Những kịch bản cho quan hệ Nga – EU

Mạng lưới chuyên gia Liên minh châu Âu (EU) - Nga (EUREN), gồm khoảng 40 chuyên gia từ khắp nước Nga và 14 quốc gia thành viên của EU, mới đây đã công bố 4 kịch bản dự kiến cho tương lai quan hệ EU-Nga cho đến năm 2030.

Ở kịch bản thứ nhất, "đối tác lạnh" trong thế giới đa cực, Nga và EU quay trở lại hợp tác sâu rộng trong các vấn đề như biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và tự do hóa thị trường, song vẫn tồn tại nhiều khác biệt về các vấn đề an ninh châu Âu. Ở kịch bản "rơi vào tình trạng hỗn loạn", các đồng minh cũ xung đột sau đại dịch COVID-19 và họ được các đối thủ của nhau như Trung Quốc, Mỹ và Nga hỗ trợ. Kịch bản thứ ba, châu Âu "bên bờ vực chiến tranh", phương Tây đoàn kết và củng cố sức mạnh định hướng đối đầu quân sự với "pháo đài Nga". Và ở kịch bản cuối cùng mang tên "cộng đồng giá trị", một nước Nga cải cách thống nhất và một EU vững mạnh trên trường quốc tế, được đặc trưng bởi những tiến bộ trong giải quyết các cuộc xung đột ở các quốc gia láng giềng và chủ nghĩa đa phương trỗi dậy.

Những kịch bản cho quan hệ Nga – EU -0
EU và Nga sẽ không thể vượt qua những khác biệt cơ bản trong thập niên tới?

Một năm trước, hầu hết các chuyên gia trong số 40 chuyên gia của mạng lưới nói trên đều cho rằng kịch bản "đối tác lạnh" sẽ nhiều khả năng xảy ra nhất. Ít người cho rằng EU và Nga sẽ rơi vào tình trạng "hỗn loạn" hoặc "bên bờ vực chiến tranh". Nói cách khác, xung đột vũ trang khó có khả năng xảy ra nhưng không thể loại trừ. Không có ai trong EUREN tin vào kịch bản "cộng đồng các giá trị". Tuy nhiên, để quan hệ "đối tác lạnh" có thể thành hiện thực vào năm 2030, cần rất nhiều yếu tố để đảo chiều sự tiêu cực trong mối quan hệ này. Một kịch bản giả định rằng EU sẽ trở nên mạnh mẽ và đoàn kết hơn sau đại COVID-19.

Theo đó, Brussels sẽ tích cực hơn trong chính sách đối ngoại và an ninh. Ở Nga, sự phản đối mạnh mẽ hơn sẽ thúc đẩy giới lãnh đạo chính trị tiến hành một số cải cách chính trị và kinh tế. Điều này làm thay đổi logic chính sách đối ngoại của Moscow và mở ra các cơ hội hợp tác mang tính xây dựng với EU, bao gồm cả cuộc xung đột ở Donbass. Khi đó, cả 2 bên đều có khả năng tìm ra con đường để vượt qua những sóng gió của cuộc cạnh tranh toàn cầu Mỹ-Trung.

Tuy nhiên, rất ít sự kiện đã xảy ra từ tháng 11/2020 đến nay cho thấy kịch bản này. Chuyến thăm đầu tiên của Đại diện cấp cao EU phụ trách các vấn đề đối ngoại và chính sách an ninh Josep Borrell tới Moscow đã kết thúc bằng thảm họa ngoại giao. Điều này đã tạo nên không khí nặng nề cho quan hệ EU-Nga trong phần còn lại của năm, bao gồm cả báo cáo về sự "kiềm chế Nga" mà Brussels trình bày với lãnh đạo các quốc gia và chính phủ EU.

Một cuộc tranh cãi về can thiệp và gián điệp đã nổ ra giữa một bên là Cộng hòa Czech và Bulgaria, và bên kia là Nga. Kết quả là Cộng hòa Czech cùng với Mỹ đã bị Nga đưa vào danh sách các quốc gia "không thân thiện" vào tháng 5/2021. EU và Nga đã bất đồng về các sự kiện diễn ra tại Belarus sau cuộc bầu cử tổng thống gây nhiều tranh cãi vào tháng 8/2020 và sự cố với máy bay Ryanair vào tháng 5/2021. Căng thẳng xung quanh cuộc xung đột ở Donbass, biển Azov và bán đảo Crime tiếp tục gia tăng, càng làm giảm cơ hội thực thi thỏa thuận Minsk.

