Mỹ - Arab Saudi và thỏa thuận lịch sử

Trong khuôn khổ chuyến công du kéo dài bốn ngày tới ba nước vùng Vịnh, Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 13/5 (giờ địa phương) đã đặt chân tới Arab Saudi đầu tiên. Tại đây, Riyadh đã ký các thỏa thuận trị giá hơn 300 tỉ USD với Washington và cam kết đầu tư 600 tỉ USD vào nền kinh tế lớn nhất thế giới thông qua các lĩnh vực hợp tác, từ quốc phòng, công nghệ, tới động vật học.

Giới chuyên gia mô tả, chuyến thăm là sự kiện quan trọng nhất kể từ năm 1945, khi Vua Abdulaziz gặp Tổng thống Mỹ Franklin Roosevelt và thiết lập nền tảng cho quan hệ song phương, qua đó, hiện thực hóa kỳ vọng gắn kết hai quốc gia trong nhiều thế hệ.

Tương tự ở nhiệm kỳ đầu hồi năm 2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tiếp tục lựa chọn Arab Saudi trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi trở lại Nhà Trắng. Điều này phản ánh vai trò của Riyadh trong chiến lược đối ngoại của Mỹ tại khu vực và trên thế giới. Thật vậy, hôm 13/5, phát biểu tại Diễn đàn Đầu tư Arab Saudi - Mỹ ở Thủ đô Riyadh với sự tham dự của Tổng thống Trump, Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman thông tin, quốc gia vùng Vịnh này vừa ký các thỏa thuận trị giá hơn 300 tỉ USD với Mỹ và cam kết đầu tư 600 tỉ USD vào nền kinh tế lớn nhất thế giới, thông qua một loạt thỏa thuận hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng, quốc phòng, công nghệ, cơ sở hạ tầng, khoáng sản thiết yếu, nghệ thuật và động vật học. Ông khẳng định Mỹ là một trong những đối tác lớn nhất trong chương trình cải cách "Tầm nhìn 2030" của Arab Saudi, đồng thời nêu rõ các khoản đầu tư chung là một trong những trụ cột quan trọng nhất của mối quan hệ kinh tế hai nước.

thoa-thuan.jpg -0
Mỹ đạt thỏa thuận hợp tác lịch sử với Arab Saudi trong chuyến thăm Riyadh của Tổng thống Donald Trump hôm 13/5 (giờ địa phương). Nguồn: Bloomberg.

Ông Mohammed cũng nhấn mạnh: "Chúng tôi sẽ làm việc trong giai đoạn tiếp theo để nhất trí được thêm các thỏa thuận, nâng tổng giá trị cam kết đầu tư lên tới 1.000 tỉ USD". Về phần mình, ông Trump tuyên bố: "Mối quan hệ giữa Mỹ và Arab Saudi là hòn đá tảng của an ninh và thịnh vượng. Thỏa thuận đạt được có thể tạo ra tới 2 triệu việc làm cho người dân Mỹ". Thông cáo từ Nhà Trắng cũng nêu rõ, khoản đầu tư khổng lồ nêu trên đánh dấu cam kết chiến lược lâu dài của Arab Saudi vào nền kinh tế Mỹ và được kỳ vọng gắn kết hai quốc gia trong nhiều thế hệ.

Theo Reuters, điểm nhấn của thỏa thuận là gói mua sắm quốc phòng trị giá 142 tỉ USD, được gọi là "hợp đồng bán vũ khí lớn nhất lịch sử Mỹ". Gói này bao gồm các trang thiết bị chiến đấu tiên tiến, nâng cấp khả năng không quân, phòng thủ tên lửa, bảo vệ hàng hải - biên giới và hiện đại hóa toàn diện lực lượng lục quân của Arab Saudi. Thỏa thuận còn bao gồm các khoản đầu tư đáng kể vào các lĩnh vực công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Công ty DataVolt của Arab Saudi cam kết đầu tư 20 tỉ USD vào các trung tâm trí tuệ nhân tạo tại Mỹ. Các tập đoàn công nghệ lớn như Google và Oracle đã cam kết đầu tư 80 tỉ USD vào các dự án chuyển đổi đột phá của hai quốc gia.

Đặc biệt, Nvidia và AMD nhất trí các thỏa thuận cung cấp vi mạch phục vụ Humain, một công ty trí tuệ nhân tạo của Riyadh với dự án trung tâm dữ liệu AI công suất 500 megawatt trị giá hàng tỉ USD. Ngoài các lĩnh vực chiến lược thường thấy, thỏa thuận cũng đề cập đến các khoản đầu tư về thể thao, y tế, nghệ thuật và động vật học. Một trong những dự án đáng chú ý là việc xây dựng một khu triển lãm động vật hoang dã để bảo tồn loài báo Arab tại Vườn thú Quốc gia Mỹ, nhằm tăng cường hợp tác trong việc bảo tồn các loài động vật quý hiếm.

