Nhà văn Phan Hồn Nhiên: Viết là chinh phục những mục tiêu

Sinh ra tại Hà Nội, nhưng 5 tuổi Phan Hồn Nhiên đã sống ở Sài Gòn. Chị là kết quả của cuộc "lai xa" giữa ba - người miền Nam tập kết ra Bắc và mẹ - người Hà Nội. Khi đất nước thống nhất, cả gia đình theo ba về Nam. Có lẽ giọng nói là thứ duy nhất của Hà - Nội - tuổi - lên - 5 chị còn giữ được đến giờ...

Tôi không nhớ cơn cớ nào mà có được tập truyện "Dốc mưa" của nhà văn Phan Hồn Nhiên. Cuốn sách cỡ bàn tay, nhỏ nhắn, xinh xinh, thuộc Tủ sách tác giả - tác phẩm Áo Trắng do nhà văn Đoàn Thạch Biền tổ chức, là nơi in tác phẩm đầu tay cho khá nhiều cây viết 7x một thời, như Nguyễn Thị Việt Nga, Phong Điệp, Vũ Đình Giang, Nguyễn Thị Thanh Bình v.v... Chỉ nhớ, tôi đọc "Dốc mưa" một mạch. Trôi theo những câu chuyện nhẹ nhàng, dung dị, mấp mênh buồn, man mác rối, của tuổi trẻ. Mỗi truyện ngắn là một cách tác giả tiệm cận người trẻ ở những giác độ, không - thời gian khác nhau.

Sau khi vượt qua "Dốc mưa", Phan Hồn Nhiên tiếp tục "lấy lòng" độc giả trẻ tuổi bằng các tập truyện có tựa gắn liền với… thời tiết và… địa hình như "Nằm ở lưng đồi", "Giao mùa", "Cú nhảy ban mai", "Băng ghế mùa thu", "Người mưa",...

Bên cạnh đó, chị cần mẫn hướng tới đối tượng độc giả khó tính hơn qua các tập truyện "Một nắm mưa trên ngôi nhà Mondrian" (in chung với nhà văn Vũ Đình Giang), "Đồi mùa hè", "Cánh trái"... Nhưng thời kì này xem ra Phan Hồn Nhiên còn khá kín tiếng. Phải đến khi truyện dài "Công ty" và "Mắt bão" lần lượt ra mắt vào năm 2008, độc giả và truyền thông mới xoáy vào chị nhiều hơn. Không lâu sau, "Công ty" và "Mắt bão" được chuyển thể thành phim truyền hình nhiều tập, điều này ít nhiều nói lên rằng, Phan Hồn Nhiên đã điểm đúng huyệt - tâm - lí của giới trẻ.

Nhà văn Phan Hồn Nhiên.
Nhà văn Phan Hồn Nhiên.

Sinh ra tại Hà Nội, nhưng 5 tuổi Phan Hồn Nhiên đã sống ở Sài Gòn. Chị là kết quả của cuộc "lai xa" giữa ba - người miền Nam tập kết ra Bắc và mẹ - người Hà Nội. Khi đất nước thống nhất, cả gia đình theo ba về Nam. Có lẽ giọng nói là thứ duy nhất của Hà - Nội - tuổi - lên - 5 chị còn giữ được đến giờ.

Lớn lên trong gia đình ít có màu sắc nghệ thuật, ba là kĩ sư nông nghiệp, mẹ là bác sĩ thú y, bởi vậy, ngay từ đầu Phan Hồn Nhiên đã được định hướng đến với con đường học thuật, nghiên cứu. Tốt nghiệp phổ thông, chị thi vào khoa Ngoại ngữ của Đại học Tổng hợp. Nhưng cuộc "lai xa" của ba mẹ làm xuất hiện "ưu thế lai", điều mà ở ba mẹ chắc mới có ở dạng tiềm tàng, chưa bộc lộ.

Phan Hồn Nhiên cảm giác thế giới thực sự của mình phải gần nghệ thuật và lao động sáng tạo nhiều hơn. Với tình yêu hội họa từ nhỏ, chị quyết định rẽ ngang, thi vào trường Đại học Sân khấu Điện ảnh, học ngành Thiết kế mĩ thuật.

Và rồi, với tấm bằng Cử nhân nghệ thuật, Phan Hồn Nhiên bước vào công sở làm một việc chẳng liên quan gì đến bằng cấp, là… nhà báo. Từ đấy, chị vừa làm báo vừa viết văn, sung sức và nghiêm ngắn hơn bất kể bạn viết nào cùng thế hệ.

Liên tục trong nhiều năm, truyện dài kì của Phan Hồn Nhiên là "đặc sản" trên báo Sinh viên Việt Nam. Nhưng chị gây chú ý mạnh nhất đối với văn đàn, đồng thời xác lập vị trí đặc biệt, không lẫn với bất kì người viết nào phải là từ giai đoạn thứ hai trong hành trình sáng tác, với bộ ba tác phẩm fantasy - văn học kì ảo: "Xuyên thấm", "Những đôi mắt lạnh", "Chuỗi hạt Azoth" và bộ ba tác phẩm science fiction - khoa học viễn tưởng: "Máu hiếm", "Luật chơi", "Hiện thân".

Cả hai bộ ba này, nhìn ở góc độ kĩ thuật, dày đặc lối viết hiện đại, cách chơi cấu trúc phải ở người cao tay, thạo sắp đặt tính toán một cách lí trí. Tuy nhiên, độ truyền cảm mà người viết gửi gắm vào tác phẩm cũng không ít. Có thể nói, Phan Hồn Nhiên thành thục trong việc cho tư duy logic đánh cặp với xúc cảm.

