Những sự kiện văn hóa độc đáo ở Nga năm 2019

Khác với kinh tế, lĩnh vực vốn gặp nhiều khó khăn, thách thức do các biện pháp trừng phạt của Mỹ và các nước phương Tây gây ra, đời sống văn hóa của nước Nga trong năm 2019 có nhiều khởi sắc. Bài viết sau đây giới thiệu một số sự kiện văn hóa độc đáo của Nga và thế giới năm 2019 theo bình chọn của báo "Thanh niên Moskva".

"Cuộc chiến" của năm

Là vụ đụng độ xảy ra tại Nhà hát Hàn lâm nghệ thuật Moskva mang tên Gorky, nơi một năm trước, nhà quản lý Eduard Boyakov lên thay nữ giám đốc Tatyana Doronina, người đã lãnh đạo nhà hát suốt ba mươi năm. Thời gian đầu, trong Nhà hát Hàn lâm nghệ thuật Moskva trên đại lộ Tversky, mọi chuyện đều êm ả. Nhưng có một điều gì đấy trong công tác chỉ đạo của nhà quản lý không được như ý, và một nhóm nghệ sĩ đã xuống đường với lời kêu gọi bằng video gửi tổng thống Nga.

Kể từ đó, cuộc đối đầu giữa ông chủ mới và một bộ phận của nhà hát ngày càng trở nên gay gắt. Hiện các bên tham gia xung đột đang chờ kết quả: các nghệ sĩ tiếp tục khiếu kiện, còn giám đốc Boyakov vẫn không chịu nhượng bộ.

Đám cưới của năm

Đám cưới của nữ nhà báo Nga nổi tiếng Ksenya Sobchak  (ứng cử viên tổng thống Nga năm 2018) và đạo diễn Konstantin Bogomolov được tổ chức vào tháng 9 năm nay, thu hút sự quan tâm kỷ lục của người Nga. Suốt cả năm, Ksenya Sobchak và Konstantin Bogomolov giấu kín tình cảm của mình trước người hâm mộ.

Ksenya Sobchak và Konstantin Bogomolov trên xe hoa.
Ksenya Sobchak và Konstantin Bogomolov trên xe hoa.

Họ xuất hiện bên nhau tại các sự kiện xã hội, nhưng từ chối bình luận về tình trạng quan hệ của mình. Cho đến phút cuối cùng, nhiều người vẫn không tin hai nhân vật nổi tiếng của công chúng sẽ cưới nhau. Một tháng trước khi diễn ra đám cưới, cặp đôi đã đăng tải trên Instagram một đoạn video bí ẩn: họ nắm tay nhau nhảy xuống nước từ một bến tàu.

Hóa ra đây là lời mời dự đám cưới bằng video của Sobchak và Bogomolov. Hơn 200 khách mời là các ngôi sao nổi tiếng của Nga đã nhận được giấy mời video này. Kể từ đó, bí mật đã được tiết lộ: Sobchak và Bogomolov quyết định kết hôn.

Người lang thang của năm

Đó là đạo diễn Hàn Quốc Kim Ki-duk, cái tên liên tục xuất hiện trong các buổi chiếu ra mắt phim ở Moskva. Trên tổ quốc mình, anh trở thành kẻ bị ruồng bỏ sau khi nữ diễn viên đóng vai chính trong bộ phim năm 2012 của anh là "Pietà" (được trao giải "Sư tử vàng" tại Liên hoan phim Venice), cáo buộc anh tấn công tình dục và đánh đập cô trước khi ép cô đóng một cảnh nóng mà cô chưa đồng ý. 

Đạo diễn Hàn Quốc Kim Ki-duk.
Đạo diễn Hàn Quốc Kim Ki-duk.

Lúc bấy giờ, để chấm dứt những lời cáo buộc, Kim Ki-duk đã nộp phạt 5 triệu won, nhưng điều này không giúp được gì. Bây giờ anh không thể làm việc ở Hàn Quốc, còn các liên hoan phim Cannes và Berlin cách đây không lâu vốn bênh vực các bộ phim của anh, đã tuyên bố tẩy chay anh. Bộ phim cuối cùng của  Kim Ki-duk được quay ở Kazakhstan. Có thể sắp tới anh sẽ làm việc ở Nga như từ lâu mong ước.

