Nữ chỉ huy lính thủy đánh bộ duy nhất của Liên Xô

"Frau Black Death" (tiếng Đức có nghĩa "Quý bà Cái chết Đen") - đây là cách Đức quốc xã nói đến Evdokiya Zavaliy - được trao tặng 4 huân chương chiến đấu, nhiều huy chương và thậm chí trở thành công dân danh dự của 8 thành phố châu Âu. Khoảng một triệu phụ nữ Liên Xô đã tham gia Chiến tranh thế giới lần 2.

Họ phục vụ ở hậu phương, vận chuyển và chăm sóc những người lính từ chiến trường, đóng vai trò bắn tỉa, phi công máy bay ném bom và thậm chí là lái xe tăng. Nhưng chỉ có một người trong số họ - đó là Evdokiya Zavaliy - nỗ lực hết mình để trở thành chỉ huy của cả một trung đội lính thủy đánh bộ toàn nam.

Khi "chiến tướng" là phụ nữ

Rất nhiều năm sau chiến tranh, Zavaliy nhớ lại: "Tôi muốn thực sự gắn bó với những người đàn ông vạm vỡ, cho họ thấy rằng tôi có thể chiến đấu không tệ hơn họ - nếu không muốn nói là tốt hơn". Tuy nhiên, con đường đấu tranh của người phụ nữ trẻ Ukraine đã bắt đầu từ lâu trước khi cô tham gia trung đội lính thủy đánh bộ. Khi chiến tranh nổ ra ở Liên Xô, Zavaliy (hay Dusya, theo cách gọi thân thiện) mới chỉ bước sang tuổi 15.

Zavaliy nộp đơn nhiều lần tại văn phòng tuyển quân, nhưng lần nào cũng đều bị từ chối. Chỉ đến khi kẻ thù phát xít tràn đến ngôi làng Novy Bug ở Ukraine, Evdokiya mới được tuyển vào một chi đội Hồng quân đang rút lui.

Khi bắt đầu phục vụ trong quân ngũ, Zavaliy là một bác sĩ được trao tặng huân chương Sao Đỏ vì công giải cứu một chỉ huy Hồng quân bị thương trên chiến trường, cũng như vết thương rất nghiêm trọng của cô trong chuyến vượt sông Dnepr. Sau đó, một sự kiện quan trọng bất ngờ làm thay đổi hoàn toàn cuộc sống của Zavaliy.

"Frau Black Death" (tiếng Đức có nghĩa "Quý bà Cái chết Đen") - đây là cách Đức quốc xã nói đến Evdokiya Zavaliy.
"Frau Black Death" (tiếng Đức có nghĩa "Quý bà Cái chết Đen") - đây là cách Đức quốc xã nói đến Evdokiya Zavaliy.

Một ngày nọ, đơn vị của cô đón tiếp nhóm sĩ quan đại diện từ Hải quân Liên Xô đang tuyển mộ tân binh cho hàng ngũ của họ. Họ đặc biệt chú ý đến Zavaliy - cắt tóc ngắn như con trai, mặc áo dài và quần bó. Các giấy tờ của Zavaliy ghi rõ "Trung sĩ cao cấp Zavaliy Evdokim" (tên rút ngắn như đàn ông của cô tại Bệnh viện Quân đội), vì vậy nhóm sĩ quan Hải quân cho rằng cô là một người đàn ông. Và nửa giờ sau đó, Zavaliy được điều động đến vùng Bắc Caucasus để chiến đấu trong trung đội lính thủy đánh bộ Liên Xô.

Zavaliy nhớ lại: "Tôi đã cố gắng chiến đấu như một người đàn ông trong khoảng 1 năm. Không ai nghi ngờ gì cả. Tôi ngay lập tức được chấp nhận như là 'một trong những người lính nam'. Sau khi bắt sống được một tù nhân người Đức tại Mozdok, chỉ huy điều động tôi đến một đơn vị tình báo và tại đây tôi nhanh chóng trở thành chỉ huy". 

Mozdok là một thị trấn và trung tâm hành chính của quận Mozdoksky ở Bắc Ossetia - Alania. Trong quá trình chiến đấu tại nhà ga Krymskaya, ở Kuban (miền nam Nga), sự thật về giới tính của "Đồng chí Evdokim" cuối cùng cũng lộ ra. Khi chỉ huy đơn vị hy sinh và các lực lượng trở nên suy yếu, Zavaliy đã chủ động nắm quyền chỉ huy. Cô đứng ở độ cao tối đa, và phát ra một mệnh lệnh: "Hỡi các binh sĩ! Nghe này! Tất cả tiến về phía trước -  theo tôi!" và bắt đầu tấn công.

