Sự hóa thân vào sông núi và mệnh lệnh tri ân từ trái tim
Lịch sử Việt Nam, nếu viết bằng mực, có lẽ cũng chưa bao giờ vơi cạn và nếu viết bằng máu và nước mắt, nó vẫn đang thấm đẫm trong từng tấc đất trung dũng. Có ở đâu trên thế giới này, mỗi ngọn núi, dòng sông đều mang dáng hình một người vợ chờ chồng, một người mẹ ngóng con, hay một người chiến sĩ ngã xuống khi tuổi đời vừa chạm ngưỡng đôi mươi.
Những người lính ấy, khi ra đi đã hóa thân vào hồn thiêng sông núi, để lại sau lưng nỗi đau “đá mòn nhưng nghĩa chẳng mòn”. Sự hy sinh của họ không phải là sự biến mất, mà là một sự hóa thân vĩ đại vào lòng đất mẹ, trở thành những cột mốc chủ quyền bằng xương bằng thịt, canh giữ cho sự bình yên của giống nòi.
Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm từng viết những dòng xúc động trong chương “Đất Nước”: Họ đã sống và chết/ Giản dị và bình tâm/ Không ai nhớ mặt đặt tên/ Nhưng họ đã làm ra Đất Nước.
Sự giản dị và bình tâm khi đối diện với cái chết, với sự hy sinh vì đại nghĩa chính là một vẻ đẹp văn hóa cao khiết, một hằng số nhân cách của người Việt qua nhiều thế hệ. Họ ra đi không đòi hỏi danh vọng, không mưu cầu lưu danh sử sách. Họ chiến đấu và ngã xuống một cách tự nhiên như hơi thở, bởi họ hiểu rằng, sự sống của cá nhân chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó hòa vào dòng chảy bất tử của Tổ quốc.
Chính từ vẻ đẹp văn hóa cao khiết ấy, đối với chúng ta - những người đang được thụ hưởng bầu trời bình yên, được sống dưới ánh sáng của độc lập, tự do - việc để các anh còn nằm lại nơi rừng sâu lạnh lẽo hay ẩn danh dưới những nấm mồ không tên trở thành một món nợ nghĩa tình chưa bao giờ trả hết.
“Chiến dịch 500 ngày đêm” chính là nỗ lực tối thượng nhằm đáp đền ơn nghĩa ấy. Mục tiêu của chiến dịch là đón những người anh hùng, những người con ưu tú trở về quê mẹ.
Hành trình tiếp nối
Để hiện thực hóa mệnh lệnh từ trái tim ấy, những người lính Công an và Quân đội hôm nay đã không quản lội suối băng rừng, đối mặt với hiểm nguy nơi rừng thiêng nước độc để tìm kiếm những hài cốt liệt sĩ còn lại, đưa các anh trở về với quê mẹ thiêng liêng. Chiến tranh đã lùi xa, nhiều tư liệu có thể thất lạc, nhưng những gì còn lại dưới lòng đất sâu lại là những minh chứng trung thực nhất. Mỗi mảnh xác máy bay han gỉ, mỗi chiếc bình tông móp méo bởi bom đạn, hay một chiếc lược được gọt giũa tỉ mỉ từ mảnh vỏ pháo tìm thấy bên cạnh hài cốt... đều là một văn bản lịch sử sống động, một hiện vật chứa đựng cả một bầu trời nhân văn. Nó kể cho thế hệ hôm nay về một thời đại mà cha ông họ đã sống, chiến đấu với tinh thần lãng mạn cách mạng hào hùng, vượt lên trên mọi thiếu thốn, gian khổ của thể xác: “Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc/ Quân xanh màu lá dữ oai hùm” (Quang Dũng).