Ấn tượng của năm

Nằm ngoài mọi sự cạnh tranh, ấn tượng của năm có thể được coi là vở ballet "Giselle" tại Nhà hát Lớn Moskva. Khán giả từ khắp nơi trên thế giới đổ về Thủ đô nước Nga để thưởng thức vở ballet về cô gái nghèo đã đánh mất lý trí của mình vì tình yêu (theo nghĩa đen của từ này).

Còn phải nói, chính tại Moskva, phiên bản đầu tiên của vở ballet từng được trình diễn ra mắt ở Paris gần 180 năm trước đã được tái hiện. Biên đạo múa Aleksey Ratmansky đã tạo ra một phiên bản mới của vở ballet thế kỷ XIX hoàn toàn dựa trên các tư liệu lịch sử, một số trong đó mới được phát hiện vào đầu thế kỷ XXI.

Vụ trộm của năm

Đó là vụ trộm tranh hy hữu xảy ra tại Bảo tàng mỹ thuật Tretyakov ở Moskva. Vào ngày sinh của họa sĩ nổi tiếng Arkhip Kuindzhi, trước mặt mọi người (chủ nhật, giờ cao điểm), Denis Chuprikov, một công nhân đến từ bán đảo Krym đã gỡ bức tranh "Núi Ay-Petri. Krym" khỏi bức tường và mang nó ra ngoài, một cách dễ dàng và thoải mái - như trong một bộ phim.

Bức tranh "Núi Ay-Petri. Krym" của họa sĩ Arkhip Kuindzhi.
Bức tranh "Núi Ay-Petri. Krym" của họa sĩ Arkhip Kuindzhi.

Ngay đêm đó, kẻ tội phạm 32 tuổi đã bị bắt giữ. Chuprikov sau đó đã nhận tội và bị kết án ba năm tù giam. Tên trộm giải thích hành động táo bạo của mình bằng mong muốn "nổi tiếng". Tuy nhiên, câu chuyện không đơn giản như vậy. Chuprikov từng làm việc cho một quan chức Bộ Nội vụ Nga có thế lực. Hắn đã bị truy tố về tội tàng trữ ma túy, tuy nhiên bản án đã bị hủy bỏ không rõ lý do. Nghĩa là, cái anh chàng  xa lạ với nghệ thuật này không phải là hoàn toàn "vô can", và có thể, đứng đằng sau vụ trộm là một kẻ cộm cán nào đó.

Phát biểu của năm

Danh hiệu này thuộc về Giáo sư Trường Đại học Kinh tế Moskva nhà ngữ văn nổi tiếng Gasan Guseynov. Ông đã viết một bài đăng trên FB của mình, bày tỏ sự phẫn nộ vì trong các ki-ốt báo ở Moskva, không có tờ báo nào bằng các ngôn ngữ khác, "ngoài tiếng Nga nghèo nàn, hôi thối mà đất nước này hiện đang nói và viết". Dư luận xã hội hết sức bất bình, Giáo sư  Gasan Guseynov bị coi là kẻ bài Nga, còn tại Trường Đại học Kinh tế, một ủy ban đạo đức đã nhóm họp và đề nghị Giáo sư Guseynov xin lỗi công khai "vì đã cố tình phát biểu những ý kiến thiếu cân nhắc và vô trách nhiệm".

Tuy nhiên, Guseynov không xin lỗi, ông giải thích rằng ông không chỉ trích tiếng Nga như vốn có, mà là "thứ tiếng kích động thù địch", "thứ tiếng của các chương trình truyền hình". Nhiều nhà văn, nhà khoa học và đồng nghiệp đã lên tiếng ủng hộ Giáo sư. Câu chuyện đến nay vẫn chưa có hồi kết, còn các ấn phẩm bằng tiếng nước ngoài tại các ki-ốt vẫn không xuất hiện.

Xung đột của năm

Đó là xung đột xảy ra tại Nhà hát âm nhạc mang tên Stanislavsky và Nemirovich-Danchenko giữa một bên là Tổng giám đốc Anton Getman và bên kia là đạo diễn chính Alexandr Titel của đoàn opera cùng với chỉ huy dàn nhạc, họa sĩ  chính và các nghệ sĩ độc tấu hàng đầu của đoàn này.