Các nhà phân tích chính trị quốc tế nhận định, đạt được các thỏa thuận đầu tư lớn từ Riyadh sẽ giúp Tổng thống Trump chứng tỏ rằng chương trình nghị sự "Nước Mỹ trên hết" của ông đang mang lại kết quả. Đây sẽ là điểm sáng, khi chính sách thuế quan của ông đang phần nào ảnh hưởng đến nền kinh tế Mỹ. Thêm vào đó, thỏa thuận lịch sử giữa hai bên không chỉ nhằm tái định hình liên minh Washington - Riyadh, mà còn cho thấy một bước chuyển rõ rệt trong cách tiếp cận của chính quyền Mỹ là đặt lợi ích kinh tế và an ninh quốc gia lên hàng đầu, nhưng không bỏ qua yếu tố văn hóa và ảnh hưởng mềm.

"Ông Trump và giới lãnh đạo Arab Saudi đang thiết lập một thỏa thuận chiến lược mới. Một chuyến thăm thực sự đặc biệt", nhà phân tích Abdulrahman Al-Rashed bình luận trên nhật báo Asharq al-Awsat.

Tuy vậy, chuyến công du Trung Đông của ông Trump cũng bị phủ bóng bởi một số cuộc khủng hoảng khu vực. Chiến sự Israel - Hamas kéo dài gần hai năm và chưa có dấu hiệu kết thúc. Israel, đồng minh thân cận nhất của Mỹ tại khu vực, không có tên trong lịch trình. Động thái dẫn đến đồn đoán về căng thẳng giữa Tổng thống Mỹ với Thủ tướng Benjamin Netanyahu.

Giới chuyên gia cho rằng những nỗ lực nhằm thúc đẩy Arab Saudi công nhận Israel, điều ông Trump từng theo đuổi trong nhiệm kỳ đầu, khả năng cao vẫn được gác lại. Riyadh khẳng định họ cần thấy tiến triển rõ rệt trong việc thành lập Nhà nước Palestine. Ngoài ra, việc ứng phó chương trình hạt nhân của Iran cũng chưa đạt được những bước đi thực chất kể từ khi Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận năm 2018 giữa Tehran với các cường quốc.

Trong một diễn biến khác, Tổng thống Trump đã có cuộc gặp với Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa tại Arab Saudi vào ngày 14/5, sau thông báo bất ngờ của Washington về việc dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt đối với Damascus, mở đường để nước này tái thiết hậu chiến dưới thời chính quyền mới. Đây là cuộc gặp đầu tiên giữa các nhà lãnh đạo Mỹ và Syria sau 25 năm.

Theo giới quan sát, cuộc gặp là một sự thúc đẩy lớn với ông Sharaa, một cựu chỉ huy al-qaeda từng lãnh đạo lực lượng nổi dậy lật đổ cựu Tổng thống Syria Bashar al-Assad vào tháng 12/2024. Trước đó, Israel đã phản đối việc nới lỏng lệnh trừng phạt đối với Syria, nhưng ông Trump cho biết rằng Thái tử Mohammed bin Salman và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan, đã khuyến khích ông thực hiện động thái này.

Kim Khánh

Các tin khác

TrophyLab: Khi dữ liệu trở thành chiến lược mới của Ukraine

TrophyLab: Khi dữ liệu trở thành chiến lược mới của Ukraine

Sau hơn bốn năm xung đột, Ukraine cho biết đã thu giữ hàng trăm mẫu khí tài của Nga trên chiến trường. Việc Kiev mới đây công bố nền tảng TrophyLab, cho phép các đối tác tiếp cận thông tin kỹ thuật về những mẫu vũ khí này, lập tức thu hút sự chú ý lớn từ giới quan sát quốc tế.

Đọc vị bảng xếp hạng "kỳ lân toàn cầu" Hurun 2026

Đọc vị bảng xếp hạng "kỳ lân toàn cầu" Hurun 2026

Bảng xếp hạng kỳ lân toàn cầu năm 2026 của Viện nghiên cứu Hurun (Trung Quốc) cho thấy, AI đã trở thành động lực tăng trưởng mới, đồng thời hé lộ sự dịch chuyển đáng chú ý trong cuộc đua công nghệ giữa các quốc gia.

Thương vong leo thang, quốc tế khẩn trương ứng cứu

Thương vong leo thang, quốc tế khẩn trương ứng cứu

Hai trận động đất kinh hoàng liên tiếp với cường độ 7,2 và 7,5 độ richter đã tấn công thủ đô Caracas của Venezuela và các khu vực lân cận hôm 24/6. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), đây là cơn địa chấn mạnh nhất tại quốc gia Nam Mỹ này kể từ năm 1900, để lại cảnh tượng tàn phá nặng nề và đẩy hàng chục nghìn người vào cảnh màn trời chiếu đất.

