Kỷ niệm về những lần xin câu đối Tết

Nhớ những ngày làm báo Tết, bận thì bận, mà vui thì thật vui. Ngày ấy, Ban Biên tập thường cử tôi đến gặp nhà thơ Hoàng Trung Thông và nhà thơ Tạ Hữu Yên xin câu đối Tết. Báo Tết, mục câu đối Tết như một món ăn tinh thần không thể thiếu.

Nhà thơ Hoàng Trung Thông, ngoài thơ ông còn là nhà thư pháp, người viết câu đối và dịch thơ tài ba. Vì biết ông đang đảm nhiệm nhiều công việc hệ trọng, làm Vụ trưởng Vụ Văn nghệ thuộc Ban Tuyên huấn Trung ương, sau này lại là Viện trưởng Viện Văn học, vì thế, tôi lựa ngày nghỉ chủ nhật đến nhà ông xin câu đối.

Ấn tượng về phong thái rất đẹp, rất "phiêu" của nhà thơ là lúc ông ngồi lặng lẽ bên chiếc bàn cổ, có cuốn sách đang đọc dở và chén rượu. Ông thường dùng rượu gạo, không ưa rượu mùi, càng không dùng rượu ngoại xa xỉ. Một bữa, tôi bước vào phòng ông đúng khi ông đang ngửa mặt vuốt chòm râu, người rung rung ngâm một câu thơ cổ. Có thể là câu thơ của Đỗ Phủ, hoặc Lục Du mà tôi không nghe rõ lời. Ấy là lúc ông như nhập đồng, thật thi sĩ.

Tôi đứng lặng bên khuôn cửa lúc lâu,  ông ngâm hết câu thơ, quay ra nhìn tôi, vồn vã bảo vào đi, vào đi, tôi mới dám bước vào. Ông như đọc được ý nghĩ của tôi, rồi ông với một chén nhỏ, ra rượu mời tôi. Tôi đón chén rượu, cảm tạ, không dám nhấp môi. Có phải vì tôn kính ông, hay tôi không biết uống rượu, nên lại xin đặt chén rượu xuống bàn.

Đầu xuân, người Hà Nội hay ra Văn Miếu - Quốc Tử Giám để xin chữ hoặc xin câu đối treo Tết.
Đầu xuân, người Hà Nội hay ra Văn Miếu - Quốc Tử Giám để xin chữ hoặc xin câu đối treo Tết.

Ông cười khà: "Không dùng được à, cậu lại đến lấy câu đối Tết phải không? Báo Tết năm nay in ấn có xôm không? Khất ba hôm nữa, đến lấy nhé". Rồi ông đứng dậy, tiến tới giá sách, rút cuốn "Cuộc sống Thơ và Thơ cuộc sống". Đấy là cuốn phê bình lý luận, phê bình văn học mà ông vừa xuất bản. Tôi giơ hai tay đón cuốn sách có chữ ký run run của ông, lòng đầy xúc động.

Đúng ba ngày sau, sáng sớm, tôi hồi hộp bước từng bước cầu thang gỗ, lên phòng ông. Hình như ông đã chuẩn bị sẵn, và có lẽ ông nghe được tiếng bước chân tôi rón rén lên cầu thang gỗ. Ông nói thân mật: "Cậu cầm về đọc, nhờ Ban Biên tập duyệt giúp. In được thì vui".

Tôi đón nhận chiếc phong bì, trong có mấy trang giấy viết câu đối của ông, lòng mừng vô độ. Tôi muốn thưa với ông rằng, báo Tết chúng cháu rất vui, rất tự hào vì có câu đối của nhà thơ cộng tác. Ấy rồi chả nói được câu nào, tôi lập cập lấy bi đông rượu quê xin biếu ông. Ánh mắt ông khi ấy cười rất vui và đôn hậu. Ông mở nút bi đông, mùi thơm rượu bừng lên. Ông bảo rượu nếp Kinh Bắc à, cái vị thơm của nếp làng Vân không lẫn được.

Tôi vội chào ông, đem câu đối của ông về tòa soạn để Ban Biên tập kịp thời đưa in trang bìa của báo Tết. Có lẽ niềm vui của tôi, người đi xin câu đối Tết còn lớn hơn nhiều người viết câu đối Tết. Đã mấy năm liền, báo Tết cơ quan tôi có vinh hạnh được in câu đối của nhà thơ Hoàng Trung Thông. Ban Biên tập báo càng vui hơn vì biết ông là nhà thơ nổi tiếng, bận rộn như thế mà vẫn dành thời gian cộng tác với báo. Cái tình ấy lớn làm sao!