Tuy nhiên, Giám đốc nghệ thuật của đoàn ballet Lorant Iler đã đứng về phía Getman và dọa sẽ rời khỏi đoàn nếu Getman ra đi. Kết quả là Bộ Văn hóa Nga đã "đóng băng" cuộc xung đột, gia hạn hợp đồng cho Tổng giám đốc thêm một năm nữa. Trong thời gian này, các bên dường như đã nghĩ lại và làm lành với nhau. Nhưng liệu được bao lâu?

 Bộ phim của năm

 "Gã hề Joker" là bộ phim giật gân tâm lý của đạo diễn Todd Phillips, dựa trên các truyện tranh với 80 năm lịch sử và được trao giải "Sư tử vàng" tại Liên hoan phim Venice lần thứ 76. Ở Nga, "Gã hề Joker" bị cấm vì tuyên truyền cho cái ác. Bộ trưởng Bộ Văn hóa Vladimir Medinsky, vốn được coi là người quảng bá mạnh mẽ cho điện ảnh Nga, đã đổ thêm dầu vào lửa khi ông chỉ trích và đề nghị cấm bộ phim.

Medinsky chỉ trích truyện tranh nói chung và  "Gã hề Joker" nói riêng. Và ở đây, nhân vật của bộ phim, một kẻ tâm thần đơn độc và một gã hề (do diễn viên Joaquin Phoenix  đóng), đã trở thành miếng đất màu mỡ cho các cuộc tranh luận. Hắn là ai - kẻ gây tội ác, quái vật bẩm sinh, hay là một kẻ bị ruồng bỏ đáng thương trong xã hội? Đồng thời, một số nhà làm phim bắt đầu quan tâm đến mầm mống tội phạm trong mỗi con người: Từ đạo diễn Nga Dmitry Mamulia trong phim "Con người tội lỗi" đến  đạo diễn Ailen Dathai Keane trong phim  "Những người phụ nữ Phần Lan", nơi diễn viên của nhà hát múa rối sau khi phạm tội ác đã rơi xuống tận đáy.

Trần Hậu

Các tin khác

Phim "Mưa đỏ" ghi dấu ấn của điện ảnh Việt ở đề tài chiến tranh cách mạng.

Khát vọng trở thành ngành công nghiệp văn hóa

40 năm đổi mới - một chặng đường đánh dấu nhiều cột mốc của điện ảnh Việt Nam từ một nền điện ảnh bao cấp sang cơ chế thị trường. Tại hội thảo "Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm đổi mới", tổ chức trong khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á - Đà Nẵng (DANAFF) Tiến sĩ Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam - Giám đốc DANAFF nhận định: "40 năm trước, Đổi mới không chỉ mở ra một giai đoạn phát triển mới về kinh tế - xã hội, mà còn mở ra những không gian sáng tạo mới cho văn học, nghệ thuật. Tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, phản ánh đúng sự thật đã trở thành động lực quan trọng để văn nghệ sĩ khám phá sâu hơn đời sống con người, những chuyển động của xã hội và những khát vọng của dân tộc trong thời kỳ mới".

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Bộ phim truyền hình "Tận hiến" (Điện ảnh CAND sản xuất) vừa khép lại hành trình phát sóng nhưng dư âm mà bộ phim mang lại vẫn tiếp tục lắng đọng trong lòng khán giả. Giữa dòng chảy của điện ảnh chính luận, "Tận hiến" tạo dấu ấn không chỉ bởi câu chuyện về những chiến sĩ tình báo CAND hoạt động và sẵn sàng hy sinh trong thầm lặng mà còn ở cách làm phim giàu tâm huyết và khát vọng.

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Có một số bạn yêu thơ hỏi tôi về việc: "Các nhà thơ trẻ hiện nay quan tâm đến hình tượng thơ trong sáng tác như thế nào?". Theo tôi, việc xây dựng hình tượng thơ có vai trò đặc biệt quan trọng trong sáng tác thơ ca của những người viết, bởi hình tượng thơ chính là nơi nhà thơ gửi gắm tư tưởng, cảm xúc, cách nhìn về con người và cuộc đời.

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Nằm trong các hoạt động kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026), Hội sách Thiếu nhi Thành phố Hồ Chí Minh lần 6 - năm 2026 với chủ đề: “Em vui đọc sách, học bao điều hay” vừa được khai mạc với nhiều hoạt động phong phú, sáng tạo dành cho thiếu nhi, phụ huynh, giáo viên và cộng đồng.