Khi sóng nhiệt trở thành "bình thường mới" của châu Âu

Khi sóng nhiệt trở thành "bình thường mới" của châu Âu

Các chuyên gia cảnh báo hiện tượng "vòm nhiệt" kết hợp với biến đổi khí hậu khiến châu Âu, khu vực nóng lên nhanh nhất thế giới, phải đối mặt với những đợt sóng nhiệt ngày càng dữ dội, thậm chí trở thành "bình thường mới" trong mùa Hè.

Những rạn nứt đầu tiên trong thỏa thuận Mỹ - Iran

Những rạn nứt đầu tiên trong thỏa thuận Mỹ - Iran

Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định các cuộc đàm phán với Iran đang diễn ra “khá suôn sẻ”, thì thực tế trên bàn đàm phán và tại các mặt trận lại vẽ nên một bức tranh khác. Những mâu thuẫn về diễn giải thỏa thuận, cùng áp lực chính trị nội bộ tại Washington, đang đặt dấu hỏi lớn về tính khả thi của một thỏa thuận hòa bình vừa mới chớm nở.

Sau Thủ tướng Keir Starmer, ai sẽ dẫn dắt nước Anh?

Sau Thủ tướng Keir Starmer, ai sẽ dẫn dắt nước Anh?

Hai năm sau chiến thắng lịch sử, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã phải rút lui do không còn nhận được sự tín nhiệm trong nội bộ đảng. Người được đánh giá là ứng viên sáng giá nhất cho vị trí kế nhiệm là Andy Burnham, chính trị gia đang nổi lên như hy vọng mới của Công đảng.

Vì sao mặt trận Lebanon có khả năng định hình thỏa thuận Mỹ - Iran?

Vì sao mặt trận Lebanon có khả năng định hình thỏa thuận Mỹ - Iran?

Tuyên bố mới nhất của Tổng thống Trump cho thấy Washington đang chuyển trọng tâm từ hồ sơ hạt nhân sang việc kiểm soát các lực lượng đồng minh của Iran trong khu vực. Điều này đồng nghĩa tương lai của tiến trình hòa bình Mỹ-Iran không chỉ phụ thuộc vào các cuộc thương lượng ở Thụy Sĩ mà còn gắn chặt với diễn biến thực địa tại Lebanon.

Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp sau 50 ngày bạo loạn đẫm máu

Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp sau 50 ngày bạo loạn đẫm máu

Căng thẳng tại Bolivia lên đỉnh điểm trong cuối tuần này khi Tổng thống Rodrigo Paz chính thức ban bố tình trạng khẩn cấp toàn quốc, cho phép các lực lượng an ninh và quân đội tiến hành giải tỏa các chướng ngại vật của người biểu tình – những rào chắn đã làm tê liệt nền kinh tế quốc gia Nam Mỹ này trong suốt 50 ngày qua và cướp đi sinh mạng của ít nhất 14 người.

Mỹ và Iran hoãn đàm phán tại Thụy Sĩ. Ảnh minh họa Reuters.

“Bước đệm” cho thỏa thuận Mỹ - Iran hay chỉ là khoảng lặng tạm thời?

Một bước ngoặt quan trọng vừa diễn ra tại Trung Đông khi Israel và lực lượng Hezbollah đạt được thỏa thuận ngừng bắn tại Lebanon. Động thái này diễn ra vào thời điểm hết sức nhạy cảm, ngay sau những đợt giao tranh ác liệt đe dọa trực tiếp đến cơ hội đạt được hiệp định hòa bình toàn diện giữa Mỹ và Iran.

Cuộc rà soát NATO 3.0: Khi châu Âu phải tự đứng trên đôi chân của mình

Cuộc rà soát NATO 3.0: Khi châu Âu phải tự đứng trên đôi chân của mình

Tháng trước, Mỹ thông báo với các đồng minh rằng họ quyết định thu hẹp nguồn lực quân sự sẵn có dành cho NATO. Và hôm 18/6, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ khẳng định Washington không nói giỡn, tuyên bố sẽ tiến hành một cuộc rà soát thực sự kéo dài sáu tháng, bao gồm cả tham vấn Quốc hội.

Bản ghi nhớ Islamabad: Ký kết đã khó, thực thi càng khó hơn

Bản ghi nhớ Islamabad: Ký kết đã khó, thực thi càng khó hơn

Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad, mở đường chấm dứt xung đột và khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, phía sau bước đột phá ngoại giao này vẫn còn hàng loạt vấn đề gai góc, từ cơ chế kiểm soát chương trình hạt nhân Iran, tương lai của Hormuz cho đến việc nới lỏng trừng phạt và bảo đảm Israel - Hezbollah tuân thủ ngừng bắn.

