Kỷ niệm về những lần xin câu đối Tết

Nhớ những ngày làm báo Tết, bận thì bận, mà vui thì thật vui. Ngày ấy, Ban Biên tập thường cử tôi đến gặp nhà thơ Hoàng Trung Thông và nhà thơ Tạ Hữu Yên xin câu đối Tết. Báo Tết, mục câu đối Tết như một món ăn tinh thần không thể thiếu.

Nhà thơ Hoàng Trung Thông, ngoài thơ ông còn là nhà thư pháp, người viết câu đối và dịch thơ tài ba. Vì biết ông đang đảm nhiệm nhiều công việc hệ trọng, làm Vụ trưởng Vụ Văn nghệ thuộc Ban Tuyên huấn Trung ương, sau này lại là Viện trưởng Viện Văn học, vì thế, tôi lựa ngày nghỉ chủ nhật đến nhà ông xin câu đối.

Ấn tượng về phong thái rất đẹp, rất "phiêu" của nhà thơ là lúc ông ngồi lặng lẽ bên chiếc bàn cổ, có cuốn sách đang đọc dở và chén rượu. Ông thường dùng rượu gạo, không ưa rượu mùi, càng không dùng rượu ngoại xa xỉ. Một bữa, tôi bước vào phòng ông đúng khi ông đang ngửa mặt vuốt chòm râu, người rung rung ngâm một câu thơ cổ. Có thể là câu thơ của Đỗ Phủ, hoặc Lục Du mà tôi không nghe rõ lời. Ấy là lúc ông như nhập đồng, thật thi sĩ.

Tôi đứng lặng bên khuôn cửa lúc lâu,  ông ngâm hết câu thơ, quay ra nhìn tôi, vồn vã bảo vào đi, vào đi, tôi mới dám bước vào. Ông như đọc được ý nghĩ của tôi, rồi ông với một chén nhỏ, ra rượu mời tôi. Tôi đón chén rượu, cảm tạ, không dám nhấp môi. Có phải vì tôn kính ông, hay tôi không biết uống rượu, nên lại xin đặt chén rượu xuống bàn.

Đầu xuân, người Hà Nội hay ra Văn Miếu - Quốc Tử Giám để xin chữ hoặc xin câu đối treo Tết.
Đầu xuân, người Hà Nội hay ra Văn Miếu - Quốc Tử Giám để xin chữ hoặc xin câu đối treo Tết.

Ông cười khà: "Không dùng được à, cậu lại đến lấy câu đối Tết phải không? Báo Tết năm nay in ấn có xôm không? Khất ba hôm nữa, đến lấy nhé". Rồi ông đứng dậy, tiến tới giá sách, rút cuốn "Cuộc sống Thơ và Thơ cuộc sống". Đấy là cuốn phê bình lý luận, phê bình văn học mà ông vừa xuất bản. Tôi giơ hai tay đón cuốn sách có chữ ký run run của ông, lòng đầy xúc động.

Đúng ba ngày sau, sáng sớm, tôi hồi hộp bước từng bước cầu thang gỗ, lên phòng ông. Hình như ông đã chuẩn bị sẵn, và có lẽ ông nghe được tiếng bước chân tôi rón rén lên cầu thang gỗ. Ông nói thân mật: "Cậu cầm về đọc, nhờ Ban Biên tập duyệt giúp. In được thì vui".

Tôi đón nhận chiếc phong bì, trong có mấy trang giấy viết câu đối của ông, lòng mừng vô độ. Tôi muốn thưa với ông rằng, báo Tết chúng cháu rất vui, rất tự hào vì có câu đối của nhà thơ cộng tác. Ấy rồi chả nói được câu nào, tôi lập cập lấy bi đông rượu quê xin biếu ông. Ánh mắt ông khi ấy cười rất vui và đôn hậu. Ông mở nút bi đông, mùi thơm rượu bừng lên. Ông bảo rượu nếp Kinh Bắc à, cái vị thơm của nếp làng Vân không lẫn được.

