Người kể chuyện bằng hình ảnh

Mặc dù bộ phim "Snowden" của đạo diễn Oliver Stone đã mất đi cơ hội tranh tài tại giải Oscar 2016 do phát hành muộn, song việc trình chiếu bộ phim này vẫn đang trở thành chủ đề được bàn tán nhiều nhất trong giới truyền thông Mỹ hiện nay.

Nhà báo dũng cảm

Bộ phim không chỉ kể lại cuộc đời của cựu nhân viên Cơ quan an ninh quốc gia Mỹ (NSA), người đã làm rò rỉ hàng loạt bí mật của chính phủ Mỹ- Anh mà còn tạo dựng nên những hình ảnh rõ nét về các nhà báo đầu tiên tiếp xúc với nhân vật này. Trong số 3 nhà báo được nêu tên, nhà quay phim tài liệu Laura Poitras được quan tâm nhiều nhất bởi lẽ bà đã không dưới một lần được chính "người thổi còi" ca ngợi, mà còn giúp công chúng thế giới hiểu hơn về những khó khăn của người làm báo khi đưa tin về các bí mật quân sự, tình báo của Mỹ thông qua bộ phim đoạt giải Oscar 2015 mang tên "Citizenfour".

Theo thông tin được tờ The New York Times đăng tải, bộ phim "Snowden" được bấm máy từ hồi tháng 3 năm 2015, hoàn thành vào tháng 9 cùng năm với mục tiêu là để tranh cử giải Oscar 2016. Tuy nhiên, do một số yếu tố chủ quan mà đạo diễn kỳ cựu Oliver Stone đã buộc phải dời thời điểm công chiếu bộ phim. Bộ phim đã được thực hiện dựa theo cuốn tiểu thuyết mang tên "The Snowden file: The inside story of the world's most wanted man" (tạm dịch là Hồ sơ Snowden: Chuyện về người đàn ông bị truy nã nhất thế giới) do nhà báo Luke Harding của tờ The Guardian chấp bút. Đạo diễn Oliver Stone cho biết, ngoài nhân vật chính Edward Snowden, ông đã mất rất nhiều thời gian để xây dựng 3 nhà báo Glenn Greenwald, Ewen MacAskill và đặc biệt Laura Poitras sao cho giống như ngoài đời thực.

Nhà quay phim tài liệu Laura Poitras, người được Edward Snowden gọi là nhà báo dũng cảm và có kỹ năng cần thiết để xử lý trước những nguy hiểm (ảnh: AP).
Nhà quay phim tài liệu Laura Poitras, người được Edward Snowden gọi là nhà báo dũng cảm và có kỹ năng cần thiết để xử lý trước những nguy hiểm (ảnh: AP).

Đạo diễn tâm sự rằng, chỉ khi làm phim, ông mới thực sự hiểu rõ hơn câu nói của Edward Snowden trong một lần trả lời phỏng vấn tờ The New York Times cách đây 2 năm rằng, anh đã chọn Laura Poitras và Glenn Greenwald vì "họ là những người dũng cảm".

Oliver Stone nói: "Tôi thích nhất đoạn Edward Snowden nói chuyện với nhà báo Peter Maass của tờ The Times rằng: "Sau vụ 11-9, rất nhiều kênh truyền thông quan trọng ở Mỹ đã không còn thực hiện vai trò giám sát quyền lực, trong đó trách nhiệm của báo chí là chất vấn những biểu hiện thái quá của chính phủ. Lý do là vì họ sợ bị coi là không yêu nước và bị trừng phạt trên thị trường báo chí vốn đậm đặc chủ nghĩa dân tộc. Laura Poitras và Glenn Greenwald nằm trong số ít các nhà báo không sợ hãi về các chủ đề gây tranh cãi, ngay cả khi phải đối mặt với các chỉ trích cá nhân và kết quả là Laura trở thành mục tiêu đặc biệt của chương trình theo dõi mới tiết lộ gần đây".

Chưa hết, Edward Snowden còn nhận định rằng, nhà quay phim tài liệu Laura Poitras đã "chứng minh được sự can đảm, kinh nghiệm và kỹ năng cần thiết để xử lý trước những nguy hiểm mà bất cứ nhà báo nào cũng có thể gặp phải khi đưa tin về những bí mật của một chính phủ quyền lực bậc nhất thế giới. Và cô ấy có sự lựa chọn rất rõ ràng".