Tôi cũng không quên dáng vẻ lụi cụi, nhưng rất quy củ của Đại tá, nhà thơ Tạ Hữu Yên. Khi ấy, ông đang làm việc tại Nhà xuất bản Quân đội nhân dân. Cũng như nhà thơ Hoàng Trung Thông, ngoài làm thơ, ông có biệt tài viết câu đối. Thấy tôi đến tìm gặp, ông biết ngay mục đích và hồn hậu hẹn: "Trang cứ về đi, sáng mai mình cầm đến báo". Tôi xin hẹn ông đến lấy bài, nhưng ông gạt đi: "Mình còn khỏe, còn đi được".

Đúng đầu giờ sáng hôm sau, nhà thơ Tạ Hữu Yên từ tốn đạp xe đạp mang câu đối Tết đến báo. Chữ viết của nhà thơ Tạ Hữu Yên như con người ông, nắn nót, chỉnh chu và rành mạch. Ông còn dùng bút màu đỏ, kẻ chân chữ nào cần in nghiêng. Rõ là cái tính ngăn nắp, cẩn thận của một nhà thơ sĩ quan Quân đội.

Câu đối Tết của nhà thơ Tạ Hữu Yên bao giờ cũng có tính chiến đấu. Lời lẽ không đao to búa lớn gì, nhưng đầy tính xây dựng, chân tình và đôn hậu. Độc giả đã biết ông là nhà thơ có nhiều bài thơ phổ nhạc nhất nước. Những bài "Cảm xúc tháng mười",  "Đôi dép Bác Hồ", "Đất nước"... đã ăn sâu trong tiềm thức của bao thế hệ khán thính giả. Ấy nhưng ông còn làm nhiều ca dao, câu đối, ký tên: Lê Hữu, Xuân Hữu, Cử Tạ...

Biết tính ông rất ngóng đợi báo Tết nên báo in ra, bao giờ tôi cũng mang báo và nhuận bút đến ông đầu tiên. Khuôn mặt nhà thơ ánh lên rạng rỡ khi nhìn trang báo Tết có in câu đối của ông. Tôi lấy làm lạ, là người nổi tiếng, được hưởng bao vinh quang với các tác phẩm văn học của mình, vậy mà chỉ có mấy câu đối in khiêm nhường vậy, ông vẫn có niềm vui xốn xang.

Tôi hiểu thêm, đó là tâm lý trân trọng lao động nghệ thuật của ông. Ông nhận báo rất vui, rồi ông lại nhờ tôi chuyển số tiền nhuận bút, dù ít ỏi tới nhà thơ Lữ Giang, người bạn thân của ông. Ông phân trần, ông Lữ Giang đông con, nhà neo, gọi là gửi tặng ông ấy thêm cái bánh chưng Tết. Qua nghĩa cử này, tôi thêm trân trọng tình bạn chân tình của thế hệ cầm bút các ông, điều mà các thế hệ sau hình như thiếu hụt.

Chỉ là mấy chi tiết nhỏ, thời tôi còn làm báo, đến xin câu đối của hai nhà thơ về in báo Tết cũng đủ làm tôi suy nghĩ. Nhà thơ Hoàng Trung Thông ra đi từ năm 1993, hưởng thọ 68 tuổi. Nhà thơ Tạ Hữu Yên ra đi năm 2013, hưởng thọ 86 tuổi. Hai con người, hai lối sống, nhưng cả hai ông đều trân trọng công việc sáng tạo nghệ thuật biết bao.

Vũ Từ Trang - Xuân 2018

Các tin khác

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" là tiểu thuyết đầu tay của nhà văn Trương Vân Ngọc (sinh năm 1973, quê Hưng Yên, hiện công tác tại Hà Nội)  viết về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân, sách đoạt giải C cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện ký đề tài "Vì An ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" do Bộ công an và Hội nhà văn Việt Nam tổ chức năm 2025, được Nhà xuất bản Công an Nhân dân tuyển chọn và ấn hành tháng 12 năm 2025.

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Trong đời sống văn học, có một dòng chảy lặng lẽ nhưng lại đóng vai trò khá quan trọng trong đời sống, đó chính là tiểu thuyết lịch sử. Lấy chất liệu từ lịch sử, tái hiện lịch sử qua những trang văn chính là những đóng góp thầm lặng, tích cực của các nhà văn cho bề dày truyền thống văn hóa nước nhà...

Dán nhãn độ tuổi cho MV: Khi “tấm biển cảnh báo” còn bỏ ngỏ

Dán nhãn độ tuổi cho MV: Khi “tấm biển cảnh báo” còn bỏ ngỏ

Nếu việc dán nhãn phân loại độ tuổi đã trở thành điều kiện bắt buộc với tác phẩm điện ảnh, xuất bản... trước khi đến tay công chúng thì ở lĩnh vực âm nhạc, tấm biển cảnh báo này gần như bỏ ngỏ. Thế nên không lạ khi làng nhạc liên tục vấp phải tranh cãi vì những MV có nội dung người lớn.