Tôi vội chào ông, đem câu đối của ông về tòa soạn để Ban Biên tập kịp thời đưa in trang bìa của báo Tết. Có lẽ niềm vui của tôi, người đi xin câu đối Tết còn lớn hơn nhiều người viết câu đối Tết. Đã mấy năm liền, báo Tết cơ quan tôi có vinh hạnh được in câu đối của nhà thơ Hoàng Trung Thông. Ban Biên tập báo càng vui hơn vì biết ông là nhà thơ nổi tiếng, bận rộn như thế mà vẫn dành thời gian cộng tác với báo. Cái tình ấy lớn làm sao!

Tôi cũng không quên dáng vẻ lụi cụi, nhưng rất quy củ của Đại tá, nhà thơ Tạ Hữu Yên. Khi ấy, ông đang làm việc tại Nhà xuất bản Quân đội nhân dân. Cũng như nhà thơ Hoàng Trung Thông, ngoài làm thơ, ông có biệt tài viết câu đối. Thấy tôi đến tìm gặp, ông biết ngay mục đích và hồn hậu hẹn: "Trang cứ về đi, sáng mai mình cầm đến báo". Tôi xin hẹn ông đến lấy bài, nhưng ông gạt đi: "Mình còn khỏe, còn đi được".

Đúng đầu giờ sáng hôm sau, nhà thơ Tạ Hữu Yên từ tốn đạp xe đạp mang câu đối Tết đến báo. Chữ viết của nhà thơ Tạ Hữu Yên như con người ông, nắn nót, chỉnh chu và rành mạch. Ông còn dùng bút màu đỏ, kẻ chân chữ nào cần in nghiêng. Rõ là cái tính ngăn nắp, cẩn thận của một nhà thơ sĩ quan Quân đội.

Câu đối Tết của nhà thơ Tạ Hữu Yên bao giờ cũng có tính chiến đấu. Lời lẽ không đao to búa lớn gì, nhưng đầy tính xây dựng, chân tình và đôn hậu. Độc giả đã biết ông là nhà thơ có nhiều bài thơ phổ nhạc nhất nước. Những bài "Cảm xúc tháng mười",  "Đôi dép Bác Hồ", "Đất nước"... đã ăn sâu trong tiềm thức của bao thế hệ khán thính giả. Ấy nhưng ông còn làm nhiều ca dao, câu đối, ký tên: Lê Hữu, Xuân Hữu, Cử Tạ...

Biết tính ông rất ngóng đợi báo Tết nên báo in ra, bao giờ tôi cũng mang báo và nhuận bút đến ông đầu tiên. Khuôn mặt nhà thơ ánh lên rạng rỡ khi nhìn trang báo Tết có in câu đối của ông. Tôi lấy làm lạ, là người nổi tiếng, được hưởng bao vinh quang với các tác phẩm văn học của mình, vậy mà chỉ có mấy câu đối in khiêm nhường vậy, ông vẫn có niềm vui xốn xang.

Tôi hiểu thêm, đó là tâm lý trân trọng lao động nghệ thuật của ông. Ông nhận báo rất vui, rồi ông lại nhờ tôi chuyển số tiền nhuận bút, dù ít ỏi tới nhà thơ Lữ Giang, người bạn thân của ông. Ông phân trần, ông Lữ Giang đông con, nhà neo, gọi là gửi tặng ông ấy thêm cái bánh chưng Tết. Qua nghĩa cử này, tôi thêm trân trọng tình bạn chân tình của thế hệ cầm bút các ông, điều mà các thế hệ sau hình như thiếu hụt.

Chỉ là mấy chi tiết nhỏ, thời tôi còn làm báo, đến xin câu đối của hai nhà thơ về in báo Tết cũng đủ làm tôi suy nghĩ. Nhà thơ Hoàng Trung Thông ra đi từ năm 1993, hưởng thọ 68 tuổi. Nhà thơ Tạ Hữu Yên ra đi năm 2013, hưởng thọ 86 tuổi. Hai con người, hai lối sống, nhưng cả hai ông đều trân trọng công việc sáng tạo nghệ thuật biết bao.

Vũ Từ Trang - Xuân 2018

Các tin khác

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.

