lịch sử. 

Căng thẳng bùng phát vào năm 2013 liên quan đến tranh chấp đối với quần đảo Điếu Ngư/Senkaku ở Biển Hoa Đông khiến quan hệ song phương xấu đi nhanh chóng. Trước đó, theo kết quả từ một cuộc khảo sát thường niên về quan hệ Nhật–Trung của tổ chức phi lợi nhuận Genron, 92,8% công dân Trung Quốc có ấn tượng tiêu cực về Nhật Bản. Tuy nhiên, vào năm 2019, con số này đã giảm gần một nửa xuống còn 52,8%. 

Có thể nói, kết quả này có được sau những nỗ lực hâm nóng mối quan hệ với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, với những lời mời liên tục cho các cuộc đàm phán nhằm khôi phục quan hệ song phương và giải quyết tranh chấp. Lãnh đạo hai nước đã gặp nhau tại và bắt tay tại Hội nghị APEC năm 2014.

Khi quan hệ chính trị được cải thiện, khách du lịch Trung Quốc bắt đầu du lịch tới Nhật Bản và hình thành quan điểm tích cực của riêng họ về văn hóa nước này, theo Yasushi Kudo, chủ tịch tổ chức Genron. Năm 2018, 8,38 triệu người Trung Quốc đã tới Nhật Bản, tăng gấp 6 lần so với năm 2013. Trong khi thế hệ trẻ Trung Quốc có sức mua lớn hơn và đi du lịch nhiều hơn, thì Nhật Bản lại chứng kiền điều ngược lại, ông Kudo nhận định. 

Khi nền kinh tế Nhật Bản bị thu hẹp và tại đây đang phải đối mặt với các vấn đề như già hóa dân số hay thu nhập không cải thiện, thì rất ít người có nhu cầu đi du lịch nước ngoài. Tuy nhiên, Nhật Bản đang cố gắng khiến khách du lịch Trung Quốc cảm thấy được chào đón bằng việc dựng các biển hiệu, thông báo bằng tiếng Trung tại các khu vực công cộng ở Tokyo.

Shuichi Kato, chủ một công ty du lịch có trụ sở tại Kyoto, đã gửi 15.000 khẩu trang tới Trung Quốc đại lục, Hong Kong và Đài Loan, đồng thời cho biết lượng khách du lịch đến từ những khu vực này là nguồn “cứu cánh” cho công việc kinh doanh của công ty. “Những người bạn châu Á đã làm cho khu vực của chúng tôi phát triển mạnh mẽ và trở thành điểm hút khách du lịch”, Kato cho hay.

Tới ngày 18-2, các doanh nghiệp tư nhân của Nhật Bản đã quyên góp hơn 3 triệu khẩu trang và 43,96 triệu Yên (6,3 triệu USD) hỗ trợ Trung Quốc chống lại Covid-19.

Thành viên Hiệp hội Phát triển Thanh niên Nhật Bản (JYDA) đóng gói khẩu trang, nhiệt kế gửi sang Trung Quốc. (Ảnh: CNN)
Thành viên Hiệp hội Phát triển Thanh niên Nhật Bản (JYDA) đóng gói khẩu trang, nhiệt kế gửi sang Trung Quốc. (Ảnh: CNN)

Có thể nói, Covid-19 hiện chính là “sợi dây” kết nối hai cựu thù lại gần với nhau hơn bao giờ hết. Tháng 5-2018, Chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Shinzo Abe đã có cuộc điện đàm đầu tiên trong lịch sử để thỏa thuận về phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên. Vài tháng sau, ông Abe trở thành nhà lãnh đạo Nhật Bản đầu tiên thăm Trung Quốc trong 7 năm qua. 

Sau đó, Trung Quốc và Nhật Bản đã tổ chức diễn đàn đầu tiên nhằm tăng cường hợp tác với bên thứ ba là Thái Lan, quốc gia có quan hệ ngoại giao thân thiết với cả Bắc Kinh và Tokyo. Cuối cùng, hai bên đã ký thỏa thuận trị giá 18 triệu USD .

