Những sự kiện văn hóa độc đáo ở Nga năm 2019

Khác với kinh tế, lĩnh vực vốn gặp nhiều khó khăn, thách thức do các biện pháp trừng phạt của Mỹ và các nước phương Tây gây ra, đời sống văn hóa của nước Nga trong năm 2019 có nhiều khởi sắc. Bài viết sau đây giới thiệu một số sự kiện văn hóa độc đáo của Nga và thế giới năm 2019 theo bình chọn của báo "Thanh niên Moskva".

"Cuộc chiến" của năm

Là vụ đụng độ xảy ra tại Nhà hát Hàn lâm nghệ thuật Moskva mang tên Gorky, nơi một năm trước, nhà quản lý Eduard Boyakov lên thay nữ giám đốc Tatyana Doronina, người đã lãnh đạo nhà hát suốt ba mươi năm. Thời gian đầu, trong Nhà hát Hàn lâm nghệ thuật Moskva trên đại lộ Tversky, mọi chuyện đều êm ả. Nhưng có một điều gì đấy trong công tác chỉ đạo của nhà quản lý không được như ý, và một nhóm nghệ sĩ đã xuống đường với lời kêu gọi bằng video gửi tổng thống Nga.

Kể từ đó, cuộc đối đầu giữa ông chủ mới và một bộ phận của nhà hát ngày càng trở nên gay gắt. Hiện các bên tham gia xung đột đang chờ kết quả: các nghệ sĩ tiếp tục khiếu kiện, còn giám đốc Boyakov vẫn không chịu nhượng bộ.

Đám cưới của năm

Đám cưới của nữ nhà báo Nga nổi tiếng Ksenya Sobchak  (ứng cử viên tổng thống Nga năm 2018) và đạo diễn Konstantin Bogomolov được tổ chức vào tháng 9 năm nay, thu hút sự quan tâm kỷ lục của người Nga. Suốt cả năm, Ksenya Sobchak và Konstantin Bogomolov giấu kín tình cảm của mình trước người hâm mộ.

Ksenya Sobchak và Konstantin Bogomolov trên xe hoa.
Ksenya Sobchak và Konstantin Bogomolov trên xe hoa.

Họ xuất hiện bên nhau tại các sự kiện xã hội, nhưng từ chối bình luận về tình trạng quan hệ của mình. Cho đến phút cuối cùng, nhiều người vẫn không tin hai nhân vật nổi tiếng của công chúng sẽ cưới nhau. Một tháng trước khi diễn ra đám cưới, cặp đôi đã đăng tải trên Instagram một đoạn video bí ẩn: họ nắm tay nhau nhảy xuống nước từ một bến tàu.

Hóa ra đây là lời mời dự đám cưới bằng video của Sobchak và Bogomolov. Hơn 200 khách mời là các ngôi sao nổi tiếng của Nga đã nhận được giấy mời video này. Kể từ đó, bí mật đã được tiết lộ: Sobchak và Bogomolov quyết định kết hôn.

Người lang thang của năm

Đó là đạo diễn Hàn Quốc Kim Ki-duk, cái tên liên tục xuất hiện trong các buổi chiếu ra mắt phim ở Moskva. Trên tổ quốc mình, anh trở thành kẻ bị ruồng bỏ sau khi nữ diễn viên đóng vai chính trong bộ phim năm 2012 của anh là "Pietà" (được trao giải "Sư tử vàng" tại Liên hoan phim Venice), cáo buộc anh tấn công tình dục và đánh đập cô trước khi ép cô đóng một cảnh nóng mà cô chưa đồng ý. 

Đạo diễn Hàn Quốc Kim Ki-duk.
Đạo diễn Hàn Quốc Kim Ki-duk.

Lúc bấy giờ, để chấm dứt những lời cáo buộc, Kim Ki-duk đã nộp phạt 5 triệu won, nhưng điều này không giúp được gì. Bây giờ anh không thể làm việc ở Hàn Quốc, còn các liên hoan phim Cannes và Berlin cách đây không lâu vốn bênh vực các bộ phim của anh, đã tuyên bố tẩy chay anh. Bộ phim cuối cùng của  Kim Ki-duk được quay ở Kazakhstan. Có thể sắp tới anh sẽ làm việc ở Nga như từ lâu mong ước.

