Lối đi nào cho truyện tranh Việt?

Dăm năm trở lại đây, sự thành công của một số truyện tranh “made in Việt Nam” đã mở ra một hướng đi mới cho các tác giả trẻ. Bên cạnh đó, việc lần đầu Việt Nam có truyện tranh “xuất khẩu” ra nước ngoài còn phá đi thế mất cân bằng “nhập siêu” truyện tranh trong suốt gần 30 năm qua. Nhưng với dấu hiệu chững lại trong thời gian gần đây, một số người đang đặt câu hỏi, lối đi nào dành cho truyện tranh Việt Nam trong tương lai?

Sự sôi động khác thường

Trong những năm qua, độc giả Việt Nam đã có cơ hội đọc truyện tranh “madein Việt Nam” như bộ truyện tranh “Thần đồng đất Việt” ra đời từ năm 2002.

Đến nay đã phát hành gần 200 tập “Thần đồng đất Việt” dù qua nhiều Nhà xuất bản tổ chức in ấn, nó vẫn là bộ truyện tranh Việt Nam gây tiếng vang và thành công nhất cho đến nay. Sau đó, bộ truyện tranh “Đất rồng” của nhóm tác giả Đinh Việt Phương - Đỗ Như Trang - Lê Lam Viên ra đời năm 2012 từng nhận được lời khen ngợi của truyền thông và đoạt giải trong một cuộc thi truyện tranh do Nhật Bản tổ chức, nhưng sau đó lại không có được sự thành công kéo dài như “Thần đồng đất Việt”.

Sau này, một số tác giả truyện tranh trẻ xuất hiện như Chi Còi với “Ma nữ nhà tôi” và “Các vị thần Hy Lạp”, Lâm Hoàng Trúc với “Đường hoa”, Phan Kim Thanh với “Cuộc sống của Vàng Vàng” và After Life (Sau cái chết), “Bad luck” của Nguyễn Huỳnh Bảo Châu...

Một số bạn trẻ hóa trang thành nhân vật hoạt hình nổi tiếng trong một số lễ hội dành cho giới trẻ.
Một số bạn trẻ hóa trang thành nhân vật hoạt hình nổi tiếng trong một số lễ hội dành cho giới trẻ.

Phải nói rằng, đến năm 2016, khi “Địa ngục môn” của Can Tiểu Hy và tập 1 của “Long Thần Tướng” được trao giải Bạc ở cuộc thi International Manga Award lần thứ 9 tại Nhật Bản thì truyện tranh “made in Việt Nam” mới thực sự khiến nhiều người để ý đến như một dòng truyện tranh được sáng tạo bởi người Việt Nam. Chắc hẳn nhiều người còn nhớ sự kiện tập 1 của bộ truyện tranh “Long Thần Tướng” do nhóm tác giả Thành Phong - Khánh Dương ra mắt vào cuối năm 2014 với sự quan tâm của đông đảo độc giả và giới truyền thông.

Sở dĩ, “Long Thần Tướng” có được sự quan tâm của công chúng như vậy bởi vì đây là một dự án gây quỹ từ cộng đồng có tiếng vang, khi trong vòng 4 tháng kêu gọi đã nhận được nguồn kinh phí là 330 triệu đồng từ sự đóng góp của cộng đồng. Các tập 2, 3, 4 sau đó của “Long Thần Tướng” đều thu về từ 210 đến 280 triệu đồng và đến nay ê-kip sản xuất đang tiến hành sáng tạo, hoàn thiện tập 5.

Một trong những lý do khiến bộ truyện tranh “Long Thần Tướng” nhận được sự quan tâm của nhiều độc giả là vì dự án đã xây dựng bộ truyện tranh dựa trên bối cảnh lịch sử rất đáng tự hào của dân tộc đó là đời nhà Trần với 3 chiến chiến thắng quân Nguyên Mông để kể lại những câu chuyện lịch sử với sự đan xen giữa quá khứ và hiện tại. “Long Thần Tướng” (tập 1) từng được trao giải Bạc ở cuộc thi International Manga Award lần thứ 9 tại Nhật Bản - một trong những giải thưởng truyện tranh uy tín trên thế giới.

