Xóm nhỏ nơi ATK
Theo chân nhà báo Phạm Văn Vũ ở Định Hóa, chúng tôi về thăm các địa danh lịch sử trên vùng ATK Định Hóa. Tấm bia di tích lịch sử cấp quốc gia đặt tại xóm Roòng Khoa, xã Phú Đình là một dấu tích không thể mờ phai về một giai đoạn lịch sử vẻ vang của ATK nói chung và nền Báo chí Cách mạng nói riêng. Đó đồng thời cũng là một dấu son đầy tự hào của những người làm báo Việt Nam, bởi nơi đây còn lưu dấu ấn về một nhà báo vĩ đại, một người thầy của Báo chí Cách mạng - Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Từ ATK Định Hóa, ngày 25/5/1947, Bác Hồ đã gửi thư cho các trí thức, nhà báo ở Nam Bộ để động viên tinh thần yêu nước, ý chí chống ngoại xâm. Người viết: "Ngòi bút của các bạn cũng là những vũ khí sắc bén trong sự nghiệp phò chính trừ tà, mà anh em văn hóa và trí thức phải làm cũng như là những chiến sĩ anh dũng trong công cuộc kháng chiến để tranh lại quyền thống nhất và độc lập cho Tổ quốc". (Thư gửi anh em văn hóa và trí thức Nam Bộ, ngày 25/5/1947, Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, NXB Chính trị Quốc gia - Sự thật, 2011).
Cũng tại Chiến khu Định Hóa, ngày 21/4/1950, theo chủ trương của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hội Nhà báo Việt Nam được thành lập. Ban đầu, có tên là "Hội những người viết báo Việt Nam". Đại hội thành lập Hội những người viết báo Việt Nam đã diễn ra tại nhà ông Triệu Đình Âu, xóm Roòng Khoa, xã Phú Đình.
Bia lịch sử ở xóm Roòng Khoa ghi rõ: "Tại đây, ngày 21/4/1950 đã diễn ra Đại hội thành lập Hội những người viết báo Việt Nam, nay là Hội Nhà báo Việt Nam". Sau Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, tháng 2/1951, Báo Sự thật ngừng xuất bản, Bác Hồ đã chỉ đạo thành lập Báo Nhân dân - cơ quan Trung ương của Đảng Lao động Việt Nam. Từ mảnh đất ATK này, ngày 11/3/1951, Báo Nhân dân đã ra số đầu tiên.
Ấm áp lời dạy của Bác
Trong những năm tháng ở ATK Định Hóa, với vai trò là người lãnh đạo cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, người thầy của nền Báo chí Cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi báo chí là vũ khí sắc bén để vừa tuyên truyền đường lối cách mạng cho Nhân dân, vừa đấu tranh với kẻ thù xâm lược, Người luôn dành cho đội ngũ nhà báo những lời răn dạy ân tình và sâu sắc.
Nơi "Thủ đô gió ngàn", những nhà lãnh đạo kiệt xuất, những cây bút giàu kinh nghiệm đã góp phần quan trọng cho sự phát triển của nền Báo chí Cách mạng Việt Nam như các đồng chí Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Xuân Thủy...
Cùng với công việc lãnh đạo cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn chú trọng đến công tác đào tạo đội ngũ người viết báo vững vàng về chuyên môn, thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích của cây bút. Vì thế, cùng thời gian ở Định Hóa, tại địa điểm xóm Bờ Rạ, xã Tân Thái (nay là xã Đại Phúc), ngày 4/4/1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra chỉ thị mở lớp dạy làm nghề báo, đặt tên là "Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng". Tham gia giảng dạy lớp học báo chí đầu tiên là những nhà lãnh đạo như đồng chí Trường Chinh, Hoàng Quốc Việt, Võ Nguyên Giáp... cùng những cây bút tài năng như Trần Huy Liệu, Nguyễn Huy Tưởng, Nguyễn Đình Thi, Tố Hữu...
Bia di tích nơi thành lập Hội Nhà báo Việt Nam tại xóm Roòng Khoa.
