Những nhà văn có tài "tiên tri"

Thật thú vị khi dõi theo các nhân vật trong những bộ phim và những cuốn sách được sinh ra từ trí tưởng tượng của các nhà văn và các nhà biên kịch trong quá khứ nhưng đã sử dụng nhiều thành tựu của khoa học hiện đại.

Một số điều trong đó có vẻ hài hước và ngây ngô, song cũng không ít câu chuyện tạo nên cảm giác ngưỡng mộ và lý thú cho độc giả, bởi vì thực tế xảy ra sau đó đúng với trí tưởng tượng của các tác giả. Vậy có phải các nhà văn đó từng là những nhà tiên tri, hoặc giả họ đã biết cách tiếp cận với các công nghệ bí mật của tương lai?

Từ hai thế kỷ trước

Trong cuốn tiểu thuyết “Frankenstein hay Prometheus hiện đại” (1818) của Mary Shelley, có một nhà khoa học đã tạo ra một người mới bằng cách sử dụng các bộ phận của người đã mất. Sau này, khoa học thực sự bắt đầu nỗ lực hồi sinh bệnh nhân bằng dòng điện. Còn hiện nay, tức là sau hai thế kỷ, việc cấy ghép thành công nội tạng của người hiến tặng sau khi qua đời không còn là chuyện hiếm nữa. Hơn nữa, việc khâu lại các chi tiết của tứ chi bị đứt rời đã được thực hiện từ khá lâu rồi.

1. minh họa trong cuốn hai vạn dặm dưới biển.jpg -0
Minh họa trong cuốn “Hai vạn dặm dưới biển”.

Nhà văn Jules Verne được gọi là một trong những người tưởng tượng thành công nhất, mặc dù thực tế là trong nhiều năm ông đã không đi ra khỏi vùng ngoại ô Paris. Ông đã từng nói: “Sẽ đến lúc những thành tựu khoa học sẽ vượt qua sức mạnh của trí tưởng tượng”. Và thực sự là nhiều năm sau, mô-đun mặt trăng, cánh buồm của mặt trời và tàu ngầm chạy động cơ điện được mô tả trong cuốn tiểu thuyết “Hai vạn dặm dưới biển” (1870) nổi tiếng nhất của ông đã trở thành hiện thực.

Edward Bellamy, người đã mô tả giấc mơ tuyệt vời về nhân vật của mình ở tuổi 113, đã mô tả về thẻ tín dụng sớm hơn 63 năm trước khi chúng bắt đầu được sử dụng. Cuốn tiểu thuyết “Trong năm 2000” đã dự đoán về việc sử dụng loại hình thanh toán này để mua bán hàng hóa và dịch vụ.

Việc khám phá của các nhà thiên văn học từ hòn đảo tuyệt vời Laputa có thể được gọi là điều kỳ diệu. Họ thấy rằng hành tinh sao Hỏa có hai vệ tinh. Chuyện này được hình thành như một cuốn tiểu thuyết châm biếm. Tuy nhiên, cuốn “Hành trình của Gulliver” (1726) đã có thể đưa ra dự đoán này sớm hơn 150 năm trước khi khám phá thực tế.

Từ đầu thế kỷ XX

Chiến tranh Thế giới thứ nhất không chỉ thúc đẩy sự tiến bộ khoa học khi các công nghệ quân sự bắt đầu được áp dụng trong cuộc sống thường ngày, mà còn tạo động lực cho những ý tưởng mới. Nhà văn khoa học viễn tưởng nổi tiếng Herbert Wells đã dự đoán về sự xuất hiện của một loại vũ khí hoàn hảo mới trong cuốn tiểu thuyết khoa học viễn tưởng quân sự tiếp theo. Ông đã nghĩ ra bom nguyên tử từ rất lâu trước khi nhà vật lý Leo Szilard tạo cơ sở cho phản ứng hạt nhân tự duy trì và tham gia “Dự án Manhattan”. Tuy nhiên, trong tiểu thuyết “Thế giới tự do” của ông, phiên bản vũ khí nguy hiểm được mô tả có kích thước bằng một quả lựu đạn cầm tay gồm có khí trotyl thông thường có thêm chất phóng xạ. Chỉ 30 năm sau, những quả bom nguyên tử thực sự đã thả xuống các thành phố của Nhật Bản.

Có lần, một phụ nữ là nhà ngoại cảm đã đến gặp luật sư Alexander Belyaev nhờ ông bảo vệ trước tòa. Vụ kiện thắng lợi và nhà ngoại cảm dự đoán rằng luật sư này không chỉ thành công trong sự nghiệp luật, mà sẽ trở thành một nhà tiên tri. Và quả thật, nhà văn khoa học viễn tưởng đã dự đoán việc phát minh ra phổi nhân tạo, thiết bị lặn khí nén, đoán trước về ô nhiễm không khí, việc đi bộ ngoài không gian, trạm quỹ đạo và du hành vũ trụ.

Ngoài ra, một nhà văn khoa học viễn tưởng khác người Nga đã say mê mô tả tàu vũ trụ liên hành tinh từ rất lâu trước khi chúng được xuất hiện. Năm 1923, câu chuyện của Alexey Tolstoi “Aelita” được xuất bản, trong đó các nhân vật mang các ý tưởng của các nhà khoa học Nicolai Kibalchik và ghi chép của Sionkovsky đã chế tạo ra thiết bị bay để bay lên sao Hỏa.

