Trong lịch sử Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại của Liên Xô, có những trang đặc biệt kể về những chiến công độc đáo của phụ nữ. Nữ điệp viên Elizaveta Vologodskaya với mật danh “Komar” là một trường hợp như vậy. Chiến công của bà độc đáo ở chỗ: sau khi bị bắt, bà không chỉ thoát khỏi nanh vuốt của Gestapo, mà còn cảm hóa và lôi kéo được một viên hạ sĩ quan phản gián phát xít về phía mình.
Sau nhiệm kỳ tại Pháp, Trung tá Vladimir Strelbitsky được Tổng cục Tình báo điều động làm trợ lý tùy viên quân sự tại Bỉ. Bất chấp những cảnh báo của KGB về việc danh tính của ông đã bị lộ và có nguy cơ rơi vào bẫy phản gián, Ban Chấp hành Trung ương Đảng vẫn phê duyệt quyết định này, chính thức mở đường cho ông dấn thân vào "hang hùm".
Nhân việc Mỹ muốn thâu tóm Greenland, báo Nga lại xới lên sự kiện CIA từng tiến hành nhằm chống Liên Xô thời Chiến tranh Lạnh có tên Operation Coldfeet. Đây là chiến dịch bí mật CIA muốn tìm hiểu bí mật quân sự và khoa học của Liên Xô tại vùng Bắc Cực xa xôi này.
Vào mùa thu năm 1941, từ Sofia, và mùa thu năm 1943, từ Budapest, phòng tình báo quân sự Đức tại Vienna liên tục nhận được các bức điện mật ký tên “Max”. Những bức điện này cung cấp thông tin chi tiết về vị trí các sân bay của Liên Xô, số lượng và chủng loại máy bay, nơi đóng quân và trang bị của các đơn vị quân đội, hoạt động tàu thuyền trên Biển Đen, cũng như các kế hoạch của Hồng quân. Sau chiến tranh, các cơ quan tình báo Mỹ và Anh coi “Max” là một trong những bí ẩn lớn nhất của cuộc chiến.
Cùng với các bậc thầy tạo ra vũ khí Liên Xô như súng trường AK-47, Mosin hay máy bay MiG hoặc Sukhoi… còn có một cái tên khác ít được nhắc đến, đó là Mikhail Koshkin , cha đẻ dòng xe tăng huyền thoại T-34.
Cách đây 100 năm, ngày 5/11/1925, trong khu rừng gần Sokolniki, Moscow, Sidney Reilly, "điệp viên số 1” của Anh đã bị xử bắn. Ông ta là điệp viên, kẻ phiêu lưu, sát thủ, và theo nhiều nhà sử học là một trong những nguyên mẫu của nhân vật James Bond. Bản án năm 1918 được thực hiện theo chỉ thị trực tiếp của Stalin. Thế là khép lại cuộc đời của kẻ từng mưu toan đem bí mật và vận mệnh của các quốc gia làm món hàng.
Ngày 26/10/1925, chủ tịch hội đồng kinh tế quốc dân tối cao liên xô feliks dzerzhinsky đã gửi một bản ghi nhớ tới lãnh đạo Ban đối ngoại của Cục Chính trị nhà nước liên bang, tiền thân của Bộ Dân ủy nội vụ Liên Xô, đề xuất thành lập Cơ quan Tình báo khoa học kỹ thuật. Nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày thành lập, xin trân trọng giới thiệu ý kiến của Trung tá tình báo Liên Xô Sergey Volkov về hoạt động của cơ quan này.
Tên ông gần như không được nhắc đến trong lịch sử tình báo thế giới. Giống như nhà tình báo Liên Xô vĩ đại Richard Sorge, Nghiêm Bảo Hán thông báo cho Moscow về ngày Đức Quốc xã tấn công Liên Xô. Gần đây, nhân dịp kỷ niệm 80 năm chiến thắng Phát xít Đức, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhắc đến ông trong bài phát biểu của mình.
Khi mà xung đột ở Ukraine chưa hạ nhiệt, căng thẳng giữa hai siêu cường quân sự Nga - Mỹ một lần nữa bùng lên do những tranh cãi qua lại giữa chủ nhân Nhà Trắng là ông Donald Trump và cựu Tổng thống Nga Dmitri Medvedev. Lần này, tranh cãi đã vượt qua ranh giới của những tuyên bố trên mạng xã hội, khi Tổng thống Mỹ đã lần đầu công khai điều động các thành phần trong bộ ba hạt nhân của Mỹ để đáp trả tuyên bố của ông Medvedev đề cập đến một công cụ răn đe hạt nhân đáng gờm của Nga mang tên “Bàn tay Tử thần”.
Trở thành nạn nhân của một vụ phản bội, Aleksandr Kalinin, sĩ quan Tổng cục Tình báo Quân đội, suýt nữa hủy hoại sự nghiệp của mình. May mắn thay, ông chỉ bị cấm xuất cảnh 10 năm. Tuy nhiên, đây lại là giai đoạn công tác hiệu quả nhất trong sự nghiệp của ông.
