Quan hệ Canada - Saudi Arabia trước thách thức lớn

Mối quan hệ bang giao hòa hữu trong nhiều năm qua giữa Canada và Saudi Arabia bất ngờ đứng trước thách thức lớn, sau khi Saudi Arabia liên tục đưa ra những đòn ngoại giao nhằm đáp trả hành vi "can thiệp công việc nội bộ" của Canada.

Ngày 6-8 (giờ địa phương), Ngoại trưởng Saudi Arabia Adel al-Jubeir đã lên tiếng chỉ trích việc Canada kêu gọi nước này thả tự do cho các nhà hoạt động nhân quyền bị bắt giữ. Trên trang Twitter cá nhân, Ngoại trưởng Al-Jubeir cho biết, Saudi Arabia không can thiệp vào công việc nội bộ của bất kỳ quốc gia nào và cũng không chấp nhận hành động can thiệp từ bên ngoài vào công việc nội bộ của nước này, và Saudi Arabia sẽ đáp trả “cứng rắn nhất” đối với hành động can thiệp đó.

Tuyên bố này được cho là bắt nguồn từ thông tin đăng tải trên trang Twitter của Bộ Ngoại giao Canada ngày 3-8 bày tỏ quan ngại về việc Saudi Arabia bắt giữ các nhà hoạt động nhân quyền và yêu cầu nhà chức trách phải thả ngay lập tức các nhà hoạt động này, sau thông tin do Tổ chức Quan sát nhân quyền thế giới hôm 31-7 cung cấp cho biết Saudi Arabia đã bắt các nhà hoạt động vì quyền lợi phụ nữ Samar Badawi và Nassima al-Sadah.

Chính quyền Saudi Arabia đã phản ứng lại tuyên bố này theo cách dữ dội đến không ngờ. Theo Washington Post, trong một tuyên bố của Bộ Ngoại giao Saudi Arabia, Riyadh bác bỏ cáo buộc "hoàn toàn sai lầm" của chính quyền Canada rằng những vụ bắt giữ một số nhà hoạt động xã hội dân sự gần đây là không chính đáng, theo đó gọi những tuyên bố của Canada là "sự can thiệp trắng trợn đối với các công việc nội bộ của Saudi Arabia, đi ngược lại các tiêu chuẩn quốc tế cơ bản và các giao thức quốc tế".

Chính phủ Saudi Arabia hôm 5-8 đã yêu cầu Đại sứ Canada tại Riyadh phải rời khỏi nước này trong vòng 24 giờ, đồng thời triệu hồi Đại sứ Saudi Arabia tại Canada và đóng băng mọi giao dịch về thương mại và đầu tư giữa hai nước. Không dừng lại ở đó, ngày 6-8, Hãng hàng không quốc gia Saudi Arabia cũng quyết định dừng tất cả các chuyến bay đến và đi từ Toronto, Canada. Mọi chương trình hợp tác về giáo dục giữa Saudi Arabia và Canada cũng sẽ ngưng lại với việc quốc gia vùng Vịnh dự kiến chuyển 15.000 sinh viên nước này đang theo học tại Canada đến các quốc gia khác như Mỹ, Anh Quốc, theo Globe and Mail.

Thủ tướng Canada Justin Trudeau và Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman. Ảnh: Washington Post.
Thủ tướng Canada Justin Trudeau và Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman. Ảnh: Washington Post.

Phản ứng trước quyết định của Saudi Arabia, Bộ Ngoại giao Canada ngay lập tức lên tiếng quan ngại sâu sắc về tình hình, song khẳng định vẫn giữ nguyên quan điểm của nước này đối với các vấn đề nhân quyền tại Saudi Arabia. Người phát ngôn của Ngoại trưởng Canada, bà Marie-Pier Baril ngày 6-8 cho biết: "Canada sẽ luôn luôn đứng lên vì nhân quyền ở Canada và trên toàn thế giới, trong đó có quyền của phụ nữ".

Cần lưu ý rằng, những động thái bắt giữ các nhà hoạt động nhân quyền dẫn đến căng thẳng ngoại giao giữa Canada và Saudi Arabia diễn ra trong bối cảnh Thái tử Mohammed bin Salman, người vừa lên nắm quyền tại Saudi Arabia cách đây hơn 1 năm, đang có những cải cách mạnh mẽ trên mọi phương diện của quốc gia này. Công cuộc cải cách của Mohammed bin Salman được đánh giá là "tham vọng, năng động" nhưng cũng chứa nhiều bước đi khó dự đoán, nhất là trong xu hướng ngoại giao và phát triển kinh tế.