Từ những năm 50 của thế kỷ XX

Trong thời kỳ hậu chiến, con người không chỉ nghĩ về cách xây dựng một thế giới mới, mà còn nghĩ về những gì sẽ chờ đợi xã hội của họ trong tương lai gần. Sự cạnh tranh của các siêu cường, sự phân chia lại thế giới, những suy nghĩ tự do không kiểm soát - tất cả những điều đó, theo ý kiến của nhiều người, đã dẫn đến các cuộc chiến tranh thế giới, phải trải qua quá trình biến đổi trong tương lai. Tác phẩm kinh điển “1984” (1949) của George Orwell đã đưa ra những khái niệm chính trị như “Người anh cả”, “Cảnh sát tư tưởng”, “suy nghĩ kép”. Cũng trong tác phẩm của ông, Cảnh sát xuất hiện, làm công việc giám sát thành phố trên trực thăng, về sự quan sát diện rộng với sự trợ giúp của các camera được lắp đặt ở khắp mọi nơi, về sự kiểm duyệt và tuyên truyền đại chúng.

Thập niên 60 của thế kỷ XX

2. minh họa trong cuốn sách cuộc phiên lưu không gian.jpg -0
Minh họa cuốn sách "Cuộc phiêu lưu không gian" (1968) của nhà văn Arthur Clarke.

Tất nhiên, trong những năm tích cực chinh phục không gian, các nhà văn khoa học viễn tưởng hàng đầu không thể không mơ về một tương lai lý tưởng về mặt kỹ thuật. Cuốn sách “Cuộc phiên lưu không gian” (1968) của Arthur C.Clarke đã dự báo sự ra đời của trí tuệ nhân tạo khiến cho siêu máy tính mới HAL 9000 vừa vô cùng tiện lợi vừa tiềm ẩn những sự nguy hiểm nhất định. Hẳn là đúng, khi hàng ngày chúng ta vẫn truy cập vào các trang web mới. Vậy là, cuốn tiểu thuyết đã có từ năm 1968 đã thấy trước khả năng này khi mô tả về “báo điện tử”.

Còn nhà văn khoa học viễn tưởng John Brunner đã không giới hạn bản thân trong các tờ báo, mà còn mô tả về hoạt động truyền hình với sự trợ giúp của tín hiệu từ vệ tinh. Ngoài ra, những nhân vật trong cuốn sách “Mọi người đứng trên Zanzibar” (1968) sử dụng máy in laser, lái xe điện và thậm chí bình thản hút cần sa…

Từ những năm 70 của thế kỷ XX

Lần đầu tiên đề cập đến một dạng nửa người - nửa máy mà chúng ta được thấy trong cuốn tiểu thuyết “Người máy” (1972) của Martin Caidin, trong đó nhân vật chính đã bị mất một mắt và gần như tất cả các chi do một tai nạn ngoài không gian. Vị bác sĩ kỳ tài đã tìm ra cách để đưa phi hành gia trở lại cuộc sống bình thường: họ đã cấy ghép vật cấy bằng kim loại vào người đó, cải thiện thị lực của anh ta với sự trợ giúp của một chiếc máy có thể tháo rời. Và 41 sau năm ứng dụng cấy ghép đã thành công!

Một tác phẩm tuyệt vời khác trong thời gian này là “Tàu tự hành xuyên qua dải Ngân hà” (1971) của Douglas Adams. Sự phát triển của giao thông vận tải, việc mở các tuyến đường mới, khả năng đi đến được những góc xa nhất của hành tinh cho phép các nhà văn nghĩ rằng, thật tuyệt nếu có một dịch giả đa năng biết tất cả các ngôn ngữ trên thế giới. Ý tưởng này được thể hiện trong một cuốn tiểu thuyết giả tưởng, trong đó các nhân vật chính buộc phải du hành qua mọi góc trong Vũ trụ của chúng ta. Giấc mơ này đã trở thành hiện thực sau 34 năm.

Từ thập niên 80 của thế kỷ XX

Tin học hóa toàn cầu đối với những người thuộc thế hệ ngày nay dường như không còn là một thực tế xa vời nữa. Các nhà văn bắt đầu tự hỏi - thế giới mới sẽ mang lại cho họ điều gì? William Gibson đã bắt đầu suy ngẫm về điều đó trong cuốn tiểu thuyết “Nhà thần kinh học” (1984). Tác phẩm này từ lâu không chỉ sử dụng các khái niệm như trí tuệ nhân tạo, kỹ thuật di truyền, không gian mạng trước khi xuất hiện trong văn hóa đại chúng, mà cùng lúc còn nhận được ba giải thưởng danh giá là “Tinh vân”, “Hugo” và “Giải thưởng của Philip Dick”, được trao cho các tác phẩm khoa học viễn tưởng hay nhất. Điều thú vị là chính cuốn tiểu thuyết này đã được gõ trên một chiếc máy chữ bình thường.

Hải Yến (Tổng hợp)

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).