Lối đi nào cho truyện tranh Việt?

Dăm năm trở lại đây, sự thành công của một số truyện tranh “made in Việt Nam” đã mở ra một hướng đi mới cho các tác giả trẻ. Bên cạnh đó, việc lần đầu Việt Nam có truyện tranh “xuất khẩu” ra nước ngoài còn phá đi thế mất cân bằng “nhập siêu” truyện tranh trong suốt gần 30 năm qua. Nhưng với dấu hiệu chững lại trong thời gian gần đây, một số người đang đặt câu hỏi, lối đi nào dành cho truyện tranh Việt Nam trong tương lai?

Sự sôi động khác thường

Trong những năm qua, độc giả Việt Nam đã có cơ hội đọc truyện tranh “madein Việt Nam” như bộ truyện tranh “Thần đồng đất Việt” ra đời từ năm 2002.

Đến nay đã phát hành gần 200 tập “Thần đồng đất Việt” dù qua nhiều Nhà xuất bản tổ chức in ấn, nó vẫn là bộ truyện tranh Việt Nam gây tiếng vang và thành công nhất cho đến nay. Sau đó, bộ truyện tranh “Đất rồng” của nhóm tác giả Đinh Việt Phương - Đỗ Như Trang - Lê Lam Viên ra đời năm 2012 từng nhận được lời khen ngợi của truyền thông và đoạt giải trong một cuộc thi truyện tranh do Nhật Bản tổ chức, nhưng sau đó lại không có được sự thành công kéo dài như “Thần đồng đất Việt”.

Sau này, một số tác giả truyện tranh trẻ xuất hiện như Chi Còi với “Ma nữ nhà tôi” và “Các vị thần Hy Lạp”, Lâm Hoàng Trúc với “Đường hoa”, Phan Kim Thanh với “Cuộc sống của Vàng Vàng” và After Life (Sau cái chết), “Bad luck” của Nguyễn Huỳnh Bảo Châu...

Một số bạn trẻ hóa trang thành nhân vật hoạt hình nổi tiếng trong một số lễ hội dành cho giới trẻ.
Một số bạn trẻ hóa trang thành nhân vật hoạt hình nổi tiếng trong một số lễ hội dành cho giới trẻ.

Phải nói rằng, đến năm 2016, khi “Địa ngục môn” của Can Tiểu Hy và tập 1 của “Long Thần Tướng” được trao giải Bạc ở cuộc thi International Manga Award lần thứ 9 tại Nhật Bản thì truyện tranh “made in Việt Nam” mới thực sự khiến nhiều người để ý đến như một dòng truyện tranh được sáng tạo bởi người Việt Nam. Chắc hẳn nhiều người còn nhớ sự kiện tập 1 của bộ truyện tranh “Long Thần Tướng” do nhóm tác giả Thành Phong - Khánh Dương ra mắt vào cuối năm 2014 với sự quan tâm của đông đảo độc giả và giới truyền thông.

Sở dĩ, “Long Thần Tướng” có được sự quan tâm của công chúng như vậy bởi vì đây là một dự án gây quỹ từ cộng đồng có tiếng vang, khi trong vòng 4 tháng kêu gọi đã nhận được nguồn kinh phí là 330 triệu đồng từ sự đóng góp của cộng đồng. Các tập 2, 3, 4 sau đó của “Long Thần Tướng” đều thu về từ 210 đến 280 triệu đồng và đến nay ê-kip sản xuất đang tiến hành sáng tạo, hoàn thiện tập 5.

Một trong những lý do khiến bộ truyện tranh “Long Thần Tướng” nhận được sự quan tâm của nhiều độc giả là vì dự án đã xây dựng bộ truyện tranh dựa trên bối cảnh lịch sử rất đáng tự hào của dân tộc đó là đời nhà Trần với 3 chiến chiến thắng quân Nguyên Mông để kể lại những câu chuyện lịch sử với sự đan xen giữa quá khứ và hiện tại. “Long Thần Tướng” (tập 1) từng được trao giải Bạc ở cuộc thi International Manga Award lần thứ 9 tại Nhật Bản - một trong những giải thưởng truyện tranh uy tín trên thế giới.

Tập 1 của tác phẩm còn có bản ebook bằng tiếng Anh và phát hành trên trang Amazon với tên “Holy Dragon Imperator”. Ngoài ra, “Long Thần Tướng” được nhà xuất bản Amok (Amok Ediciones) của Tây Ban Nha mua bản quyền và xuất bản tại quốc gia này từ tháng 10-2018”.