Ấn tượng của năm

Nằm ngoài mọi sự cạnh tranh, ấn tượng của năm có thể được coi là vở ballet "Giselle" tại Nhà hát Lớn Moskva. Khán giả từ khắp nơi trên thế giới đổ về Thủ đô nước Nga để thưởng thức vở ballet về cô gái nghèo đã đánh mất lý trí của mình vì tình yêu (theo nghĩa đen của từ này).

Còn phải nói, chính tại Moskva, phiên bản đầu tiên của vở ballet từng được trình diễn ra mắt ở Paris gần 180 năm trước đã được tái hiện. Biên đạo múa Aleksey Ratmansky đã tạo ra một phiên bản mới của vở ballet thế kỷ XIX hoàn toàn dựa trên các tư liệu lịch sử, một số trong đó mới được phát hiện vào đầu thế kỷ XXI.

Vụ trộm của năm

Đó là vụ trộm tranh hy hữu xảy ra tại Bảo tàng mỹ thuật Tretyakov ở Moskva. Vào ngày sinh của họa sĩ nổi tiếng Arkhip Kuindzhi, trước mặt mọi người (chủ nhật, giờ cao điểm), Denis Chuprikov, một công nhân đến từ bán đảo Krym đã gỡ bức tranh "Núi Ay-Petri. Krym" khỏi bức tường và mang nó ra ngoài, một cách dễ dàng và thoải mái - như trong một bộ phim.

Bức tranh "Núi Ay-Petri. Krym" của họa sĩ Arkhip Kuindzhi.
Bức tranh "Núi Ay-Petri. Krym" của họa sĩ Arkhip Kuindzhi.

Ngay đêm đó, kẻ tội phạm 32 tuổi đã bị bắt giữ. Chuprikov sau đó đã nhận tội và bị kết án ba năm tù giam. Tên trộm giải thích hành động táo bạo của mình bằng mong muốn "nổi tiếng". Tuy nhiên, câu chuyện không đơn giản như vậy. Chuprikov từng làm việc cho một quan chức Bộ Nội vụ Nga có thế lực. Hắn đã bị truy tố về tội tàng trữ ma túy, tuy nhiên bản án đã bị hủy bỏ không rõ lý do. Nghĩa là, cái anh chàng  xa lạ với nghệ thuật này không phải là hoàn toàn "vô can", và có thể, đứng đằng sau vụ trộm là một kẻ cộm cán nào đó.

Phát biểu của năm

Danh hiệu này thuộc về Giáo sư Trường Đại học Kinh tế Moskva nhà ngữ văn nổi tiếng Gasan Guseynov. Ông đã viết một bài đăng trên FB của mình, bày tỏ sự phẫn nộ vì trong các ki-ốt báo ở Moskva, không có tờ báo nào bằng các ngôn ngữ khác, "ngoài tiếng Nga nghèo nàn, hôi thối mà đất nước này hiện đang nói và viết". Dư luận xã hội hết sức bất bình, Giáo sư  Gasan Guseynov bị coi là kẻ bài Nga, còn tại Trường Đại học Kinh tế, một ủy ban đạo đức đã nhóm họp và đề nghị Giáo sư Guseynov xin lỗi công khai "vì đã cố tình phát biểu những ý kiến thiếu cân nhắc và vô trách nhiệm".

Tuy nhiên, Guseynov không xin lỗi, ông giải thích rằng ông không chỉ trích tiếng Nga như vốn có, mà là "thứ tiếng kích động thù địch", "thứ tiếng của các chương trình truyền hình". Nhiều nhà văn, nhà khoa học và đồng nghiệp đã lên tiếng ủng hộ Giáo sư. Câu chuyện đến nay vẫn chưa có hồi kết, còn các ấn phẩm bằng tiếng nước ngoài tại các ki-ốt vẫn không xuất hiện.