Một vết thương nghiêm trọng trong trận chiến đó cuối cùng đã vén bức màn bí mật về thân phận của Zavaliy. Điều gây ngạc nhiên cho Zavaliy là cấp trên không hề có biện pháp trừng phạt nào cả: thậm chí không có ai tỏ ra giận dữ. Vì "Evdokim" đã có được danh tiếng vững chắc trong hàng ngũ lính thủy đánh bộ. Sau đó, Zavaliy không chỉ không bị gửi trả trở lại bệnh viện, mà được ghi danh vào một chương trình huấn luyện cấp Thiếu úy kéo dài 6 tháng, sau khi vết thương của cô đã lành.

Evdokiya Zavaliy chối bỏ bất kỳ khái niệm nào về cuộc sống bình thường trong chiến tranh.
Evdokiya Zavaliy chối bỏ bất kỳ khái niệm nào về cuộc sống bình thường trong chiến tranh.

Khi trở về nhà, Zavaliy được tuyên bố là trung đội trưởng của một đại đội súng máy, một phần của Lữ đoàn lính thủy đánh bộ 83. Người phụ nữ nhỏ bé và yếu đuối chỉ huy 500 người đàn ông cứng rắn và họ đồng lòng tuân theo mọi mệnh lệnh của cô mà không hề tra vấn. Các binh sĩ từ các biệt đội khác lúc đầu coi toàn bộ tình huống là mỉa mai, nhưng khi nhìn thấy sức chiến đấu dũng cảm của Zavaliy trên chiến trường, họ không thể không bắt đầu kính trọng gọi trung đội của cô là "Những vệ binh của Duska".

"Frau Black Death"

Trong chiến dịch "Kerch-Eltingen" quy mô tiến hành ở bán đảo Crimea vào mùa thu năm 1943, trung đội - dưới cơn bão lửa của địch - đã tìm cách thiết lập một vị trí vững chắc và đảm bảo hạ cánh an toàn cho lực lượng không quân. Tiếp theo là một trận chiến khốc liệt, nhưng anh hùng ở Sevastopol (thành phố cảng nằm về phía tây nam bán đảo Crimea ở phía bắc Biển Đen), Balaklava (trên Bán đảo Crimea và một phần của thành phố Sevastopo) và Kerch (thành phố ở bán đảo Kerch phía đông Crimea).

Alexanderr Kuzmichev, chỉ huy đại đội của Lữ đoàn lính thủy đánh bộ 83, nhớ lại: "Trung đội dưới quyền nữ trung úy Evdokiya Zavaliy liên tục đứng đầu trong lữ đoàn chiến đấu, dẫn đầu mọi cuộc tấn công trên biển. Họ luôn được điều động đến các khu vực chiến trận đặc biệt khó khăn". Bị tấn công bởi các cuộc tấn công liên tục của trung đội Evdokiya, người Đức gọi cô là “Frau Black Death", và các chiến binh của cô là "các chiến binh áo đen". Những chiếc áo khoác đen luôn gây ra nỗi kinh hoàng cho quân lính phát xít Đức với sự bất ngờ, táo bạo và không sợ hãi của họ.

Zavaliy (bìa trái), là người cuối cùng còn sống sót trong trung đội súng máy Lữ đoàn lính thủy đánh bộ 83.
Zavaliy (bìa trái), là người cuối cùng còn sống sót trong trung đội súng máy Lữ đoàn lính thủy đánh bộ 83.

Zavaliy kể: "Những người lính của tôi là những người có trái tim nóng thực sự. Nhưng khi bọn phát xít phát hiện ra rằng có một phụ nữ ở giữa đội quân thì ban đầu họ không thể tin điều đó. Nhưng, nhanh chóng sau đó chúng bắt đầu săn lùng tôi ráo riết". Tại khu vực cửa sông Dniester gần thành phố Odessa, vào tháng 8-1944, khi bị tách khỏi đội hình chiến đấu và bị bật tung người do sóng xung kích mạnh, Zavaliy đã bất tỉnh một lúc. Sau khi tỉnh lại, Zavaliy nhìn thấy lính Đức đang đi trên cánh đồng và kết liễu những người lính Liên Xô bị thương.

Zavaliy nhớ lại: "Tôi nín thở khi nhìn thấy bọn chúng tiến đến gần hơn và đột nhiên cảm thấy đau nhói ở chân - một tên lính phát xít đâm thủng nó bằng lưỡi lê để kiểm tra xem tôi có thực sự đã chết hay chưa. Nhờ phép màu mà tôi thoát chết vào lúc rạng sáng, khi các tiểu đoàn Hồng quân quét sạch lính Đức ở bờ phía tây cửa sông Dniester. Người dân địa phương tìm thấy tôi chảy máu đến suýt chết. Lữ đoàn nghĩ rằng tôi đã chết".