Tập 1 của tác phẩm còn có bản ebook bằng tiếng Anh và phát hành trên trang Amazon với tên “Holy Dragon Imperator”. Ngoài ra, “Long Thần Tướng” được nhà xuất bản Amok (Amok Ediciones) của Tây Ban Nha mua bản quyền và xuất bản tại quốc gia này từ tháng 10-2018”.

Ngoài một cốt truyện hấp dẫn, hình ảnh minh họa đẹp, chất lượng in ấn tốt, “Long Thần Tướng” đã có một chiến lược truyền thông cho dự án và tác phẩm rất hoàn hảo, phù hợp với xu thế hiện đại, cũng như đánh trúng vào tâm lý độc giả. Sau khi ra mắt tập 1, tác giả Nguyễn Khánh Dương cùng bạn bè và công ty do anh thành lập đã tổ chức thành công “Ngày hội truyện tranh 2015” (Comic Day 2015) tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, tạo nên một sân chơi mới lạ dành cho độc giả cũng như những người cùng chung chí hướng, yêu thích việc sáng tác truyện tranh.

Ngày hội truyện tranh sau đó còn được tổ chức vào các năm 2016, 2018, 2019 và trở thành một hoạt động được cho là mang tính “đặc thù” riêng biệt, tạo nên một ấn tượng mới với nhiều hoạt động giao lưu, tương tác giữa độc giả với người sáng tạo, đơn vị sản xuất khá thú vị. Ý tưởng về ngày hội truyện tranh không phải là mới, bởi nó đã được tổ chức ở nhiều nơi trên thế giới. Song khi được tổ chức ở Việt Nam, nó dường như đã tạo nên một dấu mốc quan trọng đối với mảng truyện tranh ở nước ta trên bước đường tiến đến sự chuyên nghiệp.

Truyện tranh cũng cần một “bản sắc văn hóa”?

Thực sự mà nói, có được những thành công trên là những dấu hiệu hết sức đáng mừng đối với mảng truyện tranh của nước ta. Mặc dù cho đến nay, vẫn có nhiều ý kiến tranh cãi về ý nghĩa của truyện tranh trong đời sống, về việc nên hay không nên cho con trẻ đọc truyện tranh. Tuy nhiên, phải khẳng định rằng, ngày nay đọc truyện tranh đã là một phần nhu cầu của giới trẻ, đặc biệt là lứa tuổi học đường. Nếu nó không có một giá trị nào đó thì hẳn truyện tranh đã không phát triển mạnh mẽ ở các thị trường lớn như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc...

Bộ truyện tranh “Long Thần Tướng” của nhóm tác giả Thành Phong - Khánh Dương được nhiều độc giả yêu thích.
Bộ truyện tranh “Long Thần Tướng” của nhóm tác giả Thành Phong - Khánh Dương được nhiều độc giả yêu thích.

Và ở mỗi nước hay khu vực trên thế giới, truyện tranh lại có những “dòng” mang màu sắc khác nhau như: nói đến Manga là nói đến dòng truyện tranh nổi tiếng của Nhật Bản (sau có ảnh hưởng sâu sắc đến Hàn Quốc); nói đến Manhua là nói đến dòng truyện tranh mang dấu ấn của Trung Quốc (bao gồm cả Hồng Kông và Đài Loan)...

Đó chính là lý do các NXB ở Việt Nam đã mua bản quyền những bộ truyện tranh nổi tiếng như “Doraemon”, “Nữ hoàng Ai Cập”, “Dấu ấn rồng thiêng”, “Thủy thủy mặt trăng”, “Lucky Luke”, “Cuộc phiêu lưu của Tintin”... đã liên tục ra mắt độc giả trong suốt gần 30 năm qua.

Ở các nước đã “truyền thống” về truyện tranh, thì các dòng truyện tranh kể trên thực sự đã biến thành một bản sắc văn hóa đặc sắc của họ. Những bộ truyện tranh của Nhật Bản đã quá quen thuộc với độc giả thế giới, hay những bộ truyện tranh của Trung Quốc như “Tam Mao”, “Trung Hoa anh hùng”, “Phong Vân”, “Người trong giang hồ”, “Báo hắc liệt truyện”, “Thần Võ Kỷ”... đã khiến truyện tranh Trung Quốc trở nên có thế mạnh trong việc khẳng định dấu ấn dân tộc, văn hóa, lịch sử rõ nét qua hình thức truyện tranh. Riêng với Hàn Quốc, cũng do đặc thù ngành công nghiệp giải trí của họ phát triển mạnh, cho nên nhiều truyện tranh thành công lại được chuyển thể thành phim truyền hình như trường hợp của truyện “Ngôi nhà hạnh phúc” vốn không hề xa lạ với khán giả Việt Nam.