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Truyện tranh là một thị trường đang bị bỏ ngỏ ở Việt Nam. Điều chúng ta thiếu không phải là những tác giả tài năng mà là một hệ sinh thái đủ mạnh để nuôi dưỡng, bảo vệ và phát triển các giá trị sáng tạo. Những vấn đề này được đặt ra trong tọa đàm "Kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh cho người Việt" diễn ra mới đây tại Hà Nội.

“Màu dân tộc” trong dòng chảy đương đại

“Màu dân tộc” trong dòng chảy đương đại

Gần đây, nhiều hoạt động lan tỏa và tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, di sản mang đậm sắc màu dân tộc như vẻ đẹp của tranh Đông Hồ đã thu hút sự quan tâm của giới trẻ...

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Vừa lên sóng những tập đầu tiên, bộ phim truyền hình “Lửa trắng” đã thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả. Từ việc khai thác cuộc đấu tranh chống tội phạm ma túy trong thời đại số, bộ phim khắc họa chân dung người chiến sĩ CAND với sự dũng cảm, bản lĩnh và trí tuệ cùng những thông điệp nhân văn sâu sắc.

Hoạt hình Việt ra thế giới

Hoạt hình Việt ra thế giới

Lần đầu tiên, một bộ phim hoạt hình dài của Việt Nam "Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu" được mời tham dự Annecy International Animation Film Festival - liên hoan phim hoạt hình lớn nhất hành tinh. Theo đạo diễn Trịnh Lâm Tùng, đây là cơ hội để những người làm hoạt hình Việt Nam được cất lên tiếng nói của mình, được giới thiệu những giá trị văn hóa mà chúng ta đã gìn giữ qua biết bao thế hệ.

Bước tiến của Điện ảnh Việt tại DANAFF

Bước tiến của Điện ảnh Việt tại DANAFF

Đà Nẵng sẽ trở thành tâm điểm của điện ảnh khu vực khi đăng cai "Liên hoan phim châu Á - Đà Nẵng" (DANAFF) lần thứ IV (diễn ra từ ngày 28/6 đến ngày 4/7). Với chủ đề “Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới”, DANAFF năm nay được tổ chức quy mô hơn, nhiều hoạt động chuyên sâu hơn và định hướng rõ nét trong việc thúc đẩy công nghiệp điện ảnh Việt Nam hội nhập quốc tế.

Một số tác phẩm của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái đã được sử dụng trong nhiều sản phẩm âm nhạc.

Bản quyền tác phẩm hội họa trong sáng tạo đương đại

Mới đây, việc ê-kíp sản xuất MV của ca sĩ Sơn Tùng M-TP sử dụng hình ảnh tác phẩm “Tàn Chỉ” của họa sĩ Lệ Giang không xin phép, cũng như nhiều sản phẩm nghệ thuật, quảng cáo, điện ảnh từng khai thác tranh của các họa sĩ đã đặt ra câu hỏi: Sử dụng tác phẩm hội họa trong sáng tạo nghệ thuật như thế nào, đâu là ranh giới giữa cảm hứng sáng tạo và hành vi xâm phạm bản quyền?

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

"Sân nhà" đã không còn là lợi thế khi một loạt phim Việt phải sớm rút khỏi phòng vé vì doanh thu thấp. Tự "nâng chuẩn" chất lượng có lẽ là con đường duy nhất nếu phim Việt muốn giữ chân khán giả trong cuộc đua khốc liệt này.

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 70 năm của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam mà còn là lời tri ân dành cho các thế hệ thầy cô giáo, học sinh, người làm sách và những người đã góp phần vun đắp tri thức cho đất nước.

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Trong một thế giới mà trẻ em đang bị các thiết bị điện tử chi phối mạnh mẽ như hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em có thói quen đọc sách, có cơ hội lớn lên cùng trang sách trong những mùa hè không chỉ là nỗ lực của phụ huynh mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng...

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh tự bạch: "Suốt một Đời Thơ xin tự nguyện làm một phu trầm để bóc dần vỏ bọc thời gian/ giữa đời ngậm ngải tìm trầm... Nghĩa Nhân". Đây có thể xem là tuyên ngôn tinh thần cho toàn bộ hành trình thơ của Vân Anh.