Tháng 2/1945, trong trận chiến tại Budapest, trung đội Evdokiya - khi đi qua cống thoát nước của thành phố - đã phát hiện một boongke chỉ huy của Đức và bất ngờ bắt giữ được kẻ thù. Lúc đầu, vị tướng người Đức không tin trung đội lính thủy đánh bộ được dẫn dắt bởi một phụ nữ. Tuy nhiên, khi nhìn thấy Evdokiya, ông ta tặng cô khẩu súng ngắn Walther của mình. Trong trận chiến ở thủ đô Hungary, Vanya Posevnykh - một trong những người lính Zavaliy vừa mới đến trung đội - từng tuyên bố "tôi thực sự cảm thấy như đang theo lệnh của một chú gà con!" nhưng cuối cùng anh đã dũng cảm dùng ngực của mình đỡ viên đạn cứu mạng cô.

Người phụ nữ trong chiến tranh

Với sự phẫn nộ, Evdokiya Zavaliy chối bỏ bất kỳ khái niệm nào về cuộc sống bình thường trong chiến tranh. Tuy nhiên, Zavaliy vẫn còn trong trắng, một cô gái trẻ nhưng đã cố hết sức gánh vác trách nhiệm đối với hàng chục mạng sống. Zavaliy thú thật: "Tôi giấu những giọt nước mắt của mình dưới chiếc áo mưa, vì không muốn bất cứ ai nhìn thấy một dấu hiệu của sự yếu đuối. Tôi... đơn giản là không có quyền yếu đuối, sợ hãi. Nhưng tôi sợ chuột. Chuột làm tôi sợ hơn cả bọn lính Đức - chúng đói, tấn công mặt tôi vào ban đêm, cắn vào chân".

Evdokiya Zavaliy năm 1990.
Evdokiya Zavaliy năm 1990.

Zavaliy được tặng thưởng 4 huân chương chiến đấu, hàng chục huy chương và trở thành công dân danh dự của 8 thành phố châu Âu. Zavaliy xuất ngũ năm 1947 và chuyển đến sống ở Kiev. Tại đây, Zavaliy gặp người chồng tương lai và đi đến hôn nhân. Bà có 2 con, 4 đứa cháu và 4 đứa chắt.

Evdokiya Zavaliy qua đời tại Kiev vào ngày 5-5-2010, ở tuổi 85, chỉ vài ngày nữa là kỷ niệm 65 năm chiến thắng phát xít Đức. Zavaliy là người cuối cùng còn sống sót trong trung đội súng máy Lữ đoàn lính thủy đánh bộ 83.

Diên San (Tổng hợp)

Các tin khác

Tự lực hay lệ thuộc?

Tự lực hay lệ thuộc?

Khi eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa trong cuộc xung đột Mỹ - Israel - Iran từ đầu năm 2026, giá năng lượng cơ bản toàn cầu liên tục nhảy múa theo từng diễn biến của cuộc xung đột. Đứt gãy chuỗi cung ứng buộc các quốc gia phải tìm kiếm giải pháp tự chủ nguồn năng lượng. Câu hỏi đặt ra là, "Mỗi quốc gia sẽ phải thay đổi ra sao?".

Lớp học thời chiến - Những ký ức không quên

Lớp học thời chiến - Những ký ức không quên

Từ những lớp học dưới lòng đất, ánh đèn dầu, trang vở giấy đen đến bữa cơm độn mỳ trong những năm sơ tán, những câu chuyện tưởng đã lùi xa nay trở lại trong buổi tọa đàm “Lớp học thời chiến - Ký ức vùng sơ tán” diễn ra tại Bảo tàng Hà Nội. Đó không chỉ là cuộc gặp gỡ giữa những người từng trải qua chiến tranh, mà còn là hành trình trở về quá khứ qua ký ức của những người trong cuộc, giúp chúng ta hình dung rõ hơn cuộc sống của người dân Hà Nội trong những năm tháng gian khó.

Hồi sinh Sa Huỳnh

Hồi sinh Sa Huỳnh

Từng cây non được trồng xuống dưới bùn lầy ngập mặn, cánh rừng đưng nơi mép biển Sa Huỳnh đang dần sống lại, gọi bầy chim và tôm cá trở về.