Lev Mykolaiovych Zadov (1893-1938, còn được biết đến bởi bí danh Lev Zinkovskyi) là thủ lĩnh tình báo quân sự của Quân nổi dậy cách mạng Ukraine (RIAU) và sau đó là một điệp viên của Tổng cục chính trị liên bang (OGPU). Sau khi gia nhập Phong trào vô chính phủ Ukraine, Zadov bị bắt giữ và “bóc lịch” vì đã thực hiện một loạt vụ cướp ở Donbas.
Năm 1955, trở về từ chuyến công tác ở Mỹ, ban lãnh đạo Tổng cục Tình báo quân đội (GRU) đã mời Đại tá Aleksandr Nikiforov làm việc tại Học viện Quân sự - Ngoại giao thuộc Bộ Quốc phòng Liên Xô. Ông được giao dạy môn học quan trọng nhất - công tác tình báo. Nhiều học viên của ông đã trở thành những điệp viên giỏi, trong số đó có Đại tá tình báo Vladimir Glukhov. Sau đây là câu chuyện của ông về người học trò cũ của mình.
Các điệp viên Liên Xô thường vượt qua bài kiểm tra của máy phát hiện nói dối một cách bình thản, không để lại bất kỳ sự nghi ngờ nào từ phía các nhân viên tình báo nước ngoài. Tất cả là nhờ một chương trình huấn luyện đặc biệt mà các điệp viên Liên Xô đã trải qua, giúp họ có khả năng “lách” mọi kỹ thuật phát hiện, kể cả kỹ thuật tiên tiến nhất.
Tên tuổi của nhà chế tạo vũ khí Đức Hugo Schmeisser khá nổi tiếng trên thế giới, tuy nhiên, chính con người ông lại đặt ra nhiều nghi vấn. Một trong những giai đoạn bí ẩn nhất trong cuộc đời ông gắn liền với nhà máy cơ khí Izhmash của Liên Xô, nơi ông đến làm việc sau khi chiến tranh kết thúc theo lời mời của Liên Xô.
Tháng 8/2008, các phương tiện truyền thông công bố thông tin được giải mật về hoạt động của một điệp viên mật Liên Xô được cử sang Nhật khoảng 30 năm trước. Tài liệu này chứng minh rằng nhờ một chiến dịch của Cơ quan Tình báo Đối ngoại Liên Xô, điệp viên mật đã thoát khỏi sự truy đuổi của lực lượng phản gián Nhật. Đối với người Nhật, danh tính của ông mãi mãi là một bí ẩn.
Thiếu tá Leonid Dolgov có kinh nghiệm tác chiến tại Trung Quốc, nơi ông phụ trách trạm phát sóng của tình báo quân sự Liên Xô. Sau đó, ông giảng dạy tại trường tình báo thuộc Bộ tổng Tham mưu Hồng quân, tháng 1/1944, Leonid Dolgov được bổ nhiệm làm trợ lý của trưởng phái đoàn quân sự Liên Xô ở Nam Tư. Chính tại đây, ông đã lập một trong những chiến công lớn của mình - giải cứu Nguyên soái Nam Tư Josip Broz Tito.
Năm 1978 một băng cướp khác thường gồm ba Ông già Noel và một Bà chúa Tuyết đã bị bắt giữ tại Moscow. Kẻ cầm đầu là Evgeni Krivosheev, từng là một diễn viên có tài nhưng không thành công. Vào dịp năm mới, hắn đã sử dụng khả năng diễn xuất của mình, cùng với tình nhân và hai đồng bọn đi diễn kịch tại nhà những quan chức giàu có ở thủ đô để thừa cơ chiếm đoạt tài sản. Cảnh sát đã phải vất vả để truy tìm danh tính của chúng.
Câu chuyện thiết kế tên lửa tầm nhiệt Sidewinder của Mỹ rơi vào tay Liên Xô phản ánh một thời cạnh tranh khốc liệt để giành ưu thế quân sự giữa các cường quốc trong thời kỳ Chiến tranh lạnh.
Bốn năm sau vụ thử vũ khí nguyên tử đầu tiên tại bãi thử Alamogordo ở New Mexico vào tháng 7/1945 và vụ đánh bom nguyên tử ở Hiroshima và Nagasaki vào tháng 8/1945, Liên Xô đã thử bom nguyên tử tại bãi thử Semipalatinsk. Tình báo đóng vai trò to lớn trong việc có được những bí mật được bảo vệ nghiêm ngặt.
Novodevichy là nghĩa trang lớn thứ hai của Liên Xô sau nghĩa trang tường Điện Kremlin ở Moscow. Các chính khách, tướng lĩnh quân đội, nhà khoa học, nhà văn và nghệ sĩ lớn được an táng tại Novodevichy. Năm 1960, Vladimir Vertiporokh cũng được an táng ở đây, mặc dù ông chỉ là một Thiếu tướng tình báo, một điệp viên rất ít được nhắc đến
