Kỷ niệm về những lần xin câu đối Tết

Nhớ những ngày làm báo Tết, bận thì bận, mà vui thì thật vui. Ngày ấy, Ban Biên tập thường cử tôi đến gặp nhà thơ Hoàng Trung Thông và nhà thơ Tạ Hữu Yên xin câu đối Tết. Báo Tết, mục câu đối Tết như một món ăn tinh thần không thể thiếu.

Nhà thơ Hoàng Trung Thông, ngoài thơ ông còn là nhà thư pháp, người viết câu đối và dịch thơ tài ba. Vì biết ông đang đảm nhiệm nhiều công việc hệ trọng, làm Vụ trưởng Vụ Văn nghệ thuộc Ban Tuyên huấn Trung ương, sau này lại là Viện trưởng Viện Văn học, vì thế, tôi lựa ngày nghỉ chủ nhật đến nhà ông xin câu đối.

Ấn tượng về phong thái rất đẹp, rất "phiêu" của nhà thơ là lúc ông ngồi lặng lẽ bên chiếc bàn cổ, có cuốn sách đang đọc dở và chén rượu. Ông thường dùng rượu gạo, không ưa rượu mùi, càng không dùng rượu ngoại xa xỉ. Một bữa, tôi bước vào phòng ông đúng khi ông đang ngửa mặt vuốt chòm râu, người rung rung ngâm một câu thơ cổ. Có thể là câu thơ của Đỗ Phủ, hoặc Lục Du mà tôi không nghe rõ lời. Ấy là lúc ông như nhập đồng, thật thi sĩ.

Tôi đứng lặng bên khuôn cửa lúc lâu,  ông ngâm hết câu thơ, quay ra nhìn tôi, vồn vã bảo vào đi, vào đi, tôi mới dám bước vào. Ông như đọc được ý nghĩ của tôi, rồi ông với một chén nhỏ, ra rượu mời tôi. Tôi đón chén rượu, cảm tạ, không dám nhấp môi. Có phải vì tôn kính ông, hay tôi không biết uống rượu, nên lại xin đặt chén rượu xuống bàn.

Đầu xuân, người Hà Nội hay ra Văn Miếu - Quốc Tử Giám để xin chữ hoặc xin câu đối treo Tết.
Đầu xuân, người Hà Nội hay ra Văn Miếu - Quốc Tử Giám để xin chữ hoặc xin câu đối treo Tết.

Ông cười khà: "Không dùng được à, cậu lại đến lấy câu đối Tết phải không? Báo Tết năm nay in ấn có xôm không? Khất ba hôm nữa, đến lấy nhé". Rồi ông đứng dậy, tiến tới giá sách, rút cuốn "Cuộc sống Thơ và Thơ cuộc sống". Đấy là cuốn phê bình lý luận, phê bình văn học mà ông vừa xuất bản. Tôi giơ hai tay đón cuốn sách có chữ ký run run của ông, lòng đầy xúc động.

Đúng ba ngày sau, sáng sớm, tôi hồi hộp bước từng bước cầu thang gỗ, lên phòng ông. Hình như ông đã chuẩn bị sẵn, và có lẽ ông nghe được tiếng bước chân tôi rón rén lên cầu thang gỗ. Ông nói thân mật: "Cậu cầm về đọc, nhờ Ban Biên tập duyệt giúp. In được thì vui".

Tôi đón nhận chiếc phong bì, trong có mấy trang giấy viết câu đối của ông, lòng mừng vô độ. Tôi muốn thưa với ông rằng, báo Tết chúng cháu rất vui, rất tự hào vì có câu đối của nhà thơ cộng tác. Ấy rồi chả nói được câu nào, tôi lập cập lấy bi đông rượu quê xin biếu ông. Ánh mắt ông khi ấy cười rất vui và đôn hậu. Ông mở nút bi đông, mùi thơm rượu bừng lên. Ông bảo rượu nếp Kinh Bắc à, cái vị thơm của nếp làng Vân không lẫn được.