Vậy Laura Poitras là ai mà luôn nhận được sự "ưu ái" của "người thổi còi" và cả những lời nhận xét tốt đẹp từ một đạo diễn khó tính như Oliver Stone? Đó là một nhà quay phim độc lập người Mỹ nhưng lại đang phải sống tại Đức. Trước khi dấn thân vào nghề báo, Laura Poitras từng theo đuổi nghề đầu bếp và có nhiều năm làm bếp trưởng trong nhà hàng Pháp L'Espalier ở Boston. Sau khi tốt nghiệp Trường Sudbury Valley, Laura Poitras chuyển tới sống ở San Francisco và tiếp tục theo học Học viện nghệ thuật San Francisco, dành nhiều thời gian đi làm cùng các nhà làm phim nổi tiếng Ernie Gehr và Janis Crystal Lipzin.

Năm 2003, Laura Poitras bắt đầu thực hiện bộ phim tài liệu đầu tay mang tên "Flag Wars" và nhanh chóng giành được giải thưởng trong Liên hoan phim South by Southwest và Liên hoan phim dành cho những người đồng tính ở Seattle. Tiếp đó, Laura Poitras lại gặt hái thêm nhiều thành công ở giải Independent Spirit và Emmy với series phim tài liệu POV.

Năm 2006, Laura Poitras đã lặn lội tới tận Iraq để thực hiện bộ phim "My country, my country" kể về cuộc sống của người dân Iraq dưới sự kiểm soát của quân đội Mỹ. 4 năm sau đó, bộ phim "The Oath" của bà nói về 2 người đàn ông ở Yemen bị quân đội Mỹ bắt giữ trong cuộc chiến chống khủng bố lại giành giải phim tài liệu xuất sắc nhất trong Liên hoan phim Sundance.

Chưa hết, sau khi xây dựng bộ phim "Citzenfour" năm 2014 kể về những năm tháng mà Edward Snowden chạy trốn sự truy đuổi của Mỹ vì tiết lộ về chương trình do thám quy mô lớn, Laura Poitras đã được vinh danh tại giải Oscar 2015.

Thế nhưng, vinh quang đến với nhà làm phim này luôn đi kèm sự cay đắng và tủi nhục. Trước khi cùng làm việc với Glenn Greenwald, Laura Poitras từng bị cơ quan tình báo Mỹ theo dõi hồi năm 2006 sau khi tới Iraq quay bộ phim "My country, my country". Hai năm sau, bà còn bị bắt giữ bởi lực lượng biên phòng Mỹ khi thực hiện phóng sự điều tra về nạn tham nhũng ở vùng biên. Sau 4 tiếng đồng hồ bị tra khảo, cô đã được thả với lời đe dọa không nên trở lại Mỹ. Vì thế, Laura Poitras đã quyết định tới sống và làm việc tại Đức.

Hồi tháng 7 năm ngoái, Laura Poitras đã nộp đơn kiện Bộ Tư pháp, Bộ Nội vụ và Cơ quan an ninh quốc gia Mỹ với cáo buộc các cơ quan này luôn gây khó khăn cho bà khi vào nước Mỹ trong 6 năm qua. Laura Poitras cho biết, mỗi khi tới sân bay ở Mỹ, bà đều bị hải quan chặn lại xét hỏi và thậm chí là giam giữ trong thời gian ngắn. Laura Poitras cho hay, lý do được đưa ra để biện minh cho việc này là bà thuộc "đối tượng cần phải theo dõi" và có tên trong danh sách đen của cơ quan an ninh. 

Luôn đồng hành cùng nhân vật

Ở tuổi 52, Laura Poitras đang đóng vai trò nhà sản xuất, quay phim và biên tập cho kênh truyền hình Channel 4. Đồng thời, bà cũng tham gia tích cực vào hoạt động của tờ The Intercept, trang web chuyên tiết lộ những mặt trái trong xã hội, trong hoạt động của các cơ quan tình báo và quân đội Mỹ. Nói về nữ nhà báo này, "người thổi còi" Edward Snowden từng thốt lên rằng: "Chỉ có Laura Poitras là kiên trì hơn cả. Bà ấy là người thứ hai tôi liên lạc nhưng lại là người có công lớn nhất trong vụ việc này".