Gil Jibli - người phục dựng những gương mặt đã khuất

Gil Jibli - người phục dựng những gương mặt đã khuất

Bị kẻ khủng bố sát hại mà không xác định được danh tính. Bị hành hạ đến chết trong trại tập trung của phát xít Đức. Bị các tay súng Hamas sát hại dã man. Đó là những số phận mà họa sĩ pháp y Gil Jibli phải đối diện trong công việc của mình. Từ ký ức của các nhân chứng, người thân và những hình ảnh ít ỏi còn sót lại, ông từng bước tái hiện diện mạo những người đã khuất, giúp xác định danh tính của họ và lưu giữ ký ức về họ trước sự xóa nhòa của thời gian.

Những "cựu binh" bền bỉ của thời đại hạt nhân

Những "cựu binh" bền bỉ của thời đại hạt nhân

Lần lượt ra đời trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh bắt đầu định hình trật tự an ninh thế giới, Tupolev Tu-95 của Liên Xô và Boeing B-52 của Mỹ cùng được thiết kế cho một bài toán chiến lược là đưa vũ khí hạt nhân tới các mục tiêu liên lục địa. Hơn 70 năm sau, hai "cựu binh" vẫn hiện diện trên bầu trời, liên tục được nâng cấp để đáp ứng yêu cầu mới và duy trì vai trò trong lực lượng hàng không chiến lược.

Lãnh đạo Công an Khu Tây Bắc và các trinh sát xác định tọa độ truy bắt gián điệp biệt kích nhảy dù

Kỳ cuối: Cuộc chiến 10 năm và những chuyện không có trong hồ sơ

Năm 1961, khi bắt đầu mở hai Chuyên án BK63 và PY27, có lẽ không ai nghĩ từ hai chuyên án gốc, đã mở ra hàng chục chuyên án khác. Suốt 10 năm, cuộc chiến âm thầm nhưng vô cùng khó khăn, gian khổ trên các địa bàn rừng núi, với những cán bộ tham gia từ ngày đầu là thời gian không thể nào quên. Còn với lực lượng CAND, thắng lợi của cuộc chiến chống gián điệp biệt kích đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý, góp phần tổng kết thành lý luận nghiệp vụ phản gián.

Cây cầu nổi tiếng thế giới được thi công bởi bàn tay của phần đông những người phụ nữ

Cây cầu nổi tiếng thế giới được thi công bởi bàn tay của phần đông những người phụ nữ

Kế hoạch về một cây cầu mới bắc qua sông Thames, giữa Westminster và Blackfriars, Anh đã được nhóm Strand Bridge Company đề xuất. Trước khi Cầu Strand được hoàn thành, một đạo luật của quốc hội Anh đã ra quyết định đổi tên thành cầu Waterloo như là "Một chứng tích ghi lại chiến thắng rực rỡ mà Lực lượng của Nữ hoàng Anh cùng các Lực lượng Đồng minh đã đạt được khi đánh bại quân Pháp".

Ngành công nghiệp Ukraine trước bước ngoặt đen tối

Ngành công nghiệp Ukraine trước bước ngoặt đen tối

Từ một trong những trung tâm công nghiệp lớn của Liên Xô, ngành công nghiệp Ukraine đã trải qua hơn 3 thập niên nhiều biến động. Giờ đây, khi tính đến ngày chiến sự kết thúc, Kiev không chỉ phải tính chuyện dựng lại những nhà máy đã mất, mà còn phải đưa ra quyết định mang tính chiến lược: khôi phục nền công nghiệp cũ hay xây dựng một nền công nghiệp khác.

John Joubert - kẻ sát nhân hàng loạt trẻ nhất nước Mỹ

John Joubert - kẻ sát nhân hàng loạt trẻ nhất nước Mỹ

Tháng 7/1996, John Joubert, 33 tuổi, đã bị tử hình vì giết hại 3 người. Y được mệnh danh là kẻ sát nhân hàng loạt trẻ nhất nước Mỹ - khuynh hướng tàn bạo đầu tiên của y đã bộc lộ từ năm 13 tuổi. Năm 20 tuổi, y đã gây ra ba vụ giết người. 12 năm sau khi bị bắt, y bị xử tử bằng ghế điện. Cái chết đau đớn của y đã trở thành nguyên nhân khiến nhiều tiểu bang của Mỹ bãi bỏ hình thức tử hình bằng ghế điện.

Bầy voi trong cánh rừng tái sinh

Bầy voi trong cánh rừng tái sinh

Voi luôn là biểu tượng của sức mạnh, sự hiền hòa và mối quan hệ gắn kết giữa con người với thiên nhiên. Sự nỗ lực bảo tồn của các cấp ngành và người dân suốt nhiều năm đang giúp hồi sinh biểu tượng của một vùng đất nhiều huyền thoại.