Tôi vội chào ông, đem câu đối của ông về tòa soạn để Ban Biên tập kịp thời đưa in trang bìa của báo Tết. Có lẽ niềm vui của tôi, người đi xin câu đối Tết còn lớn hơn nhiều người viết câu đối Tết. Đã mấy năm liền, báo Tết cơ quan tôi có vinh hạnh được in câu đối của nhà thơ Hoàng Trung Thông. Ban Biên tập báo càng vui hơn vì biết ông là nhà thơ nổi tiếng, bận rộn như thế mà vẫn dành thời gian cộng tác với báo. Cái tình ấy lớn làm sao!

Tôi cũng không quên dáng vẻ lụi cụi, nhưng rất quy củ của Đại tá, nhà thơ Tạ Hữu Yên. Khi ấy, ông đang làm việc tại Nhà xuất bản Quân đội nhân dân. Cũng như nhà thơ Hoàng Trung Thông, ngoài làm thơ, ông có biệt tài viết câu đối. Thấy tôi đến tìm gặp, ông biết ngay mục đích và hồn hậu hẹn: "Trang cứ về đi, sáng mai mình cầm đến báo". Tôi xin hẹn ông đến lấy bài, nhưng ông gạt đi: "Mình còn khỏe, còn đi được".

Đúng đầu giờ sáng hôm sau, nhà thơ Tạ Hữu Yên từ tốn đạp xe đạp mang câu đối Tết đến báo. Chữ viết của nhà thơ Tạ Hữu Yên như con người ông, nắn nót, chỉnh chu và rành mạch. Ông còn dùng bút màu đỏ, kẻ chân chữ nào cần in nghiêng. Rõ là cái tính ngăn nắp, cẩn thận của một nhà thơ sĩ quan Quân đội.

Câu đối Tết của nhà thơ Tạ Hữu Yên bao giờ cũng có tính chiến đấu. Lời lẽ không đao to búa lớn gì, nhưng đầy tính xây dựng, chân tình và đôn hậu. Độc giả đã biết ông là nhà thơ có nhiều bài thơ phổ nhạc nhất nước. Những bài "Cảm xúc tháng mười",  "Đôi dép Bác Hồ", "Đất nước"... đã ăn sâu trong tiềm thức của bao thế hệ khán thính giả. Ấy nhưng ông còn làm nhiều ca dao, câu đối, ký tên: Lê Hữu, Xuân Hữu, Cử Tạ...

Biết tính ông rất ngóng đợi báo Tết nên báo in ra, bao giờ tôi cũng mang báo và nhuận bút đến ông đầu tiên. Khuôn mặt nhà thơ ánh lên rạng rỡ khi nhìn trang báo Tết có in câu đối của ông. Tôi lấy làm lạ, là người nổi tiếng, được hưởng bao vinh quang với các tác phẩm văn học của mình, vậy mà chỉ có mấy câu đối in khiêm nhường vậy, ông vẫn có niềm vui xốn xang.

Tôi hiểu thêm, đó là tâm lý trân trọng lao động nghệ thuật của ông. Ông nhận báo rất vui, rồi ông lại nhờ tôi chuyển số tiền nhuận bút, dù ít ỏi tới nhà thơ Lữ Giang, người bạn thân của ông. Ông phân trần, ông Lữ Giang đông con, nhà neo, gọi là gửi tặng ông ấy thêm cái bánh chưng Tết. Qua nghĩa cử này, tôi thêm trân trọng tình bạn chân tình của thế hệ cầm bút các ông, điều mà các thế hệ sau hình như thiếu hụt.

Chỉ là mấy chi tiết nhỏ, thời tôi còn làm báo, đến xin câu đối của hai nhà thơ về in báo Tết cũng đủ làm tôi suy nghĩ. Nhà thơ Hoàng Trung Thông ra đi từ năm 1993, hưởng thọ 68 tuổi. Nhà thơ Tạ Hữu Yên ra đi năm 2013, hưởng thọ 86 tuổi. Hai con người, hai lối sống, nhưng cả hai ông đều trân trọng công việc sáng tạo nghệ thuật biết bao.

Vũ Từ Trang - Xuân 2018

Các tin khác

Một số tác phẩm của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái đã được sử dụng trong nhiều sản phẩm âm nhạc.

