Nỗi lo thường trực giữa những bất định Trung Đông

Giữa những diễn biến phức tạp của cuộc xung đột tại Trung Đông, đời sống xã hội tại cả Iran và Mỹ đang phải hứng chịu các tác động rõ rệt. Sau nhiều tuần bị không kích, người dân Iran hiện nỗ lực duy trì nhịp sinh hoạt bình thường, nhưng vẫn thấp thỏm trước nguy cơ chiến dịch quân sự leo thang khi lệnh ngừng bắn sắp kết thúc. Trong khi đó, giá nhiên liệu tăng cao tại Mỹ đã làm gia tăng áp lực chi tiêu, kéo theo tâm lý hoài nghi của dư luận nước này.

20/04/2026 14:44

Mỹ bắt giữ tàu hàng treo cờ Iran gần Hormuz, Tehran khẳng định đáp trả

Vào cuối tuần qua tại Tehran, các địa điểm công cộng trở nên nhộp nhịp hơn. Theo Reuters, người dân Tehran tới công viên để tản bộ và chơi thể thao, trong khi số khác lại tụ tập ở các quán cafe ven đường. Những diễn biến này được ghi nhận trong bối cảnh Mỹ - Israel và Iran đang thực thi lệnh ngừng bắn tạm thời, kéo dài từ ngày 8-22/4.

Các nhà quan sát nhận định, người dân Iran đang nỗ lực duy trì một cuộc sống bình thường sau nhiều tuần hứng chịu không kích. Tuy nhiên, đằng sau những cảnh tượng dường như yên bình đó vẫn là những nỗi lo lắng thường trực. Họ lo lệnh ngừng bắn sắp hết hiệu lực mà chưa có tín hiệu rõ ràng về việc gia hạn, quan ngại rằng các diễn biến quân sự tại eo biển Hormuz có thể nhanh chóng làm tình hình trở nên nghiêm trọng hơn.

Những nỗi lo thường trực giữa bất định Trung Đông -0 — Các quán cafe và trà bánh tại Tehran trở nên nhộn nhịp hơn vào cuối tuần qua. Ảnh: Chụp màn hình

Ngồi tại một quán cafe ở phía Bắc Tehran, cô Mehtab (37 tuổi) cho hay: "Tôi không muốn nói rằng mọi thứ hiện tại là bình thương. Nhưng là một người Iran - đất nước với nhiều năm bị áp trừng phạt, chúng tôi phải tìm cách sống chung với những gì đang xảy ra".

Không chỉ riêng Mehtab, nhiều người dân tại Tehran cũng có chung tâm trạng vừa thích nghi, vừa dè dặt. Những cuộc trò chuyện giữa họ diễn ra trong các quán cafe với âm lượng vừa đủ nghe và thường ngắt quãng mỗi khi có người lạ đi ngang qua. Cô Faezeh (47 tuổi) chia sẻ: "Thật đáng buồn khi ngay cả việc liên lạc với các thành viên gia đình sống ở nước ngoài cũng là điều không thể. Nhưng chúng tôi vẫn đang nỗ lực mỗi ngày để hướng đến điều tích cực hơn".

Theo giới chuyên gia, đối với nhiều người, lệnh ngừng bắn hiện tại giống như một quãng nghỉ lấy hơi. Họ vẫn duy trì các hoạt động thường nhật, song luôn theo dõi sát các diễn biến để kịp thời điều chỉnh kế hoạch cá nhân nếu tình hình xấu đi. Tóm lại, tâm lý “sống chung với bất định” dường như đã trở thành một trạng thái quen thuộc.

Nếu tại Iran, nỗi lo hiện hữu chủ yếu xoay quanh nguy cơ xung đột tái leo thang, thì ở Mỹ, những tác động từ căng thẳng Trung Đông lại thể hiện rõ nét qua đời sống kinh tế và tâm lý xã hội. Giá nhiên liệu tăng cao, trong bối cảnh gián đoạn tại eo biển Hormuz, đang trở thành yếu tố tác động trực tiếp và dễ cảm nhận nhất đối với người dân.

Krystal Zimmerman, 40 tuổi, một cựu binh Mỹ từng tham chiến tại Iraq, chia sẻ với The New York Times rằng cuộc xung đột hiện nay đang tiêu tốn đáng kể nguồn lực và ngân sách. Dù trước đây từng ủng hộ các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạt nhân của Iran, bà cho rằng trong bối cảnh hiện tại, Tổng thống Donald Trump có nguy cơ bị cuốn vào một cuộc xung đột kéo dài. Những trải nghiệm cá nhân từ chiến trường Iraq cũng khiến bà lo ngại về những hệ lụy tâm lý với binh sĩ mà xung đột có thể để lại. Bà Zimmerman hiện đang phải điều trị chứng trầm cảm và rối loại giấc ngủ hậu chiến từ thời kỳ ở Baghdad.

Theo truyền thông Mỹ, sau gần hai tháng xung đột, một số dấu hiệu bất an cũng bắt đầu xuất hiện trong nội bộ đảng Cộng hòa. Dù phần lớn vẫn công khai ủng hộ chính quyền, nhiều nghị sĩ và chiến lược gia của đảng này được cho là đang rơi vào thế khó khi cuộc khủng hoảng kéo dài vượt dự tính ban đầu.

Nhà Trắng từng dự kiến lấy mốc giữa tháng 4 – thời điểm người dân hoàn tất quyết toán thuế thu nhập, để khởi động chiến dịch vận động cho cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, với thông điệp nhấn mạnh lợi ích từ chính sách thuế. Tuy nhiên, việc giá nhiên liệu tăng mạnh đã phần nào làm suy giảm hiệu quả của thông điệp này, khi chi phí sinh hoạt leo thang trở thành mối quan tâm cấp thiết hơn đối với cử tri.