Ngoài một cốt truyện hấp dẫn, hình ảnh minh họa đẹp, chất lượng in ấn tốt, “Long Thần Tướng” đã có một chiến lược truyền thông cho dự án và tác phẩm rất hoàn hảo, phù hợp với xu thế hiện đại, cũng như đánh trúng vào tâm lý độc giả. Sau khi ra mắt tập 1, tác giả Nguyễn Khánh Dương cùng bạn bè và công ty do anh thành lập đã tổ chức thành công “Ngày hội truyện tranh 2015” (Comic Day 2015) tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, tạo nên một sân chơi mới lạ dành cho độc giả cũng như những người cùng chung chí hướng, yêu thích việc sáng tác truyện tranh.

Ngày hội truyện tranh sau đó còn được tổ chức vào các năm 2016, 2018, 2019 và trở thành một hoạt động được cho là mang tính “đặc thù” riêng biệt, tạo nên một ấn tượng mới với nhiều hoạt động giao lưu, tương tác giữa độc giả với người sáng tạo, đơn vị sản xuất khá thú vị. Ý tưởng về ngày hội truyện tranh không phải là mới, bởi nó đã được tổ chức ở nhiều nơi trên thế giới. Song khi được tổ chức ở Việt Nam, nó dường như đã tạo nên một dấu mốc quan trọng đối với mảng truyện tranh ở nước ta trên bước đường tiến đến sự chuyên nghiệp.

Truyện tranh cũng cần một “bản sắc văn hóa”?

Thực sự mà nói, có được những thành công trên là những dấu hiệu hết sức đáng mừng đối với mảng truyện tranh của nước ta. Mặc dù cho đến nay, vẫn có nhiều ý kiến tranh cãi về ý nghĩa của truyện tranh trong đời sống, về việc nên hay không nên cho con trẻ đọc truyện tranh. Tuy nhiên, phải khẳng định rằng, ngày nay đọc truyện tranh đã là một phần nhu cầu của giới trẻ, đặc biệt là lứa tuổi học đường. Nếu nó không có một giá trị nào đó thì hẳn truyện tranh đã không phát triển mạnh mẽ ở các thị trường lớn như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc...

Bộ truyện tranh “Long Thần Tướng” của nhóm tác giả Thành Phong - Khánh Dương được nhiều độc giả yêu thích.
Bộ truyện tranh “Long Thần Tướng” của nhóm tác giả Thành Phong - Khánh Dương được nhiều độc giả yêu thích.

Và ở mỗi nước hay khu vực trên thế giới, truyện tranh lại có những “dòng” mang màu sắc khác nhau như: nói đến Manga là nói đến dòng truyện tranh nổi tiếng của Nhật Bản (sau có ảnh hưởng sâu sắc đến Hàn Quốc); nói đến Manhua là nói đến dòng truyện tranh mang dấu ấn của Trung Quốc (bao gồm cả Hồng Kông và Đài Loan)...

Đó chính là lý do các NXB ở Việt Nam đã mua bản quyền những bộ truyện tranh nổi tiếng như “Doraemon”, “Nữ hoàng Ai Cập”, “Dấu ấn rồng thiêng”, “Thủy thủy mặt trăng”, “Lucky Luke”, “Cuộc phiêu lưu của Tintin”... đã liên tục ra mắt độc giả trong suốt gần 30 năm qua.

Ở các nước đã “truyền thống” về truyện tranh, thì các dòng truyện tranh kể trên thực sự đã biến thành một bản sắc văn hóa đặc sắc của họ. Những bộ truyện tranh của Nhật Bản đã quá quen thuộc với độc giả thế giới, hay những bộ truyện tranh của Trung Quốc như “Tam Mao”, “Trung Hoa anh hùng”, “Phong Vân”, “Người trong giang hồ”, “Báo hắc liệt truyện”, “Thần Võ Kỷ”... đã khiến truyện tranh Trung Quốc trở nên có thế mạnh trong việc khẳng định dấu ấn dân tộc, văn hóa, lịch sử rõ nét qua hình thức truyện tranh. Riêng với Hàn Quốc, cũng do đặc thù ngành công nghiệp giải trí của họ phát triển mạnh, cho nên nhiều truyện tranh thành công lại được chuyển thể thành phim truyền hình như trường hợp của truyện “Ngôi nhà hạnh phúc” vốn không hề xa lạ với khán giả Việt Nam.

