Người dẫn dụ tôi vào con đường văn chương

Trong một bức thư mới đây, Châu La Việt viết: "Mày là người hiểu tao nhất". Tôi không dám cho mình là người có vinh dự đó. Chỉ nghĩ rằng, mình đã may mắn được gặp và chơi thân với Việt, ngay từ những ngày đầu bén duyên với thi ca...

Châu La Việt, tên khai sinh là Lê Khánh Hoài, sinh tại miền Trung. Nhưng cả tuổi thơ của Việt đã gắn bó với Thủ đô Hà Nội. Mẹ là nghệ sỹ Tân Nhân nổi tiếng với việc thể hiện bài hát "Xa khơi" của Nguyễn tài Tuệ. Bà xinh đẹp và có giọng hát quyến rũ người nghe một thời…

Năm 1969, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, chàng trai Lê Khánh Hoài mới 17 tuổi, vừa thi tốt nghiệp lớp 10 xong, đã xung phong nhập ngũ, lên đường đánh giặc. Cách nay trên 40 năm, khi đó chúng tôi đang là lính, huấn luyện ở hai đơn vị  khác nhau. Tôi và Việt cùng được cấp trên gọi về học lớp  điện ảnh  do Tổng cục Chính trị mở.

Ở lớp học này, Châu La Việt chỉ chơi và hay kể với tôi về những người bạn văn thân thiết. Họ là những thần tượng thi ca của mình. Đó là nhà thơ Lưu  Quang Vũ  và nhà thơ Bằng Việt. Tôi cũng chỉ biết đến thế, vì chưa có điều kiện đọc họ. Bạn không ngần ngại nói xuất xứ bút danh Châu La Việt (tôi đồ ngoài ý nghĩa quê hương, Châu La Việt còn  là ba chữ đầu của nhà thơ Chế  Lan Viên... - người có ảnh hưởng rất lớn đến tâm hồn thi sĩ trong người Việt)

Nhà thơ Châu La Việt và nhà thơ Y Phương.
Nhà thơ Châu La Việt và nhà thơ Y Phương.

Việt đưa tôi đọc tập bản thảo "Dưới tầng cây săng lẻ" mà anh mới viết. Những con chữ màu mực tím của tuổi học trò. Chữ nào cũng phúng phính no tròn, hôi hổi nhiệt tình như tâm tính của tác giả. Trở về đơn vị chiến đấu và công tác, mấy chục năm chúng tôi biền biệt xa nhau, bỗng một chiều mùa thu se se, vào năm hai ngàn lẻ tư, bạn bất ngờ xuất hiện tại Hà Nội. Vẫn như ngày nào, nhưng nay Châu La Việt có vẻ mập hơn, ra dáng đại gia hơn thi sĩ. Việt nhìn tôi: "Tao đi tìm mày suốt mà không biết ở đâu". Thế rồi, biết bao kỉ niệm một thời trai trẻ cùng dồn dập ào đến. Tôi hỏi bạn, bấy lâu nay mày ở đâu, làm gì. Chứ tôi đâu dám nói bạn có còn viết văn làm thơ. Vì lâu quá, tôi không thấy tên Châu La Việt xuất hiện trên báo chí văn chương.

Mùa thu năm 2012, lại bất ngờ lần nữa, Việt gửi tặng tôi mấy tập sách vừa mới in. Tôi vồ lấy nó với tâm trạng sung sướng, hồi hộp tột độ. Hồn vía những trang viết của bạn đã quá quen thuộc với tôi. Trung thực đến thật thà. Nhiệt tình đến bỏng rộp. Tin yêu đến ngột thở. Không ngờ. Thật không ngờ. Món quà của bạn như báu vật từ trên trời rơi xuống. Nó giống như trái cam còn sót lại sau vụ. Trái cam mồ côi ngọt lừ. Tôi từ từ nhâm nhi "uống" nó. Sợ những dòng văn đẹp của Châu La Việt chóng hết.