Xung đột của năm

Đó là xung đột xảy ra tại Nhà hát âm nhạc mang tên Stanislavsky và Nemirovich-Danchenko giữa một bên là Tổng giám đốc Anton Getman và bên kia là đạo diễn chính Alexandr Titel của đoàn opera cùng với chỉ huy dàn nhạc, họa sĩ  chính và các nghệ sĩ độc tấu hàng đầu của đoàn này.

Tuy nhiên, Giám đốc nghệ thuật của đoàn ballet Lorant Iler đã đứng về phía Getman và dọa sẽ rời khỏi đoàn nếu Getman ra đi. Kết quả là Bộ Văn hóa Nga đã "đóng băng" cuộc xung đột, gia hạn hợp đồng cho Tổng giám đốc thêm một năm nữa. Trong thời gian này, các bên dường như đã nghĩ lại và làm lành với nhau. Nhưng liệu được bao lâu?

 Bộ phim của năm

 "Gã hề Joker" là bộ phim giật gân tâm lý của đạo diễn Todd Phillips, dựa trên các truyện tranh với 80 năm lịch sử và được trao giải "Sư tử vàng" tại Liên hoan phim Venice lần thứ 76. Ở Nga, "Gã hề Joker" bị cấm vì tuyên truyền cho cái ác. Bộ trưởng Bộ Văn hóa Vladimir Medinsky, vốn được coi là người quảng bá mạnh mẽ cho điện ảnh Nga, đã đổ thêm dầu vào lửa khi ông chỉ trích và đề nghị cấm bộ phim.

Medinsky chỉ trích truyện tranh nói chung và  "Gã hề Joker" nói riêng. Và ở đây, nhân vật của bộ phim, một kẻ tâm thần đơn độc và một gã hề (do diễn viên Joaquin Phoenix  đóng), đã trở thành miếng đất màu mỡ cho các cuộc tranh luận. Hắn là ai - kẻ gây tội ác, quái vật bẩm sinh, hay là một kẻ bị ruồng bỏ đáng thương trong xã hội? Đồng thời, một số nhà làm phim bắt đầu quan tâm đến mầm mống tội phạm trong mỗi con người: Từ đạo diễn Nga Dmitry Mamulia trong phim "Con người tội lỗi" đến  đạo diễn Ailen Dathai Keane trong phim  "Những người phụ nữ Phần Lan", nơi diễn viên của nhà hát múa rối sau khi phạm tội ác đã rơi xuống tận đáy.

Trần Hậu

Các tin khác

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" là tiểu thuyết đầu tay của nhà văn Trương Vân Ngọc (sinh năm 1973, quê Hưng Yên, hiện công tác tại Hà Nội)  viết về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân, sách đoạt giải C cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện ký đề tài "Vì An ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" do Bộ công an và Hội nhà văn Việt Nam tổ chức năm 2025, được Nhà xuất bản Công an Nhân dân tuyển chọn và ấn hành tháng 12 năm 2025.

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Trong đời sống văn học, có một dòng chảy lặng lẽ nhưng lại đóng vai trò khá quan trọng trong đời sống, đó chính là tiểu thuyết lịch sử. Lấy chất liệu từ lịch sử, tái hiện lịch sử qua những trang văn chính là những đóng góp thầm lặng, tích cực của các nhà văn cho bề dày truyền thống văn hóa nước nhà...

Dán nhãn độ tuổi cho MV: Khi “tấm biển cảnh báo” còn bỏ ngỏ

Dán nhãn độ tuổi cho MV: Khi “tấm biển cảnh báo” còn bỏ ngỏ

Nếu việc dán nhãn phân loại độ tuổi đã trở thành điều kiện bắt buộc với tác phẩm điện ảnh, xuất bản... trước khi đến tay công chúng thì ở lĩnh vực âm nhạc, tấm biển cảnh báo này gần như bỏ ngỏ. Thế nên không lạ khi làng nhạc liên tục vấp phải tranh cãi vì những MV có nội dung người lớn.