Việc làm này có thể trở thành một mô-tip rất hay, đáng tham khảo đối với Việt Nam. Như trường hợp của một số tác phẩm truyện tranh nổi tiếng như “Long Thần Tướng” đã kể ở trên, sẽ rất thú vị nếu bộ truyện tranh này được chuyển thể thành phim.

Tuy nhiên đối với Việt Nam, do lĩnh vực truyện tranh vẫn được xem là mới mẻ, nên các tác giả và nhóm tác giả chắc hẳn phải “vừa làm vừa nghĩ”, vừa mày mò, rút kinh nghiệm và học hỏi từ các nền truyện tranh lớn khác. Cho nên một “lối đi” riêng biệt, tạo dấu ấn riêng vẫn đang trong quá trình thai nghén, hình thành. Có thể nói, nếu tiếp tục với mạch lịch sử như trường hợp của “Thần đồng đất Việt” (lấy bối cảnh lịch sử thời Hậu Lê) và “Long Thần Tướng” lấy bối cảnh lịch sử thời Trần hay “Cánh hoa trôi giữa hoàng triều” của tác giả Tuyết Tuyết có lẽ cũng là một con đường rất đáng khích lệ. Nhưng vì đang trong quá trình hình thành và phát triển, cho nên truyện tranh Việt sẽ đương nhiên chịu sự tác động, ảnh hưởng của các dòng truyện tranh khác trên thế giới và cũng rất khó khăn để tìm được chỗ đứng cho riêng mình.

Ngoài đề tài lịch sử, gần đây một số tác giả trẻ đã dấn thân vào đề tài kinh dị, tình cảm, giả tưởng... Và con đường mà truyện tranh Việt Nam đi vẫn còn khá chông chênh, tuy nhiên, phải nhiều người đi thì mới thành đường. Sau một thời gian sáng tác truyện tranh “made in Việt Nam” nở rộ, gần đây xu hướng này dường như đang bị chững lại.

Hi vọng các tác giả trẻ như Nguyễn Thành Phong, Nguyễn Huỳnh Bảo Châu, Phan Kim Thanh, Can Tiểu Hy, Đào Quang Huy, Hoàng Anh Trí, Vũ Đình Lân, Dương Thạch Thảo sẽ tiếp tục sáng tạo với những khám phá mới mẻ, độc đáo, thậm chí là... liều lĩnh để góp phần giúp truyện tranh Việt Nam có thể nhận diện được gương mặt của mình một cách rõ nét hơn nữa...

Nguyệt Hà

Các tin khác

Phim "Mưa đỏ" ghi dấu ấn của điện ảnh Việt ở đề tài chiến tranh cách mạng.

Khát vọng trở thành ngành công nghiệp văn hóa

40 năm đổi mới - một chặng đường đánh dấu nhiều cột mốc của điện ảnh Việt Nam từ một nền điện ảnh bao cấp sang cơ chế thị trường. Tại hội thảo "Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm đổi mới", tổ chức trong khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á - Đà Nẵng (DANAFF) Tiến sĩ Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam - Giám đốc DANAFF nhận định: "40 năm trước, Đổi mới không chỉ mở ra một giai đoạn phát triển mới về kinh tế - xã hội, mà còn mở ra những không gian sáng tạo mới cho văn học, nghệ thuật. Tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, phản ánh đúng sự thật đã trở thành động lực quan trọng để văn nghệ sĩ khám phá sâu hơn đời sống con người, những chuyển động của xã hội và những khát vọng của dân tộc trong thời kỳ mới".

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Bộ phim truyền hình "Tận hiến" (Điện ảnh CAND sản xuất) vừa khép lại hành trình phát sóng nhưng dư âm mà bộ phim mang lại vẫn tiếp tục lắng đọng trong lòng khán giả. Giữa dòng chảy của điện ảnh chính luận, "Tận hiến" tạo dấu ấn không chỉ bởi câu chuyện về những chiến sĩ tình báo CAND hoạt động và sẵn sàng hy sinh trong thầm lặng mà còn ở cách làm phim giàu tâm huyết và khát vọng.

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Có một số bạn yêu thơ hỏi tôi về việc: "Các nhà thơ trẻ hiện nay quan tâm đến hình tượng thơ trong sáng tác như thế nào?". Theo tôi, việc xây dựng hình tượng thơ có vai trò đặc biệt quan trọng trong sáng tác thơ ca của những người viết, bởi hình tượng thơ chính là nơi nhà thơ gửi gắm tư tưởng, cảm xúc, cách nhìn về con người và cuộc đời.

