Sáng 15/6, tại Hà Nội, UBND tỉnh Cao Bằng, Báo Nhân Dân và Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức tọa đàm "Báo Việt Nam Độc lập và dòng chảy 101 năm báo chí cách mạng Việt Nam".
Các đồng chí: Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; Phan Thăng An, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Cao Bằng, chủ trì tọa đàm.
Cùng dự có đại biểu bộ, ban, ngành Trung ương, tỉnh Cao Bằng, cùng các chuyên gia, nhà nghiên cứu và nhân chứng lịch sử.
Ngày 28/1/1941, sau hơn 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo cách mạng tại Pác Bó, Cao Bằng. Trong bối cảnh đất nước đang chịu ách thống trị của thực dân Pháp và phát xít Nhật, yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải xây dựng mặt trận đoàn kết dân tộc, tuyên truyền, giác ngộ quần chúng, chuẩn bị lực lượng cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.
Tháng 5/1941, Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 do Người chủ trì đã quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh, xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng Việt Nam. Để đưa chủ trương, đường lối của Đảng và Mặt trận Việt Minh đến với nhân dân, đặc biệt là đồng bào các dân tộc miền núi Cao Bằng và khu vực Việt Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sáng lập Báo Việt Nam Độc Lập.
Ngày 1/8/1941, số báo đầu tiên ra đời tại Khuổi Nặm, Pác Bó, mang số 101 với ý nghĩa kế tục truyền thống báo chí cách mạng đã hình thành từ trước đó và cũng nhằm giữ bí mật hoạt động.
Báo Việt Nam Độc Lập ngừng xuất bản vào năm 1976, cùng với việc giải thể Khu tự trị Việt Bắc, với 35 năm đóng góp cho báo chí cách mạng Việt Nam, trở thành một trong những tờ báo có thời gian tồn tại lâu dài và giàu truyền thống của nền báo chí cách mạng Việt Nam.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa nhấn mạnh, lịch sử của Báo Việt Nam Độc lập (1941 - 1976) không chỉ là lịch sử của một tờ báo mà còn là minh chứng sinh động cho vai trò của báo chí trong việc kết nối ý Đảng với lòng dân, chuyển hóa khát vọng độc lập dân tộc thành hành động cách mạng của hàng triệu người dân.
Từ Báo Thanh Niên năm 1925 đến Báo Việt Nam Độc lập năm 1941 và các thế hệ báo chí cách mạng sau này là một dòng chảy liên tục của tinh thần phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân và trách nhiệm xã hội của người làm báo.
Theo Chủ tịch Lê Hải Hòa, các ý kiến và tham luận tại tọa đàm là cơ sở khoa học quan trọng để tỉnh tiếp tục nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử của Báo Việt Nam Độc lập, đồng thời chuẩn bị cho các hoạt động kỷ niệm 85 năm ngày ra số đầu tiên của Báo Việt Nam Độc lập.
Tọa đàm cũng góp phần tăng cường sự phối hợp giữa Cao Bằng với các cơ quan báo chí, nhà khoa học và đội ngũ người làm báo trong quảng bá hình ảnh quê hương cách mạng và thúc đẩy phát triển địa phương.
Phát biểu tại tọa đàm, đồng chí Lê Quốc Minh nhấn mạnh, cần tiếp tục bảo tồn, tôn tạo không gian văn hoá và phát huy giá trị di sản báo chí gắn với Báo Việt Nam Độc lập tại Cao Bằng và chiến khu Việt Bắc. Theo đồng chí, những giá trị lịch sử, tư liệu và hiện vật quý báu cần được khai thác sáng tạo, gắn với giáo dục truyền thống, đào tạo báo chí và phát triển du lịch lịch sử - văn hóa theo hướng đổi mới, hiện đại và gần gũi với thế hệ trẻ.
Theo đồng chí, hành trình của Báo Việt Nam Độc lập để lại nhiều bài học quý cho báo chí hiện đại như giữ vững tôn chỉ, mục đích, định hướng dư luận, đổi mới sáng tạo trong làm báo và khát vọng phụng sự đất nước, nhân dân. Đây cũng là những yêu cầu cấp thiết đối với báo chí trong kỷ nguyên số hiện nay.
Tại tọa đàm, các đại biểu đã khẳng định vị trí, vai trò và những đóng góp quan trọng của Báo Việt Nam Độc lập trong lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam, đồng thời chia sẻ nhiều kinh nghiệm, đề xuất giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản của Báo Việt Nam Độc lập.
Các ý kiến tập trung vào bối cảnh ra đời, giá trị lịch sử của Báo Việt Nam Độc lập; công tác bảo tồn, phát huy di sản gắn với các địa chỉ đỏ ở Cao Bằng; vai trò của báo chí trong phát triển địa phương, truyền thông chính sách, chuyển đổi số và những ký ức của các thế hệ nhà báo từng gắn bó với Báo Việt Nam Độc lập.
Các đại biểu tham dự toạ đàm chụp ảnh lưu niệm.
Được biết, hiện nay, thông qua nguồn hiến tặng của các cơ quan báo chí, các tổ chức và những người từng công tác tại Báo Việt Nam Độc lập, Bảo tàng Báo chí Việt Nam (Hội Nhà báo Việt Nam) đang lưu giữ nhiều tư liệu, hiện vật quý giá.
Đáng chú ý là bộ sưu tập gồm 24 số Báo Việt Nam Độc lập xuất bản từ năm 1941 đến năm 1976, trong đó có 18 bản gốc và 6 bản sao. Đây là những tư liệu có giá trị đặc biệt, phản ánh sinh động quá trình phát triển của tờ báo cũng như những dấu ấn lịch sử của đất nước qua từng giai đoạn.
Các đại biểu trải nghiệm in báo Việt Nam Độc lập.
Bảo tàng còn lưu giữ nhiều tài liệu nghiên cứu, sách, kỷ yếu về Báo Việt Nam Độc lập; danh sách các biên tập viên, cộng tác viên của báo qua các thời kỳ; thẻ nhà báo của cán bộ công tác tại Báo Việt Nam Độc lập năm 1961.
Đặc biệt, Bảo tàng đang bảo quản và trưng bày một máy in rulo từng được sử dụng để in Báo Việt Nam Độc lập và các tài liệu tuyên truyền cách mạng. Hiện vật này không chỉ phản ánh điều kiện hoạt động báo chí trong thời kỳ kháng chiến mà còn là minh chứng sinh động cho tinh thần sáng tạo, ý chí vượt khó của những người làm báo cách mạng.
Bà Nông Thị Tố Hoàn, nguyên phóng viên Báo Việt Nam Độc lập, nguyên Phó Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy Thái Nguyên chia sẻ bên lề toạ đàm.
Phát biểu bế mạc tọa đàm, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng Phan Thăng An khẳng định, Báo Việt Nam Độc lập là di sản quý báu của báo chí cách mạng Việt Nam và niềm tự hào của quê hương cách mạng Cao Bằng. Những giá trị lịch sử, tư tưởng và nghề nghiệp mà tờ báo để lại cần tiếp tục được bảo tồn, phát huy trong thời đại mới. Tỉnh Cao Bằng sẽ phối hợp với các cơ quan báo chí, nhà khoa học và tổ chức chuyên môn để lan tỏa giá trị của Báo Việt Nam Độc lập, phục vụ giáo dục truyền thống, phát triển văn hóa, du lịch và khơi dậy khát vọng phát triển quê hương, đất nước.