Gần đây, Trung-Nhật càng xích lại gần nhau sau tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về chiến tranh thương mại với hai quốc gia này, theo Koichi Nakano, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Sophia. "Trước khi ông Trump xuất hiện, hai nhà lãnh đạo Trung-Nhật không có mối quan hệ tốt đến vậy. Giờ đây quan hệ giữa họ giống như 'cuộc hôn nhân lợi ích' để đối phó với mối đe dọa chung mang tên Covid-19", Nakano nói.

Tuy nhiên, nếu như sự hỗ trợ của Thủ tướng Abe dành cho Trung Quốc trong cuộc chiến chống Covid-19 có thể đã mang lại những bước tiến đáng kể trong quan hệ với ông Tập, thì chính điều này lại khiến những người ủng hộ phe diều hâu ở Nhật Bản phẫn nộ, nhất là việc Nhật Bản có phản ứng khá nhẹ nhàng trong việc ngăn dòng người từ Trung Quốc vào lãnh thổ so với các quốc gia khác. 

“Một số người ủng hộ ông Abe đã tức giận về điều đó vì họ nghĩ rằng Thủ tướng Nhật Bản ưu tiên mối quan hệ với ông Tập hơn an ninh quốc gia", Nakano nhận định. 

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe hôm 23/12/2019 tại Bắc Kinh. (Ảnh: Kyodo)
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe hôm 23/12/2019 tại Bắc Kinh. (Ảnh: Kyodo)

Bất chấp sự tiến bộ gần đây trong quan hệ song phương, về cơ bản, Nhật Bản và Trung Quốc vẫn có những quan điểm đối đầu về tương lai khu vực châu Á-Thái Bình Dương và vai trò của Trung Quốc trong đó. 

Các vấn đề tranh chấp lãnh thổ không biến mất, mà chỉ được tạm gác lại phía sau. "Hiện tại, cả hai bên đều thấy được lợi ích từ việc giảm bớt căng thẳng. Một phần băng vĩnh cửu đã tan băng nhưng vẫn còn những lớp băng khác nữa, và đó không chỉ là về lãnh thổ, mà còn là bất đồng lịch sử", ông Nakano nói.

"Dịch Covid-19 bùng phát đặt ra thử thách căng thẳng cho các mối quan hệ song phương, do đó, sự thông minh nằm ở chỗ biết biến một vấn đề đang gây lo lắng trở thành một cơ hội. Bài thơ đó đang giúp mọi người khơi gợi những phần tốt đẹp trong chính họ”, Jeff Kingston, chuyên gia về Nhật Bản tại Đại học Temple, Mỹ nhận định.

Hồ Thiên (Theo CNN)

Các tin khác

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) thứ 10 sẽ bắt đầu vào năm 2027, trong bối cảnh tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đối mặt nhiều khó khăn, từ xung đột vũ trang leo thang đến khủng hoảng niềm tin và tài chính chưa từng có. Đây không chỉ là một cuộc bầu cử nhân sự, mà là cuộc đua tìm kiếm một “kiến trúc sư” đủ tầm vóc để tái thiết lập trật tự thế giới trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được công bố bởi Cơ quan Vũ trụ châu Âu cho thấy các vệt dầu loang diện rộng trên vịnh Ba Tư có thể quan sát rõ từ không gian. Diễn biến này không chỉ phản ánh mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường biển, mà còn làm dấy lên lo ngại về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái, chuỗi cung ứng năng lượng và an ninh khu vực.

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Tổng thống Donald Trump ngày 21/4 tuyên bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran, trong khi chính quyền Washington đồng thời áp đặt một vòng trừng phạt mới nhằm gia tăng sức ép đối với Tehran trước thềm các cuộc đàm phán quan trọng dự kiến diễn ra tại Pakistan. Động thái này phản ánh chiến lược vừa kiềm chế xung đột quân sự, vừa tăng đòn bẩy kinh tế nhằm buộc Iran nhượng bộ trên bàn thương lượng.