Liệu ông Trump có chấm dứt được "quyền công dân theo nơi sinh"?

Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump tuyên bố ông có kế hoạch chấm dứt chính sách “quyền công dân theo nơi sinh tại Mỹ” trong một cuộc phỏng vấn với chương trình “Meet the Press” phát sóng hôm 8/12. Nếu ông thực hiện kế hoạch đó sau khi nhậm chức, điều này sẽ liên quan đến việc hủy bỏ một chính sách đã có trong hơn 150 năm.

Tìm hiểu chính sách
Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump có quan điểm cứng rắn về nhập cư. Ảnh minh họa Getty Images.

Tuyên bố của Tổng thống đắc cử Mỹ 

Trong cuộc phỏng vấn với chương trình “Meet the Press”, khi phóng viên hỏi liệu ông có vẫn có kế hoạch chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh ngay từ ngày đầu nhậm chức hay không, Tổng thống đắc cử Mỹ trả lời: “Chắc chắn rồi”.

Quyền công dân theo nơi sinh về cơ bản có nghĩa là bất kỳ ai sinh ra ở Mỹ đều tự động trở thành công dân Mỹ, bao gồm cả con của những người nhập cư không có giấy tờ hoặc khách du lịch và sinh viên có thị thực ngắn hạn.

Ông cho biết ông sẵn sàng hợp tác với đảng Dân chủ để giữ lại những quy định liên quan đến “Dreamers”, những người không có giấy tờ hợp pháp đã đến Mỹ khi còn nhỏ và sống ở đất nước này hầu hết cuộc đời.

Tuy nhiên, ông Trump cũng khẳng định: “Tôi không muốn chia cắt các gia đình, vì vậy cách duy nhất để không chia cắt gia đình là giữ họ ở bên nhau và phải gửi trả tất cả về nước”. 

Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ

Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ là nền tảng cho cách tiếp cận của nước này đối với quyền công dân. Theo đó, đảm bảo quyền công dân theo nơi sinh. Tu chính án này đã được phê chuẩn vào năm 1868.

Phần đầu tiên của tu chính án này nói rằng: “Tất cả những người sinh ra hoặc nhập tịch tại Mỹ và chịu sự quản lý của Mỹ đều là công dân của Mỹ và của tiểu bang nơi họ cư trú”.

Điều này không liên quan đến “tình trạng nhập cư hoặc quyền công dân của cha mẹ họ”, theo trang web của Hội đồng Di trú Mỹ, một nhóm vận động và phi lợi nhuận có trụ sở tại Washington, DC.

Ông Trump có thể chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh không?

Người dẫn chương trình “Meet the Press” đã trích dẫn Tu chính án thứ 14 trong cuộc phỏng vấn với ông Trump, hỏi ông liệu ông có thể “lách luật” được không.

Đáp lại, ông Trump nói: “Chúng ta sẽ phải thay đổi, sẽ phải chấm dứt nó”. Ngoài ra, ông Trump cho biết nếu có thể, ông sẽ thay đổi điều này thông qua hành động hành pháp.

Ông Trump đã nói về việc muốn chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh kể từ nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2018 với trang Axios, ông nói: “Chắc chắn có thể thực hiện điều đó bằng một đạo luật được Quốc hội thông qua... nhưng bây giờ họ nói rằng tôi có thể thực hiện chỉ bằng một sắc lệnh hành pháp”.

Trong nhiều năm, các chuyên gia pháp lý và chính trị gia, có cả người từ Đảng Cộng hòa, đã nghi ngờ những tuyên bố của ông Trump.

“Bạn không thể chấm dứt quyền công dân theo quyền bẩm sinh bằng một sắc lệnh hành pháp. Tôi nghĩ trong trường hợp này. Tu chính án thứ 14 khá rõ ràng và điều đó sẽ liên quan đến một quá trình hiến pháp rất, rất dài”, Paul Ryan, cựu chủ tịch đảng Cộng hòa tại Hạ viện Mỹ, cho biết trong một cuộc phỏng vấn thanh năm 2018. 

Sửa đổi Hiến pháp Mỹ là một quá trình khó khăn. Trước tiên, nó đòi hỏi phải có hai phần ba số phiếu bầu tại cả Hạ viện và Thượng viện. Sau đó, một sửa đổi cần phải được phê chuẩn bởi ba phần tư các cơ quan lập pháp của tiểu bang. Sau cuộc bầu cử hồi tháng 11, trong Thượng viện mới, đảng Dân chủ nắm giữ 47 ghế và đảng Cộng hòa nắm giữ 53 ghế. Tại Hạ viện, đảng Dân chủ nắm giữ 215 ghế trong khi đảng Cộng hòa nắm giữ 220 ghế.

Ngoài ra, một phương án khác có thể là hai phần ba số tiểu bang yêu cầu một Hội nghị Hiến pháp, nhưng điều này chưa bao giờ được tiến hành để thông qua bất kỳ thay đổi nào trong số 27 thay đổi từng được thực hiện đối với Hiến pháp Mỹ.

Những tác động tiềm tàng?

Thông cáo từ năm 2011 của Hội đồng Di trú Mỹ cho biết việc xóa bỏ quyền công dân theo nơi sinh sẽ ảnh hưởng đến tất cả mọi người. Tất cả các bậc cha mẹ người Mỹ sẽ phải trải qua một quá trình gian khổ và tốn kém để chứng minh quyền công dân của con mình.

“Giấy khai sinh là bằng chứng về quyền công dân của mỗi người. Nếu quyền công dân theo nơi sinh bị xóa bỏ, công dân Mỹ sẽ không còn có thể sử dụng giấy khai sinh của mình làm bằng chứng về quyền công dân nữa”, thông cáo này cho biết. 