Văn chương Châu La Việt thuộc dòng thi thư, con nhà nòi. Cả cha lẫn mẹ đều xuất thân Hoàng tộc. Vì thế văn của bạn sang trọng, lịch lãm, nhưng gần gũi thân thiết với công chúng bạn đọc. Mỗi từ mỗi câu của Việt đều chan chứa cái tình, sự chân thành. Dù bạn viết về người lính, hay chân dung nghệ sỹ, về người dân Nam bộ hay bất cứ đề tài nào, cũng đậm đặc một chất giọng riêng biệt Châu La Việt; lấp lánh thơ trong từng câu văn xuôi.

Châu La Việt là một trong những người dẫn dụ tôi theo con đường viết văn, làm thơ. Nhớ ơn Việt, tôi cố công đi tìm như tìm kim đáy bể. Hơn 40 năm mày mò, vẫn bặt vô âm tín. Còn nhớ dạo ấy đang là mùa hè, Việt nhễ nhại đèo tôi bằng chiếc xe đạp Thống Nhất đi từ Thanh Trì lên nội thành Hà Nội. Việt dẫn tôi đến ngôi nhà số 4 phố Lý Nam Đế. Đây là lần đầu tiên trong đời, tôi được bước chân vào ngôi nhà Văn nghệ Quân đội. Cảm xúc lâng lâng khó tả.

Ngạc nhiên có. Sờ sợ có. Choáng ngợp có. Thinh thích có. Và người đầu tiên, Việt giới thiệu với tôi là nhà thơ Xuân Sách. Còn đây là nhà thơ Văn Thảo Nguyên. Họ là nhà thơ ư? Sao họ ăn ở sạch sẽ, chỉnh chu, bình thường như mọi người. Thậm chí hai nhà thơ này chỉ nhúm nhím cười thân mật. Họ ít nói về mình, càng không nói gì về thơ văn cả. Trời ơi! Tôi đã đọc họ rồi. Thậm chí còn thuộc khá nhiều bài của họ. Nhưng sao nhà thơ lại giản dị thế thôi sao... Lẽ ra họ... không biết nói thế nào về những người này.

Trong mắt tôi, họ là những người âm u bí hiểm. Đại loại như mấy ông thày mo thày tào trên quê tôi. Đại loại họ bẩn bẩn một chút. Hôi hôi một chút. Tóc dài, râu dài, móng tay quăn tít như hoa móng rồng. Họ nói như ma nói. Âm thanh giọng người phát ra như chuông rè, đầy màu sắc mộng mị...

Kỉ niệm ấy không bao giờ quên. Nó nhắc đi nhắc lại trong tôi. Nhà thơ là thế đó. Bình thường như mọi người. Dễ mắc sai lầm hơn mọi người. Ảo tưởng mơ mộng thì nhiều hơn mọi người. Khóc vì nỗi đau nhân thế nhiều hơn mọi người. Buồn vì tay mình luôn ngắn hơn ống tay áo. Làm thơ có gì sướng, thi nhau lăn lưng vào là sao nhỉ?...

Châu La Việt là người đưa tôi đến ngôi nhà văn chương một cách ngẫu nhiên thôi. Việt bảo tao đưa mày đi chơi cho biết Hà Nội. Dạo ấy tôi đâu đã thiết tha với cái nghiệp thi ca văn chương, chỉ muốn đi cho biết Hà Nội nó to như thế nào. Lúc đầu chỉ là thỏa mãn trí tò mò. Tò mò mãi đâm ra thành quen. Ngày đầu mới chỉ làm quen văn chương thôi. Sau này và kể cả bây giờ, tôi "chết" như rệp. "Chết" là bởi cái đẹp của sự sáng tạo nghệ thuật ngôn từ.

Lẽ ra, Châu La Việt nói thế này mới đúng: "Tao là người hiểu mày nhất. Cái thằng Sước (tên thật của nhà thơ Y Phương là Hứa Vĩnh Sước - PV) nặng mùi mồ hôi ngựa hoang ạ".

Y Phương

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.