Bản quyền tác phẩm hội họa trong sáng tạo đương đại

Mới đây, việc ê-kíp sản xuất MV của ca sĩ Sơn Tùng M-TP sử dụng hình ảnh tác phẩm “Tàn Chỉ” của họa sĩ Lệ Giang không xin phép, cũng như nhiều sản phẩm nghệ thuật, quảng cáo, điện ảnh từng khai thác tranh của các họa sĩ đã đặt ra câu hỏi: Sử dụng tác phẩm hội họa trong sáng tạo nghệ thuật như thế nào, đâu là ranh giới giữa cảm hứng sáng tạo và hành vi xâm phạm bản quyền?

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

"Sân nhà" đã không còn là lợi thế khi một loạt phim Việt phải sớm rút khỏi phòng vé vì doanh thu thấp. Tự "nâng chuẩn" chất lượng có lẽ là con đường duy nhất nếu phim Việt muốn giữ chân khán giả trong cuộc đua khốc liệt này.

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 70 năm của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam mà còn là lời tri ân dành cho các thế hệ thầy cô giáo, học sinh, người làm sách và những người đã góp phần vun đắp tri thức cho đất nước.

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Trong một thế giới mà trẻ em đang bị các thiết bị điện tử chi phối mạnh mẽ như hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em có thói quen đọc sách, có cơ hội lớn lên cùng trang sách trong những mùa hè không chỉ là nỗ lực của phụ huynh mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng...

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh tự bạch: "Suốt một Đời Thơ xin tự nguyện làm một phu trầm để bóc dần vỏ bọc thời gian/ giữa đời ngậm ngải tìm trầm... Nghĩa Nhân". Đây có thể xem là tuyên ngôn tinh thần cho toàn bộ hành trình thơ của Vân Anh.

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Gặp họa sĩ Nguyễn Trường Linh tại xưởng vẽ ở phố Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội, tôi bất ngờ khi thấy anh thẫn thờ ngồi trước tác phẩm "Thương nhớ đồng quê". Tôi lặng lẽ ngồi kế bên ngắm hình những tàu lá chuối bị rách tả tơi vì mưa gió. Những viền vàng trên cây lá gợi nỗi buồn tàn úa man mác.

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà vào Hội Nhà văn Việt Nam cùng năm với tôi. Hôm đấy, chúng tôi hẹn nhau ra Hà Nội trong một sáng cuối đông. Chuyến đi ngắn ngày nhưng đầy kỉ niệm. Buổi tối, chúng tôi lang thang cùng nhau ở Hà Nội, nói về văn chương và hành trình viết lách của nhau. Hóa ra cô gái đến từ núi đồi Gia Nghĩa (thuộc Đắk-Nông cũ) này khá đa năng với rất nhiều thể loại, và gặt hái nhiều thành công từ rất sớm.

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Theo nhánh tẻ của sông Đa Nhim, dưới chân núi Pnum Trom Ủ (thuộc xã Quảng Lập, tỉnh Lâm Đồng) có plei (buôn) Krănggọ nổi tiếng với nghề làm gốm mộc của người Churu. Theo lý giải của những người già, “Krăng” là tên ông chủ đất khi xưa, “gọ” chỉ cái nồi đất. Tên buôn làng từ thuở xa xưa đã gắn với nghề gốm.

Âm nhạc - thể thao kết nối thế giới

Âm nhạc - thể thao kết nối thế giới

Tại World Cup 2026, âm nhạc lần đầu tiên trở thành tiếng nói quan trọng, song hành cùng thể thao như ngôn ngữ chung để truyền tải thông điệp đặc biệt về tinh thần đoàn kết, sự cống hiến không ngừng và tôn vinh nhiều nền văn hóa đa dạng. Điều đó đã được phản ánh qua một bộ sưu tập nhạc nền đồ sộ cùng tham vọng biến sự kiện “thể thao vua” trở thành sân khấu giải trí hàng đầu thế giới.

Bốn xu hướng mở ra “Bản đồ Ẩm thực Tương lai” của Việt Nam

Bốn xu hướng mở ra “Bản đồ Ẩm thực tương lai” của Việt Nam

Tại Future Menus 2026, đơn vị tổ chức đã giới thiệu bốn xu hướng được dự báo sẽ dẫn đầu thị trường ẩm thực toàn cầu trong thời gian tới. Đó là những xu hướng gợi mở giúp ngành ẩm thực Việt Nam phát triển. Bởi ẩm thực là một kênh hữu hiệu để thu hút du lịch và quảng bá văn hóa Việt ra thế giới.