Kỳ 5: Thất bại của một kế hoạch hoàn hảo

Kỳ 5: Thất bại của một kế hoạch hoàn hảo

Kéo dài suốt 10 năm với rất nhiều công sức chuẩn bị, đầu tư con người, trang bị vũ khí tối tân nhất, tuy nhiên, CIA chỉ nhận được những bản báo cáo giả; chi viện lực lượng, vũ khí theo kế hoạch của an ninh miền Bắc.

Đơn vị bảo vệ đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ

Đơn vị bảo vệ đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ

Thắng lợi của Cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975, đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử là thắng lợi vĩ đại nhất, trọn vẹn nhất, kết thúc chặng đường 21 trường kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Góp phần đặc biệt quan trọng làm nên thành công đó phải kể đến những đóng góp thầm lặng của CBCS Đoàn 180 An ninh vũ trang miền Nam - Đơn vị tiền thân của Phòng Bảo vệ 180 (Phòng Cảnh vệ miền Nam), Bộ Tư lệnh Cảnh vệ ngày nay.

Chuyện tình thời chiến của cựu tù Côn Đảo

Chuyện tình thời chiến của cựu tù Côn Đảo

10 năm chịu đòn tra tấn trong ngục tù, 10 năm chờ đợi một tình yêu, đất nước được giải phóng, họ nên duyên vợ chồng. Đó là câu chuyện về một thế hệ yêu nhau thủy chung trong gian khó. Tình yêu của họ chưa bao giờ tách rời tình yêu Tổ quốc...

Tăng cường quản lý xuất, nhập cảnh, đảm bảo an ninh biên giới

Tăng cường quản lý xuất, nhập cảnh, đảm bảo an ninh biên giới

Phòng quản lý xuất, nhập cảnh Công an tỉnh Tây Ninh phối hợp chặt chẽ với Phòng An ninh điều tra và Công an các xã (đặc biệt là tuyến biên giới), đồn biên phòng siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu, phối hợp tuần tra, kiểm soát. Chỉ trong thời gian từ đầu tháng 5 đến nay, các đơn vị phối hợp đã kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật; khởi tố nhiều băng nhóm tổ chức cho người nước ngoài nhập cảnh và lưu trú trái phép…

Kỳ 4: Đấu trí qua điện đài

Kỳ 4: Đấu trí qua điện đài

Sau khi khuất phục được toán Castor và Phạm Chuyên, Ban Chuyên án quyết định triển khai “trò chơi nghiệp vụ” khi cho Phạm Chuyên và Lò Văn Piếng lên máy liên lạc vào Nam, một cuộc chiến qua sóng điện đài chính thức bắt đầu.

Người Anh hùng trên dãy Trường Sơn

Người Anh hùng trên dãy Trường Sơn

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, nơi những con suối reo vang hòa cùng tiếng gió ngàn của xã biên giới Avương (Đà Nẵng), có một “ngọn núi lớn” trong lòng đồng bào Cơ Tu. Đó là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND) Arất Blư. Ở tuổi 88, đôi chân ấy có thể đã chậm, mái đầu đã bạc trắng như sương sớm, nhưng ký ức về một thời hoa lửa và cái tâm sáng của một người Cộng sản vẫn rực cháy như ngọn lửa thiêng giữa nhà Gươl.

Trưởng Công an xã đi qua “một thời đạn bom, một thời hòa bình”

Trưởng Công an xã đi qua “một thời đạn bom, một thời hòa bình”

Trải qua những trận đánh giữa lòng Sài Gòn, nếm đủ đòn roi tra tấn thảm khốc trong lao tù, ông dường như đã chai sạn trước cái chết. Bản lĩnh của một cựu tù Côn Đảo trở về từ “địa ngục trần gian” giúp ông hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của một Trưởng Công an xã những ngày mới giải phóng.

Cổ phục Việt góp phần thu hút khách du lịch, quảng bá hình ảnh Việt Nam.

Cổ phục Việt - Từ bảo tàng ra phố

Từ những hiện vật lặng lẽ trong bảo tàng đến các không gian văn hóa, di tích và mạng xã hội, cổ phục Việt đang có một hành trình trở lại đầy ấn tượng. Sự hồi sinh ấy đến từ những con người đang biến cổ phục thành chiếc cầu nối với quá khứ, để di sản không dừng lại ở ký ức mà tiếp tục sống trong hiện tại bằng những cách rất mới.