Nghiên cứu được công bố cách đây vài năm của Viện Chính sách Di cư, một tổ chức tư vấn có trụ sở tại Washington, DC và Đại học bang Pennsylvania từng cảnh báo rằng việc xóa bỏ quyền công dân theo nơi sinh đối với trẻ em Mỹ có cha mẹ là người nhập cư trái phép sẽ làm tăng “dân số trái phép” hiện tại thêm 4,7 triệu người vào năm 2050. 

Các quốc gia khác có quyền công dân theo nơi sinh không?

Trong khi ông Trump tuyên bố trong cuộc phỏng vấn rằng Mỹ là quốc gia duy nhất có quyền công dân theo nơi sinh, thì hơn 30 quốc gia khác cũng áp dụng chính sách này. 

Đó là Antigua và Barbuda, Argentina, Barbados, Belize, Bolivia, Brazil, Canada, Chad, Chile, Costa Rica, Cuba, Dominica, Ecuador, El Salvador, Grenada, Guatemala, Guyana, Honduras, Jamaica, Lesotho, Mexico, Nicaragua, Panama, Paraguay, Peru, Saint Kitts và Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent và Grenadines, Tanzania, Trinidad và Tobago, Tuvalu, Uruguay và Venezuela.

Các loại quyền công dân khác 

Nhiều quốc gia có nhiều hơn một cách cấp quyền công dân. Bên cạnh quyền công dân theo nơi sinh, các loại quyền công dân khác mà các quốc gia có bao gồm:

Quyền công dân theo huyết thống: Đây là trường hợp một hoặc cả hai cha mẹ cần phải là công dân của một quốc gia để đứa trẻ được coi là công dân. Hầu hết các quốc gia đều cấp quyền công dân theo huyết thống. Việc sinh ra trong lãnh thổ của quốc gia đó không phải là yêu cầu để có được quyền công dân theo huyết thống. Một số quốc gia có các tiêu chí cụ thể để cấp quyền công dân theo cách này. Ví dụ, ở Bahrain và Iran, người cha phải là công dân nước này thì đứa trẻ mới được coi là công dân.

Quyền công dân thông qua nhập tịch: Đây là trường hợp cư dân sinh ra ở nước ngoài của một quốc gia có thể có được quyền công dân sau khi sống ở đó một thời gian nhất định và đáp ứng một loạt các tiêu chí thường liên quan đến việc chứng minh rằng họ đã hòa nhập vào nền văn hóa đó. Các quốc gia khác nhau có các tiêu chí khác nhau để nhập tịch. Mỹ cũng cấp loại quyền công dân này.

Quyền công dân thông qua hôn nhân: Một người sinh ra ở nước ngoài có thể có được quyền công dân của một quốc gia nếu họ kết hôn với một công dân của quốc gia đó. Tại Mỹ, mọi người có thể nộp đơn xin nhập quốc tịch thông qua hôn nhân 3 năm sau khi kết hôn với công dân Mỹ và sau khi có được giấy phép thường trú hoặc thẻ xanh. Thường trú nhân phải đợi đến 5 năm sau khi có được thẻ xanh mới được nộp đơn xin nhập quốc tịch. Anh và Đức nằm trong số các quốc gia cấp quyền công dân thông qua hôn nhân.

Quốc tịch kép: Đây là trường hợp một người có thể giữ quốc tịch ở hai quốc gia. Theo World Population Review, ít nhất 87 quốc gia cho phép có quốc tịch kép với Mỹ.

Quyền công dân thông qua đầu tư: Một số quốc gia cho phép cư dân sinh ra ở nước ngoài có được quyền công dân bằng cách đầu tư vào quốc gia đó, chẳng hạn như bằng cách mua bất động sản. Tại Thổ Nhĩ Kỳ, công dân nước ngoài phải mua bất động sản trị giá ít nhất 400.000 USD để có được quyền công dân. Mỹ không áp dụng chính sách này. Quyền công dân cũng có thể được cấp thông qua đầu tư vào các quốc gia như Malta, cũng như Antigua và Barbuda.

Duy Tiến

Các tin khác

Khi doanh nghiệp trở thành giao điểm trong đàm phán Mỹ - Trung

Khi doanh nghiệp trở thành giao điểm trong đàm phán Mỹ - Trung

Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào trung tuần tháng 5 được xem là một trong những sự kiện ngoại giao quan trọng nhất giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới trong thời gian qua. Theo các chuyên gia, khác với các cuộc gặp thượng đỉnh trước đây vốn tập trung nhiều vào cạnh tranh chiến lược, lần này yếu tố kinh tế và lợi ích doanh nghiệp đang nổi lên như ưu tiên hàng đầu của Washington.

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) thứ 10 sẽ bắt đầu vào năm 2027, trong bối cảnh tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đối mặt nhiều khó khăn, từ xung đột vũ trang leo thang đến khủng hoảng niềm tin và tài chính chưa từng có. Đây không chỉ là một cuộc bầu cử nhân sự, mà là cuộc đua tìm kiếm một “kiến trúc sư” đủ tầm vóc để tái thiết lập trật tự thế giới trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được công bố bởi Cơ quan Vũ trụ châu Âu cho thấy các vệt dầu loang diện rộng trên vịnh Ba Tư có thể quan sát rõ từ không gian. Diễn biến này không chỉ phản ánh mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường biển, mà còn làm dấy lên lo ngại về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái, chuỗi cung ứng năng lượng và an ninh khu vực.