Xứ thơ, xứ biển, xứ biên thùy

Xứ thơ, xứ biển, xứ biên thùy

Nằm ở một góc trời Tây Nam của Tổ quốc, Hà Tiên (thuộc tỉnh An Giang) sở hữu một địa thế kỳ lạ đến mức người xưa phải ví nơi đây như một “Việt Nam thu nhỏ” khi vừa có biển, có núi, có sông, có hang động, có đầm phá và có cả đường biên giới. Nhưng cái làm nên hồn cốt của Hà Tiên không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên. Đi qua 3 thế kỷ thăng trầm, Hà Tiên đã hóa thân từ một xứ thơ lãng mạn bậc nhất trời Nam, bước qua những đau thương của lịch sử, để rồi vươn mình trỗi dậy trở thành một đô thị cửa ngõ hiện đại, canh giữ biên cương bờ cõi.

Tôi tự “đặt hàng” mình

Tôi tự “đặt hàng” mình

Nhạc sĩ Minh Đạo là một gương mặt nổi bật trong làng âm nhạc Việt Nam với vai trò sáng tác, nhà sản xuất, phối khí, chỉ huy và giám đốc âm nhạc ở nhiều chương trình, các vở nhạc kịch lớn. Gần đây, những ca khúc của anh trong các bộ phim do Điện ảnh CAND sản xuất như “Đội điều tra số 7”, “Tận hiến”... nhận được sự yêu mến của đông đảo khán giả. Phóng viên Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng nhạc sĩ Minh Đạo.

Giữ bình yên đại ngàn bằng lòng dân và trách nhiệm

Giữ bình yên đại ngàn bằng lòng dân và trách nhiệm

Là dự án phim ý nghĩa nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân, "Trời cao nguyên xanh" không chỉ khắc họa cuộc chiến bền bỉ, thầm lặng nhưng không kém phần gian nan của các chiến sĩ Công an mà còn mang đến cho khán giả hành trình giàu cảm xúc về lòng dân, tinh thần đoàn kết và khát vọng bình yên cho bầu trời cao nguyên xanh.

Ước hẹn từ quá khứ

Ước hẹn từ quá khứ

Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đã thu hút sự quan tâm của quần chúng nhân dân trong những ngày qua

Phim "Mưa đỏ" ghi dấu ấn của điện ảnh Việt ở đề tài chiến tranh cách mạng.

Khát vọng trở thành ngành công nghiệp văn hóa

40 năm đổi mới - một chặng đường đánh dấu nhiều cột mốc của điện ảnh Việt Nam từ một nền điện ảnh bao cấp sang cơ chế thị trường. Tại hội thảo "Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm đổi mới", tổ chức trong khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á - Đà Nẵng (DANAFF) Tiến sĩ Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam - Giám đốc DANAFF nhận định: "40 năm trước, Đổi mới không chỉ mở ra một giai đoạn phát triển mới về kinh tế - xã hội, mà còn mở ra những không gian sáng tạo mới cho văn học, nghệ thuật. Tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, phản ánh đúng sự thật đã trở thành động lực quan trọng để văn nghệ sĩ khám phá sâu hơn đời sống con người, những chuyển động của xã hội và những khát vọng của dân tộc trong thời kỳ mới".

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Bộ phim truyền hình "Tận hiến" (Điện ảnh CAND sản xuất) vừa khép lại hành trình phát sóng nhưng dư âm mà bộ phim mang lại vẫn tiếp tục lắng đọng trong lòng khán giả. Giữa dòng chảy của điện ảnh chính luận, "Tận hiến" tạo dấu ấn không chỉ bởi câu chuyện về những chiến sĩ tình báo CAND hoạt động và sẵn sàng hy sinh trong thầm lặng mà còn ở cách làm phim giàu tâm huyết và khát vọng.

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Có một số bạn yêu thơ hỏi tôi về việc: "Các nhà thơ trẻ hiện nay quan tâm đến hình tượng thơ trong sáng tác như thế nào?". Theo tôi, việc xây dựng hình tượng thơ có vai trò đặc biệt quan trọng trong sáng tác thơ ca của những người viết, bởi hình tượng thơ chính là nơi nhà thơ gửi gắm tư tưởng, cảm xúc, cách nhìn về con người và cuộc đời.

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Nằm trong các hoạt động kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026), Hội sách Thiếu nhi Thành phố Hồ Chí Minh lần 6 - năm 2026 với chủ đề: “Em vui đọc sách, học bao điều hay” vừa được khai mạc với nhiều hoạt động phong phú, sáng tạo dành cho thiếu nhi, phụ huynh, giáo viên và cộng đồng.