Bên cạnh những cải cách như cho phép phụ nữ lái xe, mở cửa rạp chiếu phim, thái tử Mohammed cũng thực hiện nhiều chiến dịch phòng chống tham nhũng và bắt giữ các nhà hoạt động nhân quyền. Saudi Arabia cũng đang đối mặt với căng thẳng leo thang với nước láng giềng Qatar, Iran và mắc kẹt trong cuộc nội chiến ở Yemen. Khủng hoảng trong quan hệ Canada và Saudi Arabia bùng lên sau một thời kỳ bang giao được cải thiện giữa hai nước dưới thời chính quyền tiền nhiệm tại Canada.

Theo Washington Post, hợp đồng trị giá khoảng 15 tỷ USD bán xe bọc thép hạng nhẹ (LAVs) cho Saudi Arabia thông qua năm 2014 được xem là bảo chứng cho quan hệ hai nước. Mặc dù vậy, quan hệ hai nước gần đây đã có phần lạnh nhạt hơn sau khi xuất hiện những thông tin cho rằng, những chiếc xe bọc thép này đã được Saudi Arabia sử dụng trong các vụ tấn công ở Yemen.

Quyết định đóng băng quan hệ thương mại của Saudi Arabia với Canada được cho là sẽ không ảnh hưởng ngay lập tức đến nền kinh tế hai nước, khi thương mại hai chiều giữa hai nước tương đối nhỏ. Tuy nhiên, nếu như căng thẳng tiếp tục gia tăng, Canada sẽ đứng trước nguy cơ bị Saudi Arabia hủy hợp đồng mua xe bọc thép ký năm 2014, gián tiếp gây ảnh hưởng tới kinh tế nước này.

Trong bối cảnh căng thẳng giữa Saudi Arabia và Canada đang có dấu hiệu leo thang, các quốc gia láng giềng vùng Vịnh là Bahrain và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đã lên tiếng ủng hộ mạnh mẽ Riyadh trong vấn đề này. Trong khi đó, theo CNN, tổ chức Ân xá Quốc tế đã đứng về phía Canada và kêu gọi các quốc gia có ảnh hưởng ở Saudi Arabia, cụ thể là Mỹ, Anh và Pháp - chấm dứt sự im lặng của họ đối với việc bắt giữ "các nhà bảo vệ nhân quyền" của Saudi Arabia.

Huffington Post dẫn lời một quan chức Ngoại giao Mỹ ngày 6-8 cho biết, Mỹ đã gửi yêu cầu chính phủ Saudi Arabia thông tin chi tiết hơn về vụ giam giữ các nhà hoạt động. Theo quan chức Mỹ, hiện cả Saudi Arabia và Canada đều là đồng minh thân cận của nước này và Washington hi vọng đồng minh Saudia Arabia có thể tuân thủ các nguyên tắc pháp lý xét xử công bằng nhằm hạn chế căng thẳng leo thang.

An Nhiên (tổng hợp)

Các tin khác

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) thứ 10 sẽ bắt đầu vào năm 2027, trong bối cảnh tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đối mặt nhiều khó khăn, từ xung đột vũ trang leo thang đến khủng hoảng niềm tin và tài chính chưa từng có. Đây không chỉ là một cuộc bầu cử nhân sự, mà là cuộc đua tìm kiếm một “kiến trúc sư” đủ tầm vóc để tái thiết lập trật tự thế giới trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được công bố bởi Cơ quan Vũ trụ châu Âu cho thấy các vệt dầu loang diện rộng trên vịnh Ba Tư có thể quan sát rõ từ không gian. Diễn biến này không chỉ phản ánh mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường biển, mà còn làm dấy lên lo ngại về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái, chuỗi cung ứng năng lượng và an ninh khu vực.

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Tổng thống Donald Trump ngày 21/4 tuyên bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran, trong khi chính quyền Washington đồng thời áp đặt một vòng trừng phạt mới nhằm gia tăng sức ép đối với Tehran trước thềm các cuộc đàm phán quan trọng dự kiến diễn ra tại Pakistan. Động thái này phản ánh chiến lược vừa kiềm chế xung đột quân sự, vừa tăng đòn bẩy kinh tế nhằm buộc Iran nhượng bộ trên bàn thương lượng.