Hàng triệu người tị nạn mòn mỏi chờ lối thoát

Hàng triệu người tị nạn mòn mỏi chờ lối thoát

Báo cáo mới nhất của Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) cho thấy khoảng 2,4 triệu người tị nạn trên thế giới sẽ cần được tái định cư trong năm 2027, nhưng nhu cầu này ngày càng khó khăn do chính sách siết chặt của các quốc gia.

Đồng minh Mỹ và những hoài nghi vào kịch bản Hormuz “mở cửa hoàn toàn”

Đồng minh Mỹ và những hoài nghi vào kịch bản Hormuz “mở cửa hoàn toàn”

Tổng thống Trump ngày 16/6 khẳng định, eo biển Hormuz sẽ được mở lại hoàn toàn vào ngày 19/6 sau khi xác nhận về một thỏa thuận tạm thời giữa Washington và Tehran. Tuy nhiên, tại Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm bảy nền kinh tế phát triển nhất thế giới (G7), nhiều đồng minh châu Âu lại tỏ ra thận trọng trước triển vọng đó.

Kỳ vọng chấm dứt xung đột Mỹ - Iran, tháo gỡ "nút thắt" kinh tế toàn cầu

Kỳ vọng chấm dứt xung đột Mỹ - Iran, tháo gỡ "nút thắt" kinh tế toàn cầu

Giới chức Mỹ và Iran mới đây chính thức xác nhận đã đạt được một khuôn khổ thỏa thuận nhằm chấm dứt tình trạng chiến tranh. Thỏa thuận sơ bộ này không chỉ làm lóe lên hy vọng chấm dứt cho các hành động quân sự và các lệnh phong tỏa căng thẳng trong suốt nhiều tháng qua, mà còn lập tức tạo ra một cú hích đối với thị trường toàn cầu trong ngày 15/6.

Bước tiến lớn của Ukraine trên chặng đường hội nhập châu Âu

Bước tiến lớn của Ukraine trên chặng đường hội nhập châu Âu

Việc các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đồng ý khởi động tiến trình đàm phán kết nạp Ukraine là bước tiến đáng kể của Kiev trong nỗ lực gia nhập EU. Tuy nhiên, đây được dự báo là một quá trình kéo dài và đòi hỏi Ukraine có nhiều cải cách lớn.

Tín hiệu trái chiều của Mỹ và Iran về thỏa thuận hòa bình

Tín hiệu trái chiều của Mỹ và Iran về thỏa thuận hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/6 (giờ địa phương) tuyên bố Washington và Tehran có thể sẽ ký kết một thỏa thuận hòa bình ngay trong cuối tuần này, qua đó mở cửa trở lại tuyến hàng hải huyết mạch qua eo biển Hormuz. Dù Iran tỏ ra thận trọng, tuyên bố của Tổng thống Mỹ đã có những tác động nhất định đến thị trường toàn cầu.

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Những đợt không kích liên tiếp của Mỹ nhằm vào các mục tiêu quân sự tại miền Nam Iran trong hai ngày qua cho thấy Washington đang theo đuổi một chiến lược vượt ra ngoài khuôn khổ đáp trả đơn thuần. Theo nhiều nhà phân tích, bên cạnh mục tiêu gây sức ép buộc Tehran điều chỉnh lập trường, Mỹ còn muốn làm suy yếu khả năng sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ răn đe chiến lược của Iran.

Các đại sứ quốc tế nhận định ra sao về Diễn đàn Tương lai ASEAN?

Các đại sứ quốc tế nhận định ra sao về Diễn đàn Tương lai ASEAN?

Diễn đàn tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba tại Hà Nội đã chính thức khép lại sau hai ngày làm việc hiệu quả. Chia sẻ với phóng viên Báo CAND, các đại biểu quốc tế đều gửi lời chúc mừng tới Việt Nam tổ chức thành công sự kiện, khẳng định vai trò cầu nối chiến lược của nước chủ nhà trong thúc đẩy đối thoại, dự báo các xu hướng mới và định hình những giải pháp chung vì tương lai khu vực.

Bước đệm lịch sử hướng tới kỷ nguyên trở lại Mặt Trăng

Bước đệm lịch sử hướng tới kỷ nguyên trở lại Mặt Trăng

Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Mỹ (NASA) mới đây chính thức công bố đội hình phi hành đoàn cho chuyến bay vũ trụ Artemis III, sứ mệnh mang tính chất chuẩn bị cốt lõi trong bối cảnh nước này đang ráo riết lên kế hoạch đưa con người trở lại khám phá và chinh phục Mặt Trăng.