Hướng về phản ánh chân thực cuộc sống của các tầng lớp nhân dân là tôn chỉ, mục đích của các tờ báo, Bác Hồ căn dặn: "Nội dung các tờ báo chưa phản ánh được sự sinh hoạt của các tầng lớp dân chúng, chưa thành tờ báo của dân chúng" (Thư gửi Hội nghị thông tin tuyên truyền và báo chí toàn quốc tháng 2/1948, Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, NXB Chính trị Quốc gia - Sự thật, 2011).
Trong "Thư gửi lớp học viết báo Huỳnh Thúc Kháng" tháng 6/1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn nhà báo, người viết báo: "Muốn viết bài báo khá thì cần gần gụi quần chúng, cứ ngồi trong phòng giấy mà viết thì không thể viết thiết thực. Ít nhất cũng phải biết một thứ tiếng nước ngoài, để xem báo nước ngoài, và học kinh nghiệm của người ta. Khi viết xong một bài, tự mình phải xem lại ba bốn lần, sửa chữa lại cẩn thận. Tốt hơn nữa, là đưa nhờ một vài người ít văn hóa xem và hỏi họ những câu nào, chữ nào họ không hiểu thì sửa lại cho họ hiểu. Luôn luôn gắng gắng học hỏi, luôn luôn cầu tiến bộ..." (Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, NXB Chính trị Quốc gia - Sự thật, 2011). Đó là công việc thường xuyên của người cầm bút để ngày càng nâng cao bút lực, tính chiến đấu và chất lượng qua mỗi trang viết.
Để trở thành những người viết báo có tâm, có tri thức, Bác Hồ luôn chú trọng đến việc rèn luyện, học hỏi và tiến bộ của đội ngũ những người học làm báo và viết báo. Người nhấn mạnh: "Học ở đâu, học với ai? Học trong xã hội, học nơi công tác thực tế, học ở quần chúng. Nếu các bạn viết báo mà quần chúng hiểu, quần chúng ham đọc, quần chúng khen hay, thế là các bạn tiến bộ. Trái lại, là các bạn chưa thành công" (Thư gửi lớp học viết báo Huỳnh Thúc Kháng, tháng 7/1949, Hồ Chí Minh toàn tập, tập 6, NXB Chính trị Quốc gia - Sự thật, 2011).
Từ những lời dạy ân tình của Bác Hồ đến cuộc đời hoạt động cách mạng vô cùng sôi nổi của mình, Người luôn coi trọng việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt. Vì vậy, khi dặn dò các nhà báo, Bác không quên nhắc nhở họ sự cần thiết của việc kiểm tra câu từ, lỗi chính tả, cách đặt câu xem đã đúng và hợp lý chưa. Điều này hoàn toàn cần thiết ở mọi giai đoạn. Có như vậy, bài báo mới tránh được sự khuôn sáo, lỗi kỹ thuật và bút lực của người cầm bút. Lời dạy của Người đến hôm nay không hề cũ mà vẫn đã và đang trở thành hành trang quan trọng trong nghiệp của người làm báo.
Nhà báo Phạm Văn Vũ (Báo Giáo dục và Thời đại) chia sẻ: "Tôi được sinh ra và lớn lên trong lòng ATK Định Hóa, với tôi và đồng bào các dân tộc nơi đây, xóm Roòng Khoa luôn là nơi thiêng liêng, nơi lưu giữ dấu ấn của nền báo chí cách mạng Việt Nam. Trở về Roòng Khoa là trở về cội nguồn để nơi đây luôn là điểm tựa vững chắc cho đội ngũ nhà báo và thế hệ trẻ Việt Nam".
Thời gian dù có trôi đi với bao đổi thay nhưng mỗi người dân Việt Nam luôn tự hào và hướng lòng mình về "Thủ đô gió ngàn", về Bác Hồ muôn vàn kính yêu và các bậc tiền bối cách mạng để trân trọng quá khứ, cảm nhận được những giá trị lịch sử của các thế hệ cha anh, nhận thức được vai trò to lớn của báo chí trong quá trình đồng hành với sự phát triển của dân tộc. ATK Định Hóa, xóm Roòng Khoa, xã Phú Đình mãi mãi là "địa chỉ đỏ" của thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.