Nền tảng hữu nghị truyền thống và sự hội tụ tầm nhìn chiến lược
Mối quan hệ giữa Việt Nam và các quốc gia châu Phi như Tanzania, Angola được xây dựng trên một nền tảng đặc biệt vững chắc, bắt nguồn từ sự đồng cảm và ủng hộ lẫn nhau trong quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc. Hai nước bạn luôn duy trì sự tin cậy chính trị cao với Việt Nam, thường xuyên ủng hộ nhau tại các diễn đàn đa phương, đồng thời chia sẻ chung quan điểm về việc tôn trọng luật pháp quốc tế và đề cao chủ nghĩa đa phương.
Ngày nay, Tanzania đang khẳng định vai trò là trung tâm kinh tế năng động của khu vực Đông Phi, trong khi Angola cũng đang triển khai mạnh mẽ chương trình quốc gia nhằm đa dạng hóa nền kinh tế, giảm bớt sự phụ thuộc vào dầu mỏ, tập trung phát triển nông nghiệp, hạ tầng và kinh tế số.
Lòng tin chính trị sâu sắc đó đang được cụ thể hóa thông qua các nỗ lực thúc đẩy trao đổi đoàn cấp cao. Tại Tanzania, Đại sứ quán Việt Nam đang tích cực phối hợp để hiện thực hóa chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Samia Suluhu Hassan theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong thời gian tới. Chuyến thăm này không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc mà còn hiện thực hóa tình cảm đặc biệt và sự ngưỡng mộ của cá nhân Tổng thống Hassan đối với Việt Nam, hứa hẹn mở đường cho một làn sóng hợp tác sâu rộng trên mọi lĩnh vực. Tại Angola, năm 2026 đánh dấu nhiều tín hiệu tích cực khi hai bên liên tục trao đổi các đoàn công tác nhằm biến nền tảng chính trị thành những kết quả hợp tác cụ thể, phục vụ trực tiếp cho công cuộc phát triển.
Ngoại giao kinh tế - động lực phát triển trung tâm
Trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều biến động phức tạp, công tác ngoại giao kinh tế không thể tiếp tục đi theo lối mòn. Các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài phải đổi mới tư duy, chuyển trạng thái từ "hỗ trợ, kết nối thụ động" sang "chủ động kiến tạo và đồng hành" cùng cộng đồng doanh nghiệp.
Theo Đại sứ Việt Nam tại Tanzania Vũ Thanh Huyền, cơ quan đại diện cần phát huy tối đa vai trò "cảm biến chiến lược", chủ động theo dõi và dự báo kịp thời các xu hướng dịch chuyển địa kinh tế nhằm tham mưu chính xác cho lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Đặc biệt, sự đổi mới được thể hiện rõ nét qua việc chuyển từ "ngoại giao địa bàn" sang "ngoại giao mạng lưới liên khu vực". Tanzania không chỉ được nhìn nhận như một thị trường đơn lẻ, mà được định vị là "cửa ngõ và bệ phóng" chiến lược để doanh nghiệp Việt Nam tiến vào thị trường Cộng đồng Đông Phi (EAC) với hơn 300 triệu dân.
Đại sứ Việt Nam tại Angola Dương Chính Chức cũng nhấn mạnh vai trò ngày càng nổi bật của Angola tại châu Phi. Là nền kinh tế lớn của miền Nam châu Phi, tích cực tham gia vào Liên minh châu Phi và Khu vực thương mại tự do lục địa châu Phi (AfCFTA), hợp tác với Angola mở ra cơ hội chiến lược để Việt Nam tiếp cận thị trường khổng lồ với hơn 1,4 tỷ dân và GDP khoảng 3.400 tỷ USD.
"Ngoại giao không trực tiếp tạo ra GDP, nhưng ngoại giao có thể mở ra thị trường, nguồn vốn, công nghệ, tri thức và niềm tin để GDP tăng trưởng. Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế gay gắt, quốc gia nào phát hiện cơ hội sớm hơn, kết nối nguồn lực nhanh hơn sẽ có lợi thế lớn hơn trong phát triển", Đại sứ Dương Chính Chức nói.
Để hiện thực hóa các cơ hội này, các đại sứ quán đang chủ động "săn tìm" đối tác, trực tiếp làm việc với các bộ ngành, phòng thương mại và công nghiệp sở tại để rà soát danh mục dự án ưu tiên, từ đó "đóng gói" thông tin và kết nối trực tiếp đến các hiệp hội, doanh nghiệp Việt Nam. Hơn thế nữa, cơ quan đại diện còn trở thành điểm tựa pháp lý và xử lý rủi ro tại chỗ, giúp thẩm định tính pháp lý của đối tác, hỗ trợ giải quyết các tranh chấp thương mại, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp Việt Nam từ sớm.