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Nằm trong các hoạt động kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026), Hội sách Thiếu nhi Thành phố Hồ Chí Minh lần 6 - năm 2026 với chủ đề: “Em vui đọc sách, học bao điều hay” vừa được khai mạc với nhiều hoạt động phong phú, sáng tạo dành cho thiếu nhi, phụ huynh, giáo viên và cộng đồng.

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Truyện tranh là một thị trường đang bị bỏ ngỏ ở Việt Nam. Điều chúng ta thiếu không phải là những tác giả tài năng mà là một hệ sinh thái đủ mạnh để nuôi dưỡng, bảo vệ và phát triển các giá trị sáng tạo. Những vấn đề này được đặt ra trong tọa đàm "Kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh cho người Việt" diễn ra mới đây tại Hà Nội.

“Màu dân tộc” trong dòng chảy đương đại

“Màu dân tộc” trong dòng chảy đương đại

Gần đây, nhiều hoạt động lan tỏa và tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, di sản mang đậm sắc màu dân tộc như vẻ đẹp của tranh Đông Hồ đã thu hút sự quan tâm của giới trẻ...

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Vừa lên sóng những tập đầu tiên, bộ phim truyền hình “Lửa trắng” đã thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả. Từ việc khai thác cuộc đấu tranh chống tội phạm ma túy trong thời đại số, bộ phim khắc họa chân dung người chiến sĩ CAND với sự dũng cảm, bản lĩnh và trí tuệ cùng những thông điệp nhân văn sâu sắc.

Hoạt hình Việt ra thế giới

Hoạt hình Việt ra thế giới

Lần đầu tiên, một bộ phim hoạt hình dài của Việt Nam "Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu" được mời tham dự Annecy International Animation Film Festival - liên hoan phim hoạt hình lớn nhất hành tinh. Theo đạo diễn Trịnh Lâm Tùng, đây là cơ hội để những người làm hoạt hình Việt Nam được cất lên tiếng nói của mình, được giới thiệu những giá trị văn hóa mà chúng ta đã gìn giữ qua biết bao thế hệ.

Bước tiến của Điện ảnh Việt tại DANAFF

Bước tiến của Điện ảnh Việt tại DANAFF

Đà Nẵng sẽ trở thành tâm điểm của điện ảnh khu vực khi đăng cai "Liên hoan phim châu Á - Đà Nẵng" (DANAFF) lần thứ IV (diễn ra từ ngày 28/6 đến ngày 4/7). Với chủ đề “Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới”, DANAFF năm nay được tổ chức quy mô hơn, nhiều hoạt động chuyên sâu hơn và định hướng rõ nét trong việc thúc đẩy công nghiệp điện ảnh Việt Nam hội nhập quốc tế.

Một số tác phẩm của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái đã được sử dụng trong nhiều sản phẩm âm nhạc.

Bản quyền tác phẩm hội họa trong sáng tạo đương đại

Mới đây, việc ê-kíp sản xuất MV của ca sĩ Sơn Tùng M-TP sử dụng hình ảnh tác phẩm “Tàn Chỉ” của họa sĩ Lệ Giang không xin phép, cũng như nhiều sản phẩm nghệ thuật, quảng cáo, điện ảnh từng khai thác tranh của các họa sĩ đã đặt ra câu hỏi: Sử dụng tác phẩm hội họa trong sáng tạo nghệ thuật như thế nào, đâu là ranh giới giữa cảm hứng sáng tạo và hành vi xâm phạm bản quyền?

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

"Sân nhà" đã không còn là lợi thế khi một loạt phim Việt phải sớm rút khỏi phòng vé vì doanh thu thấp. Tự "nâng chuẩn" chất lượng có lẽ là con đường duy nhất nếu phim Việt muốn giữ chân khán giả trong cuộc đua khốc liệt này.

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 70 năm của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam mà còn là lời tri ân dành cho các thế hệ thầy cô giáo, học sinh, người làm sách và những người đã góp phần vun đắp tri thức cho đất nước.

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Trong một thế giới mà trẻ em đang bị các thiết bị điện tử chi phối mạnh mẽ như hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em có thói quen đọc sách, có cơ hội lớn lên cùng trang sách trong những mùa hè không chỉ là nỗ lực của phụ huynh mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng...

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh tự bạch: "Suốt một Đời Thơ xin tự nguyện làm một phu trầm để bóc dần vỏ bọc thời gian/ giữa đời ngậm ngải tìm trầm... Nghĩa Nhân". Đây có thể xem là tuyên ngôn tinh thần cho toàn bộ hành trình thơ của Vân Anh.