Chính Laura Poitras trong một lần trả lời phỏng vấn tờ The New Yorker cũng cho biết, hồi tháng 1 năm 2013, bà đã nhận được một bức thư nặc danh của Edward Snowden, trong đó yêu cầu làm một chương trình điều tra khá nhạy cảm. Trong nghề làm phim tài liệu và phóng sự điều tra, Laura Poitras từng nhận được nhiều bức thư lạ, bà luôn trân trọng chúng và sẵn sàng trả lời một cách thẳng thắn. Lần này cũng vậy. Laura Poitras đã nói rõ quan điểm của mình và khẳng định sẵn sàng bảo vệ lẽ phải.

Laura Poitras và Gleen Greenwald (giữa) trong lễ trao giải Oscar 2015.
Laura Poitras và Gleen Greenwald (giữa) trong lễ trao giải Oscar 2015.

2 tiếng sau khi email được gửi, bà nhận được hồi đáp, trong đó nói về một chương trình an ninh cần phải được công bố rộng rãi nhưng nguồn tin thì lại giữ bí mật. Laura Poitras trả lời rằng, bà từng nghe đồn về một chương trình như vậy nhưng không ngờ nó có quy mô lớn, bao trùm toàn cầu. Trong suốt khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 3, Laura Poitras vẫn giữ liên lạc với Edward Snowden. Họ đã trao đổi rất nhiều điều về cuộc sống, về những bộ phim tài liệu mà Laura Poitras đã làm, cả về 3 kịch bản xung quanh vụ tấn công khủng bố 11-9-2001 của bà.

Tháng 5-2013, khi những thông tin đầu tiên về chương trình nghe lén được công bố và Edward Snowden chạy trốn tới Hong Kong (Trung Quốc), Laura Poitras đã cùng với Glenn Greenwald tới đây để thực hiện những thước phim đầu tiên về "người thổi còi". Kể từ đó, bà là người duy nhất được Edward Snowden tin tưởng để truyền tải những hình ảnh của anh ra trước công chúng.

Nhà sản xuất Katy Scoggin khi được hỏi về khoảng thời gian làm chung với Laura Poitras trong bộ phim "Citizenfour" đã phải thừa nhận: "Ở Laura toát lên nhu cầu khẩn thiết được làm người kể chuyện… Bà không phải là loại người gào to lên việc mình làm nhưng những gì bà thực hiện luôn chứa đầy nội lực và quyết tâm". Nhà sản xuất Katy Scoggin còn cho biết, vào giai đoạn cuối cùng của quá trình biên tập phim, sau nhiều dắn đo, Laura Poitras đã quyết định đưa tiếng nói của mình vào phim bằng việc tự đọc lại những lá thư điện tử mà bà đã trao đổi với Edward Snowden trong 6 tháng đầu năm 2013.

Katy Scoggin nói: "Từ người làm phim, bà đã chọn cách làm người đồng kể chuyện cùng nhân vật của mình. Với lựa chọn này, Laura Poitras trở thành một trong những "người thổi còi" của thời đại công nghệ thông tin, thể hiện sự phản kháng của người dân có lương tri đối với quyền lực công đi ngược lại quyền lợi của con người".

Các cộng sự khác của Laura Poitras cũng cùng chung quan điểm này và khẳng định, bà luôn song hành cùng nhân vật trong câu chuyện kể của mình, bất kể họ là ai, thuộc quốc gia nào và theo tôn giáo nào. Đây cũng chính là điểm khác biệt giúp các bộ phim tài liệu của Laura Poitras chiếm được cảm tình của độc giả và giành nhiều giải thưởng danh giá. Bản thân Laura Poitras trong lần trả lời phỏng vấn sau khi nhận giải Oscar 2015 cũng nói: "Tôi sẽ không thể tha thứ cho bản thân nếu không bước chân lên máy bay để tìm gặp nhân vật của mình".

Nguyễn Vũ Anh Thư

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.