Khi thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng này, các chiến sĩ thời bình không chỉ làm công tác chuyên môn, mà họ đang thực hiện một nghi thức văn hóa đặc biệt mang tính kế thừa thế hệ. Trong sắc áo xanh lá mạ của lực lượng Công an hay sắc xanh nghiêm cẩn của áo lính Quân đội, họ mang theo sự giao thoa tuyệt đẹp giữa lòng quả cảm của người chiến sĩ hiện đại và sự mềm mại, tinh tế, sâu sắc của đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Việc đưa các liệt sĩ trở về vì thế không dừng lại ở việc quy tập các anh về các nghĩa trang trang nghiêm, được chăm sóc, khói hương chu đáo. Điều quan trọng và cốt lõi hơn là phải đưa các anh trở về, ngự trị vững chắc trong tâm thức và nhận thức của thế hệ trẻ hôm nay - những người sinh ra khi đất nước đã vuông tròn tiếng cười, chưa từng biết đến mùi thuốc súng.
Chúng ta cần những chiến dịch mang tính quy mô và lay động như “500 ngày đêm” để thực hiện trách nhiệm với lịch sử, để thức tỉnh những trái tim đang có nguy cơ ngủ quên trong sự hưởng thụ ích kỷ, trong sự bình yên mặc định. Nó là hồi chuông nhắc nhở mỗi chúng ta hiểu rằng: Sự bình yên, tự do và cơ hội phát triển ngày hôm nay không tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng những cuộc chia ly vĩnh viễn của hàng vạn gia đình, bằng những tuổi thanh xuân đẹp nhất đã gửi lại nơi chiến trường khốc liệt.
Song song với giá trị thức tỉnh nội sinh, “Chiến dịch 500 ngày đêm” còn phát đi một thông điệp văn hóa đối ngoại mạnh mẽ và nhất quán của quốc gia. Đối với cộng đồng quốc tế, chiến dịch này khẳng định hình ảnh một Việt Nam nhân văn, trọng tình, trọng nghĩa và thủy chung. Một đất nước có thể còn gian khó về kinh tế nhưng giàu có về tâm hồn, một đất nước quyết không bao giờ bỏ rơi những người con đã hy sinh xương máu vì độc lập của mình. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, đây chính là “phần mềm văn hóa”, là “sức mạnh mềm” tạo nên sức mạnh nội sinh vô địch, giúp dân tộc Việt Nam giữ vững bản sắc và vượt qua mọi biến động, sóng gió của thời cuộc.
Phát huy sức mạnh toàn lực lượng CAND phục vụ công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ
“Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027) được triển khai từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027.
Bộ Công an được giao nhiệm vụ chỉ đạo xây dựng và quản trị, vận hành Ngân hàng Gen thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin; chủ trì rà soát thông tin, tạo lập dữ liệu, thu thập và phân tích ADN mẫu thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính hài cốt; tích hợp dữ liệu vào cơ sở dữ liệu quốc gia; so sánh, đối khớp ADN hài cốt liệt sĩ với ADN mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ còn thiếu thông tin...
Thời gian qua, Công an các đơn vị, địa phương chạy đua với thời gian để thu thập mẫu ADN, phối hợp các cơ quan chức năng tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Trong chương trình nghệ thuật đặc biệt, gala “ADN - Hành trình nối lại mạch nguồn” do Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an tổ chức tối 30/6, Thượng tướng Lê Quốc Hùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, Bộ Công an đã chỉ đạo cán bộ, chiến sĩ dành tất cả tâm huyết, trách nhiệm, chạy đua với thời gian, tập trung cao độ tổ chức rà soát, tạo lập dữ liệu, lấy mẫu sinh phẩm, thu thập, phân tích, đồng bộ mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng Ngân hàng Gen, làm cơ sở để đối sánh dữ liệu ADN hài cốt liệt sĩ...
Kết quả từ khi thực hiện đến nay, đã cập nhật 758.188 thông tin liệt sĩ, trong đó có 393.387 liệt sĩ đã xác định được thông tin phần mộ, cập nhật 384.349 thông tin thân nhân theo dòng mẹ (trong diện thu mẫu ADN), tiến hành thu và lưu trữ 134.802 mẫu; phân tích và đồng bộ 53.036 mẫu vào Cơ sở dữ liệu căn cước. Qua đối sánh đã phát hiện và công nhận danh tính đối với 25 trường hợp liệt sĩ.