Theo dữ liệu của GasBuddy, giá xăng trung bình tại các trạm bơm Mỹ đã vượt 4 USD cho mỗi gallon (3,78 lít) trong phần lớn tháng 4. Hồi tháng 2, trước chiến sự, giá xăng trung bình tại Mỹ dao động dưới mốc 3 USD mỗi gallon và chưa lần nào vượt 3,25 USD suốt một năm qua.

Kết quả khảo sát của Pew thì nêu rõ, giá xăng cao là hậu quả khiến người Mỹ lo ngại nhất về chiến sự Iran. Khoảng 69% người Mỹ được Pew hỏi hồi cuối tháng 3 trả lời họ lo ngại về giá xăng, trong đó 45% "cực kỳ lo ngại". Như vậy, nỗi bất an bên trong đảng Cộng hòa là có cơ sở.

Trước đó, Phó Tổng thống thứ nhất của Iran Mohammad Reza Aref viết trên mạng xã hội X, rằng giá nhiên liệu toàn cầu chỉ có thể ổn định khi sức ép kinh tế và quân sự đối với việc xuất khẩu dầu mỏ của Iran chấm dứt.

Theo ông Patrick Penfield, chuyên gia chuỗi cung ứng tại Đại học Syracuse (New York), nếu Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận hòa bình trong tháng 4, giá xăng trung bình tại Mỹ có thể tăng lên khoảng 5 USD mỗi gallon vào giữa tháng 5. Kịch bản này, nếu xảy ra, được cho là sẽ tiếp tục gây sức ép lên người tiêu dùng và các ngành sản xuất.

Thực tế, những tác động này đã bắt đầu được phản ánh trong phản ứng của cử tri. Chia sẻ với truyền thông địa phương, Hạ nghị sĩ Cộng hòa Tim Burchett cho biết, ông thường xuyên nhận các ý kiến phàn nàn từ người dân về việc giá xăng và phân bón tăng cao do ảnh hưởng từ tình hình tại Hormuz.

Ở góc độ phân tích, ông Whit Ayres - chuyên gia thăm dò ý kiến của đảng Cộng hòa, nhận định rằng mức độ ủng hộ đối với tổng thống có mối liên hệ trực tiếp với kết quả bầu cử của đảng cầm quyền. Điều này cho thấy những biến động kinh tế, dù bắt nguồn từ một cuộc xung đột ở xa, vẫn có thể tác động đáng kể đến đời sống chính trị trong nước.

Nhìn tổng thể, nếu người dân Iran đang phải thích nghi với những bất định về an ninh, thì tại Mỹ, nỗi lo lại tập trung vào các hệ lụy kinh tế và triển vọng kiểm soát khủng hoảng. Tuy khác nhau về biểu hiện, nhưng ở cả hai phía, tâm lý thận trọng và hoài nghi dường như trở thành trạng thái chung trong bối cảnh xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Iran tấn công tàu chiến Mỹ sau vụ tàu hàng bị bắt giữ

Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya (Iran) ngày 20/4 xác nhận, quân đội nước này đang thực hiện loạt cuộc tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) nhắm vào các tàu chiến của Mỹ. Động thái này được cho là nhằm đáp trả việc Mỹ nã pháo và bắt giữ một tàu hàng treo cờ Iran mang tên Touska gần eo biển Hormuz hôm 19/4.

Tàu hàng M/V Touska mang cờ Iran bị tàu khu trục Burke USS Spruance của Hải quân Mỹ nã pháo và bắt giữ trên biển hôm 19/4. Ảnh: Reuters

Được biết, tàu Touska dài 270 mét và có trọng tải gần bằng một tàu sân bay. Theo dữ liệu từ MarineTraffic, tàu Touska đã nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ từ năm 2018. Thông báo của Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) nêu rõ, khoảng 6 giờ trước khi xảy ra vụ bắt giữ, tàu được phía Mỹ cảnh báo lặp đi lặp lại khi cố tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa tại khu vực eo biển Hormuz. Trước đó, một số nguồn tin cho rằng tàu hàng này xuất phát từ Malaysia.

Theo các chuyên gia hàng hải, tàu Touska sẽ được đưa đến một khu neo đậu hoặc cảng biển để kiểm tra. Sau khi hoàn tất và xác định được hàng hóa bên trong, con tàu cuối cùng có thể trở thành tài sản của chính phủ Mỹ. Hiện chưa rõ loại hàng hóa và quốc tịch của thủy thủ đoàn trên tàu. Nhưng bà Jennifer Parker - chuyên gia không thường trực tại Viện Lowy và là cựu sĩ quan Hải quân Hoàng gia Australia cho biết, số phận của thủy thủ tàu Touska sẽ phụ thuộc vào quốc tịch của họ.

Trong một diễn biến có liên quan, cùng ngày, khi được hỏi liệu Tehran có ý định tham gia các cuộc đàm phán ở Islamabad hay không, lãnh đạo Ủy ban An ninh quốc gia của Quốc hội Iran Ebrahim Azizi nêu rõ: "Iran hành động dựa trên lợi ích quốc gia và sẽ làm bất cứ điều gì cần thiết để bảo đảm lợi ích và an ninh của đất nước. Việc Iran cử phái đoàn đến Islamabad hay không phụ thuộc vào việc Tehran có nhận được tín hiệu tích cực hay không". Theo ông Ebrahim Azizi, Iran vẫn kiên định với các điều kiện của mình, bao gồm yêu cầu ngừng bắn ở Lebanon và gỡ bỏ phong tỏa tài sản.