Tháo gỡ điểm nghẽn để khơi thông thương mại đầu tư
Quan hệ kinh tế thương mại giữa Việt Nam với các nước châu Phi nói chung và Tanzania, Angola nói riêng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Dù tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Tanzania liên tục tăng trưởng 25-38% trong 5 năm qua bất chấp biến động toàn cầu, mức hợp tác hiện tại vẫn còn khiêm tốn so với dư địa thực tế.
Theo các đại sứ, điểm nghẽn chính mà doanh nghiệp thường gặp phải bao gồm việc thiếu thông tin đáng tin cậy về thị trường, rào cản về chi phí logistics và những khó khăn trong thanh toán quốc tế. Để giải quyết tận gốc vấn đề này, các đại sứ quán đang kiến nghị cộng đồng doanh nghiệp cần thay đổi căn bản tư duy tiếp cận: chuyển từ tư duy "bán hàng" và xuất khẩu đơn thuần sang tư duy "đầu tư, sản xuất và phát triển thị trường".
Bên cạnh đó, các nỗ lực xây dựng hạ tầng kết nối đang mở ra những vận hội mới. Tại Tanzania, Đại sứ quán hướng tới việc thúc đẩy xây dựng các trung tâm logistics của doanh nghiệp Việt Nam tại cảng cửa ngõ Dar es Salaam, qua đó chuyển dịch cơ cấu thương mại từ mua bán thô sang hợp tác chế biến sâu tại chỗ. Tại Angola, tuyến Hành lang Lobito đang được đầu tư quy mô lớn sẽ góp phần nâng cao năng lực kết nối khu vực và quốc tế, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn về logistics cho các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, trong đó có Việt Nam.
Trong thời kỳ hiện nay, nông nghiệp và khoa học công nghệ nổi lên như hai lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng bứt phá trong quan hệ song phương.
Về nông nghiệp, các quốc gia châu Phi như Tanzania và Angola sở hữu hàng chục triệu hecta quỹ đất phì nhiêu nhưng lại thiếu công nghệ và kinh nghiệm tổ chức sản xuất. Trong khi đó, Việt Nam lại có lợi thế về kỹ thuật canh tác, giống cây trồng, thủy lợi và kinh nghiệm xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp. Câu chuyện Việt Nam vươn lên từ một nước thiếu lương thực trở thành quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới chính là bài học kinh nghiệm thiết thực mà các nước bạn đang mong muốn học hỏi.
Thời gian qua, Đại sứ quán Việt Nam tại Angola đã phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy chương trình hợp tác phát triển lúa nước, kết nối các viện nghiên cứu, tiêu biểu như chuyến khảo sát của đoàn chuyên gia nông nghiệp Việt Nam tại Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Angola (IIA). Tại Tanzania, hợp tác nông nghiệp đang được đẩy mạnh thông qua hàng loạt dự án, chuyển giao công nghệ trồng trọt và nuôi trồng thủy sản, giúp bạn đảm bảo an ninh lương thực và mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp nông nghiệp Việt.
Trong lĩnh vực khoa học công nghệ và chuyển đổi số, sự hiện diện của các doanh nghiệp Việt Nam đang dần khẳng định vị thế và thương hiệu quốc gia trên trường quốc tế. Điển hình là liên doanh viễn thông Halotel (Viettel) tại Tanzania. Tính đến nay, Halotel đã đạt mốc 16,5 triệu thuê bao, đầu tư lũy kế hơn 1 tỷ USD vào hạ tầng và chính thức phủ sóng mạng 5G toàn lãnh thổ Tanzania.
"Mềm hóa" uy tín quốc gia
Một mối quan hệ bền vững không chỉ được định hình bởi các hiệp định chính phủ mà còn bằng tình cảm, sự thấu hiểu và những giá trị thiết thực mà người dân hai nước trực tiếp thụ hưởng. Suốt nhiều thập kỷ qua, hàng nghìn chuyên gia, bác sĩ, kỹ sư và giáo viên Việt Nam đã sang châu Phi công tác, cống hiến tri thức trong những giai đoạn khó khăn nhất, để lại ấn tượng sâu đậm về một đất nước Việt Nam chân thành, trách nhiệm và yêu chuộng hòa bình. Rất nhiều người Angola từng được thầy cô Việt Nam dạy dỗ, được bác sĩ Việt Nam chữa trị hiện đang giữ những trọng trách lớn trong bộ máy nhà nước và xã hội, trở thành những nhịp cầu nối tự nhiên gắn kết hai dân tộc.
Vượt lên mọi khó khăn, các cơ quan đại diện Việt Nam tại châu Phi vẫn luôn giữ vững tinh thần chủ động, vượt khó, tự hào là những chiến sĩ trên tuyến đầu đối ngoại. Mỗi dự án hợp tác thành công, mỗi thị trường mới được mở ra tại Tanzania, Angola hay rộng hơn là toàn lục địa châu Phi không chỉ làm sâu sắc thêm tình đoàn kết, hữu nghị truyền thống, mà còn trực tiếp mở rộng không gian phát triển, đóng góp xứng đáng vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế và kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.