Căng thẳng giữa Moscow và Washington không hề giảm đi sau lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ của ông Joe Biden. Cuộc gặp đầu tiên giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Joe Biden vào tháng 6/2021 đã kết thúc bằng việc nối lại các cuộc đàm phán ngoại giao về ổn định chiến lược, an ninh mạng và một loạt vấn đề khác. Tuy nhiên, những cuộc tham vấn này giữa 2 bên vẫn chưa mang lại các kết quả rõ ràng.

Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng: Nga và EU đã thất bại trong việc tìm ra con đường hiệu quả để hợp tác chống lại mối đe dọa trực tiếp nhất đối với nhân loại: đại dịch COVID-19. Ngược lại, các chính sách về đại dịch và tiêm chủng lại được bổ sung thêm vào danh sách dài những vấn đề tranh cãi. Ngoài ra, đại dịch đã làm gián đoạn mối liên hệ giữa người dân của EU và người dân của Nga. Chính phủ 2 bên vẫn chưa tìm ra cách gỡ nút thắt này, và về lâu dài, đây có thể là mối đe dọa thực sự đối với hòa bình và ổn định ở châu Âu. Các sự kiện nội bộ cũng không có cơ sở để lạc quan. COVID-19 và tác động của nó đối với nền kinh tế sẽ khiến cả 2 bên bị phân tâm đối với các vấn đề nội bộ. Kết quả cuộc bầu cử Quốc hội (Duma Quốc gia) ngày 19/9 vừa qua không cho thấy mối quan hệ cởi mở hơn với EU hoặc những cải cách nội bộ. Ít có khả năng điều này có thể thay đổi trước cuộc bầu cử tổng thống sẽ diễn ra vào năm 2024, tức là những cải cách của Nga khó có thể diễn ra trong ngắn hạn và trung hạn.

Sự mâu thuẫn ngày càng tăng với các quốc gia thành viên EU khác nhau, đặc biệt là với Đức, không phải là dấu hiệu tốt cho mối quan hệ hợp tác giữa EU và Nga trong vài tháng, thậm chí là vài năm tới. Chính phủ tiếp theo của Đức, được thành lập sau cuộc bầu cử Quốc hội ngày 26/9, nhiều khả năng sẽ tiếp tục chính sách chỉ trích Nga mà Berlin vẫn thực hiện lâu nay. Sự ra đi của bà Angela Merkel để lại khoảng trống lớn trong quan hệ của Đức/EU với Nga nói riêng và cả Đông Âu nói chung. Hiện chưa rõ chính phủ mới của Đức có tiếp tục đi theo đường lối của bà Merkel hay không. Dự án "Dòng chảy phương Bắc 2" sẽ còn khiến chương trình nghị sự trong quan hệ Nga-Đức thêm phức tạp.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã phải chấp nhận sự thờ ơ của Moscow đối với "sự quyến rũ ngoại giao" của ông vào năm 2019, và câu hỏi đặt ra hiện nay là liệu ông có lặp lại nỗ lực này trước hoặc sau cuộc bầu cử Tổng thống Pháp vào tháng 5/2022 hay không? Mặt khác, EU và Nga đã bắt đầu đàm phán nghiêm túc hơn về biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, các cách tiếp cận chính trị trong lĩnh vực này vẫn khác xa nhau. Nga đang phải đối mặt với những hậu quả ngày càng nghiêm trọng không chỉ của Chính sách xanh châu Âu mà của chính sự biến đổi khí hậu. Điều này mang lại cho các bên những điểm khởi đầu mới cho sự hợp tác.

Quay trở lại với các kịch bản của EUREN, có vẻ như Nga và EU vẫn chưa thể tiến tới mối quan hệ "đối tác lạnh". Sự bi quan của các chuyên gia EUREN là có lý do: họ đã đi đến kết luận rằng EU và Nga sẽ không thể vượt qua những khác biệt cơ bản trong thập niên tới. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo chính trị của cả 2 bên đều phải chịu trách nhiệm về tương lai của châu Âu và hơn thế nữa. Mặc dù giá trị và mục tiêu chiến lược sẽ tiếp tục khác nhau về cơ bản trong một thời gian dài, nhưng các bên vẫn sẽ cố gắng thực hiện những bước đi nhỏ trong các vấn đề cụ thể để đạt được một vài tiến bộ nhất định. Biến đổi khí hậu là một chủ đề tốt để bắt đầu những nỗ lực này. Tiếp theo là việc công nhận giấy chứng nhận tiêm chủng của nhau để nối lại sự liên lạc giữa người dân của 2 bên.

Minh Hải (theo RIAC)

Các tin khác

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.