Chinh phục những địa hạt mới

Chinh phục những địa hạt mới

Vừa qua, bộ phim “Ốc mượn hồn” đã có màn ra mắt ấn tượng với khán giả cả nước. Không chỉ mang đến cho khán giả trải nghiệm điện ảnh mới mẻ, bộ phim còn là dấu ấn mới trên hành trình làm nghệ thuật của đạo diễn Đinh Tuấn Vũ, sau 7 năm xa màn ảnh rộng.

Gomshow có những suất diễn định kỳ tại Hà Nội là nỗ lực của cả ê kíp.

Từ vở ballet “Gat” đến câu chuyện phát triển công nghiệp văn hóa

Những chuyển động ballet đương đại hòa cùng hình ảnh chiếc mũ Gat truyền thống của Hàn Quốc trên sân khấu Nhà hát Hồ Gươm trong chương trình “Mùa Hàn Quốc 2026” gợi cho chúng ta, những khán giả Việt Nam, nhiều suy ngẫm. Đó không chỉ là một đêm diễn nghệ thuật mà là một lát cắt cho thấy cách Hàn Quốc đang kể câu chuyện văn hóa của mình với thế giới - bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, mới mẻ, mang tính toàn cầu.

AI và sự hủy hoại của sáng tạo tự thân

AI và sự hủy hoại của sáng tạo tự thân

Nhà văn - dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng trong nhiều bài viết và những cuộc đàm luận sâu về chủ đề lạm dụng AI trong viết sáng tạo, ông đã cảnh báo việc lạm dụng AI trong sáng tác là hành vi tự hủy hoại sự sáng tạo của người viết, đồng thời đặt ra vấn đề trách nhiệm của tác giả, biên tập và các thiết chế văn học trước làn sóng “chữ nghĩa AI” đang lan rộng. Nhà thơ Nguyễn Bích Hạnh cũng có nhiều ý kiến sâu sắc về vấn nạn sáng tạo văn chương lạm dụng AI. Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện ngắn với nhà văn Trần Tiễn Cao Đăng và nhà thơ Nguyễn Bích Hạnh về chủ đề này.

LHP Cannes 2026: Vệt vàng son của Cành cọ vàng

LHP Cannes 2026: Vệt vàng son của Cành cọ vàng

Sau một tuần tranh giải căng thẳng, cuối tuần qua, “Fjord” của nhà làm phim Romania Cristian Mungiu đã chính thức trở thành tác phẩm tiếp theo đoạt giải Cành cọ vàng danh giá tại LHP Cannes 2026. Càng đặc biệt hơn khi đây không phải thành công riêng lẻ, mà qua đó cho thấy chuỗi thành tích đặc biệt của đạo diễn này, nữ diễn viên chính Renate Reinsve lẫn nhà phân phối phim NEON.

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Có thể nói, sân khấu kịch thiếu nhi 2026 đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ để bắt nhịp với xu hướng nghe nhìn của thời đại. Bên cạnh những kịch mục đa dạng như nhạc kịch, tạp kỹ, năm nay, sân khấu hè còn có sự tham gia của các loại hình nghệ thuật truyền thống như múa rối, tuồng, chèo, với sự kết hợp giữa công nghệ và di sản.

Yêu miền quê sinh thành

Yêu miền quê sinh thành

“Hãy xem rất nhiều phim tài liệu, ký sự và hãy đọc các truyện ngắn, hoặc hãy nhìn vào những tác phẩm ảnh nghệ thuật với phong cách “đời thường” của nhà báo, đạo diễn Phùng Tùng Thiện, ta có thể thấu cảm được sự tài hoa của tác giả, và niềm xúc cảm về tình đất, tình người”. Đó là lời giới thiệu của ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp trên Tạp chí Văn nghệ Đồng Tháp tháng 11/2025 về nhà báo, đạo diễn đa tài Phùng Thùng Thiện.