Việc làm này có thể trở thành một mô-tip rất hay, đáng tham khảo đối với Việt Nam. Như trường hợp của một số tác phẩm truyện tranh nổi tiếng như “Long Thần Tướng” đã kể ở trên, sẽ rất thú vị nếu bộ truyện tranh này được chuyển thể thành phim.

Tuy nhiên đối với Việt Nam, do lĩnh vực truyện tranh vẫn được xem là mới mẻ, nên các tác giả và nhóm tác giả chắc hẳn phải “vừa làm vừa nghĩ”, vừa mày mò, rút kinh nghiệm và học hỏi từ các nền truyện tranh lớn khác. Cho nên một “lối đi” riêng biệt, tạo dấu ấn riêng vẫn đang trong quá trình thai nghén, hình thành. Có thể nói, nếu tiếp tục với mạch lịch sử như trường hợp của “Thần đồng đất Việt” (lấy bối cảnh lịch sử thời Hậu Lê) và “Long Thần Tướng” lấy bối cảnh lịch sử thời Trần hay “Cánh hoa trôi giữa hoàng triều” của tác giả Tuyết Tuyết có lẽ cũng là một con đường rất đáng khích lệ. Nhưng vì đang trong quá trình hình thành và phát triển, cho nên truyện tranh Việt sẽ đương nhiên chịu sự tác động, ảnh hưởng của các dòng truyện tranh khác trên thế giới và cũng rất khó khăn để tìm được chỗ đứng cho riêng mình.

Ngoài đề tài lịch sử, gần đây một số tác giả trẻ đã dấn thân vào đề tài kinh dị, tình cảm, giả tưởng... Và con đường mà truyện tranh Việt Nam đi vẫn còn khá chông chênh, tuy nhiên, phải nhiều người đi thì mới thành đường. Sau một thời gian sáng tác truyện tranh “made in Việt Nam” nở rộ, gần đây xu hướng này dường như đang bị chững lại.

Hi vọng các tác giả trẻ như Nguyễn Thành Phong, Nguyễn Huỳnh Bảo Châu, Phan Kim Thanh, Can Tiểu Hy, Đào Quang Huy, Hoàng Anh Trí, Vũ Đình Lân, Dương Thạch Thảo sẽ tiếp tục sáng tạo với những khám phá mới mẻ, độc đáo, thậm chí là... liều lĩnh để góp phần giúp truyện tranh Việt Nam có thể nhận diện được gương mặt của mình một cách rõ nét hơn nữa...

Nguyệt Hà

Các tin khác

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" là tiểu thuyết đầu tay của nhà văn Trương Vân Ngọc (sinh năm 1973, quê Hưng Yên, hiện công tác tại Hà Nội)  viết về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân, sách đoạt giải C cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện ký đề tài "Vì An ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" do Bộ công an và Hội nhà văn Việt Nam tổ chức năm 2025, được Nhà xuất bản Công an Nhân dân tuyển chọn và ấn hành tháng 12 năm 2025.

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Trong đời sống văn học, có một dòng chảy lặng lẽ nhưng lại đóng vai trò khá quan trọng trong đời sống, đó chính là tiểu thuyết lịch sử. Lấy chất liệu từ lịch sử, tái hiện lịch sử qua những trang văn chính là những đóng góp thầm lặng, tích cực của các nhà văn cho bề dày truyền thống văn hóa nước nhà...

Dán nhãn độ tuổi cho MV: Khi “tấm biển cảnh báo” còn bỏ ngỏ

Dán nhãn độ tuổi cho MV: Khi “tấm biển cảnh báo” còn bỏ ngỏ

Nếu việc dán nhãn phân loại độ tuổi đã trở thành điều kiện bắt buộc với tác phẩm điện ảnh, xuất bản... trước khi đến tay công chúng thì ở lĩnh vực âm nhạc, tấm biển cảnh báo này gần như bỏ ngỏ. Thế nên không lạ khi làng nhạc liên tục vấp phải tranh cãi vì những MV có nội dung người lớn.