Nói về fantasy, Phan Hồn Nhiên từng chia sẻ: "Đây là thể loại có thể rèn kĩ năng viết, mở ra thế giới bay bổng, thỏa sức tưởng tượng và rèn được tính kỉ luật cao. Nhưng cũng rất khó để xây dựng một cốt truyện. Người viết phải hình dung mình sẽ sử dụng hệ thống tín hiệu như thế nào, cài cắm ra sao để người đọc có thể đi theo một cách lôi cuốn. Luôn cần xây dựng một cấu trúc và phải viết có kĩ thuật chứ không đơn giản muốn viết là viết".

Không tưởng tượng được là trong con người chị, nhẹ nhàng và thanh thoát theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, lại có những ý tưởng và thi triển biến ảo đến không cùng như trong các sáng tác. Thật, đúng là kì ảo và viễn tưởng!

Nếu như học Thiết kế mĩ thuật giúp cho các trang văn của Phan Hồn Nhiên trở nên ăp ắp màu sắc, nhiều sức gợi, bố cục chặt chẽ, thì ngoại ngữ thời học Đại học Tổng hợp là điều kiện cần thiết đưa chị đến với 4 tháng tham gia khóa học viết văn của Chương trình Viết văn quốc tế tại Mỹ năm 2011.

Chương trình Viết văn quốc tế là hoạt động thường niên của trường Đại học Iowa, quy tụ các nhà văn, nhà thơ, dịch giả, nhà làm phim, nhà phê bình khắp các châu lục về thành phố Văn chương thế giới (Iowa) cùng trao đổi, thảo luận về nghề viết và chia sẻ tác phẩm để kích hoạt sáng tác. Trước Phan Hồn Nhiên, Việt Nam từng có một số nhà văn tham gia chương trình này, như: Lý Lan, Phan Triều Hải, Phan Thị Vàng Anh, Nguyễn Thị Châu Giang...

Bìa tiểu thuyết “Ngựa thép”.
Bìa tiểu thuyết “Ngựa thép”.

Nhà văn Phan Triều Hải, đồng môn cùng khóa học ở Iowa với nhà văn Hàn Quốc Han Kang - tác giả mới nhận giải thưởng Man Booker 2016 cho tiểu thuyết "Người ăn chay", từng nói nửa đùa nửa thật rằng: "Chương trình Viết văn quốc tế là khóa học mà các nhà văn Việt Nam sau khi tham dự về thì không viết văn nữa".

Nghiệm lại thì thấy, nhà văn Lý Lan nổi tiếng hơn ở vai trò dịch giả, với bộ "Harry Potter", chứ không phải từ sáng tác; nhà văn Nguyễn Thị Châu Giang trở về với cuốn du kí "Bay qua thời gian", sau đó không "bay" cùng chữ nữa mà cầm cọ chuyên tâm hội họa; nhà văn Phan Triều Hải thì dồn tâm huyết cho kịch bản và sản xuất phim; nhà văn Phan Thị Vàng Anh lặn một hơi khá dài, gần đây mới quay lại bằng tập tạp văn "Ghi chép nhỏ của người cưỡi ngựa", nhưng không còn "sắc" như Thảo Hảo (một bút danh khác của Phan Thị Vàng Anh) ở "Nhân trường hợp chị Thỏ Bông" hay thuở "Khi người ta trẻ". Riêng Phan Hồn Nhiên, sau khóa học đã có cú bật với tiểu thuyết "Ngựa thép" và tập truyện "Hồi phục". Có thể nói hai đầu sách này mở ra giai đoạn sáng tác thứ ba của chị.

Hiện "Ngựa thép" đã được nhà phê bình, dịch giả Đoàn Cầm Thi chuyển ngữ sang tiếng Pháp, trong dự án Tủ sách Văn học Việt Nam đương đại, là tủ sách từng giới thiệu các tác phẩm của Nguyễn Việt Hà, Nguyễn Danh Lam, Vũ Đình Giang, Phong Điệp… trong vài năm vừa qua.

Mới đây, nhà văn Phan Hồn Nhiên chuyển công tác về Chi nhánh NXB Kim Đồng tại TP. Hồ Chí Minh, sau 16 năm gắn bó với báo Sinh viên Việt Nam. Viết văn cho tuổi trẻ, làm báo cho tuổi trẻ, giờ chị lại làm sách cho tuổi trẻ, cho thiếu nhi.

Chị từng thổ lộ: "Nếu xem sáng tác là một nghệ thuật mang tính khoa học, người viết phải liên tục đặt ra các yêu cầu cao hơn cho chính mình. Chỉ cần nhìn ra thế giới, với các chuyển động đa dạng đa chiều của văn chương hiện đại, bất kì ai đang theo đuổi công việc sáng tác cũng tự biết mình phải nỗ lực nhiều đến mức nào. Thôi thúc trong tôi không phải là hoàn thiện tác phẩm mà chính là hoàn thành những mục tiêu mình đã đề ra".

Và như thế, với Phan Hồn Nhiên, chắc chắn còn rất  nhiều những mục tiêu và đích đến chị tự vạch ra để chinh phục, vượt qua. Hơn ai hết, các độc giả của chị đều mong chờ điều ấy!

Văn Thành Lê

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.